Theo Bộ Y tế, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm ghi nhận gần 25.094 trường hợp mắc tay chân miệng, trong đó có 4 ca tử vong. Con số này cao gấp 5 lần so với cùng kỳ năm 2025, khi cả nước chỉ ghi nhận khoảng 4.900 ca bệnh.

Gần 25.000 ca tay chân miệng, tăng gấp 5 lần, Bộ Y tế phát công văn khẩn

Trước diễn biến đáng lo ngại, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã có văn bản gửi khẩn tới Sở Y tế các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường công tác phòng chống dịch.

Chỉ chưa đầy 3 tháng đầu năm 2026, số ca mắc tay chân miệng trên cả nước đã tăng vọt, khiến cơ quan y tế phải phát đi cảnh báo khẩn.

Theo văn bản do Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Võ Hải Sơn ký ban hành, khu vực phía Nam là nơi ghi nhận số ca mắc cao nhất với 18.031 trường hợp, chiếm gần 72 phần trăm tổng số ca cả nước. Đáng chú ý, bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 10 tuổi, chiếm tới 99,3 phần trăm, trong đó nhóm trẻ từ 1 đến 5 tuổi, đang ở độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo, chiếm tỷ lệ cao nhất với 92,7 phần trăm.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây qua đường tiêu hóa và có mặt ở hầu hết các tỉnh, thành phố. Bệnh thường có xu hướng gia tăng vào hai thời điểm trong năm là từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc do việc thực hành vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường còn hạn chế.

Để chủ động kiểm soát dịch bệnh, Cục Phòng bệnh yêu cầu các địa phương đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe tới người dân, hướng dẫn các biện pháp phòng bệnh như giữ vệ sinh môi trường, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, ăn sạch, ở sạch và giữ đồ chơi của trẻ luôn sạch sẽ. Đồng thời, cần phối hợp với các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình để tăng cường truyền tải thông điệp phòng bệnh tới cộng đồng.

Ngành Y tế cũng đề nghị tăng cường phối hợp với ngành giáo dục nhằm triển khai mạnh mẽ các biện pháp phòng chống bệnh tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là nhà trẻ và trường mẫu giáo. Các trường cần đẩy mạnh tuyên truyền tới giáo viên, phụ huynh và học sinh bằng nhiều hình thức, đồng thời duy trì thực hiện “3 sạch” gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.

Bên cạnh đó, việc vệ sinh lớp học, làm sạch bề mặt bàn ghế và đồ chơi hàng ngày bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường được nhấn mạnh là biện pháp quan trọng giúp hạn chế lây lan bệnh.

Cục Phòng bệnh lưu ý cần phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại trường học và cộng đồng để kịp thời thông báo, xử lý ổ dịch theo đúng quy định, tránh lây lan diện rộng.

Ngành Y tế các địa phương được yêu cầu tăng cường giám sát dịch, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch, tổ chức tốt việc phân tuyến điều trị tại các bệnh viện. Đặc biệt, cần chú ý hạn chế tối đa các trường hợp chuyển nặng và tử vong.

Một nguy cơ khác được cảnh báo là tình trạng lây nhiễm chéo trong các cơ sở điều trị, nhất là giữa tay chân miệng với các bệnh như sởi, viêm phổi và các bệnh hô hấp khác.

Ngoài ra, Bộ Y tế yêu cầu tổ chức các đoàn kiểm tra để giám sát, hỗ trợ địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong công tác phòng chống dịch. Các đơn vị y tế cũng phải thực hiện nghiêm chế độ báo cáo và khai báo bệnh truyền nhiễm theo quy định.

AI mở cánh cửa mới trong phòng chống bệnh không lây nhiễm

Bệnh không lây nhiễm đang trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu, tạo ra áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống y tế. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo đang mở ra một hướng đi mới, được kỳ vọng giúp thay đổi cách tiếp cận trong phòng bệnh, phát hiện sớm và điều trị.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, bệnh không lây nhiễm hiện nay không chỉ là thách thức mà còn là gánh nặng lớn đối với y tế toàn cầu. Dẫn số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới, bà cho biết các bệnh như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mạn tính đang chiếm hơn 70 phần trăm tổng số ca tử vong trên thế giới.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang gia tăng nhanh chóng, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc xây dựng các chiến lược phòng chống hiệu quả và lâu dài.

Theo bà Nguyễn Thị Liên Hương, các bệnh không lây nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của từng cá nhân mà còn tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Những yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, thiếu hoạt động thể lực và stress tâm lý đang ngày càng phổ biến.

Trước thực trạng đó, trong những năm qua, Chính phủ và Bộ Y tế đã triển khai nhiều chương trình và chính sách nhằm kiểm soát và giảm thiểu gánh nặng bệnh không lây nhiễm. Công tác truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng được đẩy mạnh, đồng thời tăng cường phát hiện sớm và quản lý điều trị ngay từ tuyến y tế cơ sở.

Đáng chú ý, cả nước hiện đã có hơn 300 phòng quản lý ngoại trú bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản. Gần 3.000 trạm y tế xã tham gia triển khai dự phòng, phát hiện sớm và quản lý điều trị cho gần 700.000 người bệnh. Song song với đó, chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ hơn 100.000 lượt người cai nghiện, góp phần giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

Trong bối cảnh nguồn lực y tế còn hạn chế trong khi số ca bệnh ngày càng gia tăng, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xem là giải pháp đột phá. AI có khả năng hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn, nhận diện nguy cơ sớm, cá thể hóa điều trị và nâng cao hiệu quả quản lý bệnh, từ đó góp phần giảm tải cho hệ thống y tế và giảm tỷ lệ tử vong.

Phóng đại gấp 150 lần, Bệnh viện K mở ra cơ hội phát hiện sớm ung thư thực quản

Những tổn thương “vô hình” mà trước đây khó có thể nhận ra dưới ánh sáng nội soi thông thường, giờ đây đã có thể được nhìn thấy rõ ràng. Tại Bệnh viện K, hệ thống nội soi thế hệ mới với khả năng phóng đại hình ảnh tới 150 lần đang mở ra một bước tiến quan trọng trong tầm soát và điều trị ung thư, đặc biệt là ung thư thực quản, căn bệnh vốn có tỷ lệ tử vong cao do phát hiện muộn.

Tại cơ sở Quán Sứ, Bệnh viện K vừa được trang bị thêm 8 hệ thống nội soi hiện đại. Nổi bật trong số đó là 3 hệ thống EVIS X1 nội soi tiêu hóa, khí phế quản, cùng các hệ thống nội soi chuyên sâu khác như nội soi siêu âm, nội soi tiêu hóa và nội soi tai mũi họng ống mềm. Đây đều là những công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao đáng kể năng lực chẩn đoán và điều trị.

Trong đó, hệ thống EVIS X1 với dây soi XZ1200 và EZ1500 được đánh giá là điểm nhấn. Công nghệ này cho phép nhuộm màu ảo và phóng đại hình ảnh quang học trên 150 lần, giúp hiển thị rõ nét cả những tổn thương rất nhỏ. Nhờ vậy, bác sĩ có thể phát hiện sớm các bất thường, đưa ra chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời.

TS.Bùi Ánh Tuyết, Trưởng khoa Nội soi thăm dò chức năng cho biết, ung thư thực quản hiện nằm trong nhóm 15 bệnh ung thư thường gặp tại Việt Nam với 3.686 ca chẩn đoán mới và 3.470 ca tử vong mỗi năm.

Đáng lo ngại, phần lớn bệnh nhân chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, với các triệu chứng rõ ràng như nuốt vướng, nghẹn tăng dần hoặc khàn tiếng do khối u xâm lấn. Ở giai đoạn này, nhiều trường hợp không còn khả năng phẫu thuật, việc điều trị chủ yếu bằng hóa xạ trị nhưng tiên lượng không khả quan.

Theo các chuyên gia, chính việc phát hiện muộn khiến hiệu quả điều trị giảm đi đáng kể. Trong khi đó, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tiên lượng có thể thay đổi hoàn toàn. Các nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy tỷ lệ sống sau 5 năm ở bệnh nhân ung thư thực quản giai đoạn sớm có thể vượt quá 90 phần trăm.

Trước đây, việc chẩn đoán ung thư thực quản chủ yếu dựa vào nội soi ánh sáng trắng kết hợp sinh thiết. Tuy nhiên, phương pháp này gặp nhiều hạn chế khi tổn thương còn nhỏ và có màu sắc gần giống với niêm mạc bình thường, khiến việc phát hiện sớm trở nên khó khăn.

Sự ra đời của hệ thống nội soi nhuộm màu phóng đại Olympus EVIS X1 đã khắc phục được hạn chế này. Hình ảnh thu được có độ sắc nét cao, cho phép phân tích rõ cấu trúc vi mô và hệ thống vi mạch máu của tổn thương. Nhờ đó, bác sỹ có thể đánh giá chính xác tính chất tế bào học, phân biệt tổn thương lành tính hay ác tính và đưa ra hướng xử trí phù hợp.

TS.Bùi Ánh Tuyết cho biết, mục tiêu của nội soi phóng đại là phát hiện sớm và phân biệt các tổn thương ung thư đường tiêu hóa thường gặp ở dạ dày, thực quản và đại trực tràng.

Không chỉ dừng lại ở chẩn đoán, công nghệ này còn cho phép điều trị ngay từ giai đoạn sớm bằng phương pháp cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi. Đây là kỹ thuật can thiệp tối thiểu, giúp giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Thực tế lâm sàng tại Bệnh viện K đã ghi nhận nhiều trường hợp được hưởng lợi từ công nghệ này. Một bệnh nhân 63 tuổi được phát hiện ung thư thực quản giai đoạn sớm và điều trị thành công, xuất viện chỉ sau 2 ngày.

Trong một trường hợp khác, bệnh nhân 67 tuổi cũng được phát hiện tổn thương qua nội soi công nghệ cao, nhưng sau đánh giá chuyên sâu, bác sỹ xác định tổn thương đã vượt quá chỉ định điều trị nội soi và chuyển sang phẫu thuật. Kết quả mô bệnh học sau đó xác nhận ung thư đã xâm lấn dưới niêm mạc, hoàn toàn phù hợp với hướng xử trí ban đầu.

Những trường hợp này cho thấy vai trò quan trọng của nội soi công nghệ cao kết hợp với kinh nghiệm lâm sàng trong việc đánh giá chính xác giai đoạn bệnh, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu và tránh những can thiệp không cần thiết.

Theo các chuyên gia, ung thư thực quản đang có xu hướng gia tăng và có dấu hiệu trẻ hóa. Nếu trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người trên 50 tuổi thì hiện nay đã xuất hiện ở nhóm tuổi trẻ hơn.

Để phòng ngừa, người dân được khuyến cáo duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và thuốc lá, tăng cường rau xanh, trái cây và tập luyện thể dục thường xuyên. Đặc biệt, những người có yếu tố nguy cơ hoặc xuất hiện các dấu hiệu như nuốt vướng, sụt cân không rõ nguyên nhân cần đi khám sớm để được tầm soát và điều trị kịp thời.