Sau loạt biện pháp phòng, chống dịch được triển khai đồng bộ, số ca mắc sốt xuất huyết và tay chân miệng trên địa bàn TP.HCM ghi nhận xu hướng giảm rõ rệt.

Tuy nhiên, ngành y tế Thành phố cảnh báo nguy cơ dịch bệnh vẫn hiện hữu, trong bối cảnh điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh và các hoạt động sinh hoạt, học tập trở lại bình thường.

Phòng chống sốt xuất huyết không chỉ là trách nhiệm ngành Y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội.

Thông tin từ Sở Y tế T.PHCM cho biết, tình hình sốt xuất huyết và tay chân miệng trên địa bàn tiếp tục được kiểm soát ổn định, số ca mắc duy trì xu hướng giảm.

Cụ thể, trong tuần 3/2026, toàn thành phố ghi nhận 1.430 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, giảm 29% so với số ca trung bình của 4 tuần trước đó (2.013 ca). Số ca mắc tay chân miệng cũng giảm 19,8% so với mức trung bình của 4 tuần liền kề trước.

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM, nhận định đây là tín hiệu tích cực, cho thấy các biện pháp phòng, chống dịch đang phát huy hiệu quả và tình hình dịch bệnh trên địa bàn thành phố cơ bản được kiểm soát.

Kết quả này càng có ý nghĩa trong bối cảnh ngành y tế TP.HCM đang triển khai sắp xếp, tổ chức lại các trạm y tế phường, xã và giải thể các trung tâm y tế không có giường bệnh. Dù vậy, công tác y tế dự phòng và phòng, chống dịch vẫn được duy trì liên tục, ổn định và thông suốt.

Theo Sở Y tế TP.HCM, thời gian qua, thành phố đã triển khai nhiều biện pháp can thiệp y tế công cộng, tập trung vào các địa bàn có nguy cơ cao nhằm ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở cũng lưu ý dịch bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến phức tạp, nhất là trong điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh và khi các hoạt động sinh hoạt, học tập của người dân diễn ra bình thường trở lại.

“Thành phố cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến dịch, tăng cường giám sát, xử lý ổ dịch và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để chủ động kiểm soát, không để dịch bùng phát trở lại”, lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh.

Trước đó, trong hai tháng cuối năm 2025, hệ thống giám sát dịch bệnh của thành phố ghi nhận số ca mắc sốt xuất huyết và tay chân miệng giảm chậm hơn so với cùng kỳ các năm trước. Trên cơ sở đánh giá nguy cơ, Sở Y tế TP.HCM đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều biện pháp can thiệp y tế công cộng, tập trung vào các khu vực có nguy cơ cao.

Đối với bệnh sốt xuất huyết, Sở Y tế TP.HCM đã ban hành kế hoạch phun hóa chất diện rộng nhằm kiểm soát dịch. Các trạm y tế phường, xã tăng cường giám sát ca bệnh, khoanh vùng và xử lý triệt để ổ dịch; tổ chức phun hóa chất diện rộng tại các khu phố, ấp có từ 3 ổ dịch trở lên trong vòng 14 ngày.

Kết quả, từ 29/12/2025 đến 18/1/2026, thành phố đã triển khai 7 đợt xử lý ổ dịch trên diện rộng, xử lý tổng cộng 855 ổ dịch sốt xuất huyết.

Đối với bệnh tay chân miệng, ngành y tế tiếp tục duy trì các biện pháp giám sát, truyền thông và kiểm tra tại cộng đồng, đặc biệt tại các cơ sở giáo dục.

Công tác phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ phát sinh ổ dịch được tăng cường nhằm hạn chế lây lan trong cộng đồng. Các hoạt động này sẽ tiếp tục được thực hiện thường xuyên, liên tục và linh hoạt theo diễn biến thực tế của dịch bệnh.

Năm 2026, công tác phòng, chống dịch bệnh tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của ngành y tế và toàn xã hội.

Trong bối cảnh hệ thống y tế cơ sở được sắp xếp, kiện toàn theo mô hình mới, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu các địa phương khẩn trương ổn định tổ chức, nhân sự và trang thiết bị tại các trạm y tế, bảo đảm sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống dịch bệnh.

Sở Y tế TP.HCM khuyến cáo người dân không chủ quan, tiếp tục thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng theo hướng dẫn của ngành y tế.

Thời gian tới, ngành y tế thành phố sẽ duy trì giám sát chặt chẽ diễn biến dịch, phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương triển khai kịp thời các giải pháp phù hợp, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, mặc dù hiện nay, trên phạm vi cả nước, số ca mắc hai bệnh này có xu hướng giảm trong những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tuy nhiên tại một số địa phương vẫn ghi nhận nhiều ca bệnh chuyển nặng, nguy kịch, việc điều trị gặp nhiều khó khăn, chi phí lớn và có nguy cơ để lại di chứng lâu dài.

Nguyên nhân chủ yếu theo Cục Phòng bệnh là do người dân còn chủ quan, đến cơ sở y tế muộn, nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Nguyên nhân gia tăng bệnh sốt xuất huyết là do điều kiện thời tiết thay đổi, quá trình đô thị hóa nhanh làm phát sinh nhiều ổ lăng quăng tại các khu dân cư, công trình xây dựng, nhà trọ, khu sản xuất; bên cạnh đó, sự chủ động và phối hợp của người dân, các ban ngành trong công tác phòng, chống dịch tại một số địa phương còn hạn chế.

Đối với bệnh tay chân miệng, nguyên nhân gia tăng là do điều kiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và khử khuẩn bề mặt chưa được bảo đảm, ý thức phòng bệnh trong cộng đồng chưa cao.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp sốt xuất huyết vào nhóm 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu cần được ưu tiên ứng phó, và Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc cao nhất khu vực Đông Nam Á.

Trong bối cảnh bệnh diễn biến khó lường và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue, nhấn mạnh Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Theo WHO, chiến lược chủ động phải tích hợp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên bằng chứng và dự phòng bằng tiêm chủng. Sự phối hợp liên tục giữa các thành tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và hạn chế ca nặng.

Truyền thông phòng chống sốt xuất huyết không chỉ dừng ở kêu gọi diệt muỗi, lăng quăng mà còn hướng tới thay đổi hành vi bền vững như vệ sinh môi trường, loại bỏ vật dụng chứa nước đọng và nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng cần được hình thành như phản xạ tự nhiên trong đời sống.

Công tác dự phòng luôn là lá chắn quan trọng nhất. Ngoài kiểm soát muỗi và lăng quăng, vắc-xin sốt xuất huyết mở ra nhiều hy vọng. Vắc-xin TAK-003 (QDENGA) của Takeda.

Với bằng chứng khoa học và hiệu quả thực tế, TAK-003 đã được cấp phép sử dụng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, cho người từ 4 tuổi trở lên mà không cần xét nghiệm huyết thanh trước tiêm. Hiện vắc-xin đã có tại hệ thống tiêm chủng Long Châu, giúp người dân dễ dàng chủ động phòng bệnh.

Để phát huy tối đa hiệu quả vắc-xin, Việt Nam cần xây dựng chiến lược tiêm chủng hợp lý theo vùng dịch tễ, ưu tiên nhóm tuổi nguy cơ cao, đồng thời giám sát chặt chẽ sau tiêm để đánh giá liên tục hiệu quả và độ an toàn.

Vắc-xin sốt xuất huyết hiện đang có mặt tại hệ thống tiêm chủng Long Châu và nhiều hệ thống tiêm chủng khác chính là giải pháp chủ động, bền vững, giúp bảo vệ cộng đồng và nâng cao khả năng phòng chống dịch bệnh tại Việt Nam.

Cùng với tiêm chủng, công tác dự báo giữ vai trò then chốt. Dự báo dựa trên hệ thống giám sát dịch tễ kết hợp dữ liệu khí hậu, thời tiết và biến động dân cư giúp cơ quan y tế chuẩn bị trước các biện pháp ứng phó, phân bổ nguồn lực và triển khai can thiệp đúng thời điểm, giảm chi phí y tế và xã hội, hạn chế dịch vượt khỏi tầm kiểm soát.

Các chuyên gia y tế khẳng định, phòng chống sốt xuất huyết không chỉ là trách nhiệm ngành Y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi hộ gia đình là một pháo đài chống dịch, mỗi người dân là mắt xích quan trọng trong chuỗi hành động phòng bệnh.

Chỉ khi các trụ cột chính như kiểm soát véc tơ, giám sát và dự báo, truyền thông thay đổi hành vi và tiêm chủng được kết nối, triển khai đồng bộ và liên tục với sự tham gia sâu rộng của cộng đồng, Việt Nam mới có thể tiến gần hơn mục tiêu giảm tỷ lệ mắc, giảm tử vong và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch lớn.

Với tay chân miệng, các chuyên gia nhấn mạnh, sớm nhận diện triệu chứng và chăm sóc kịp thời là yếu tố quyết định để tránh biến chứng nặng, đặc biệt với nhóm trẻ dưới 5 tuổi.

Nghiên cứu cho thấy tổng chi phí điều trị tay chân miệng tại Việt Nam lên tới 90,7 triệu USD mỗi năm, trong đó một ca điều trị thông thường mất khoảng 400 USD, còn ca nặng có thể lên đến 1.400 USD, đặt gánh nặng lớn lên gia đình và xã hội.

Về vắc-xin phòng tay chân miệng, hiện có một loại vắc-xin dự kiến được đưa vào sử dụng tại Việt Nam, khuyến nghị cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi.

Theo nghiên cứu đăng trên The Lancet, vắc-xin này bảo vệ hiệu quả lên đến 96,8%, duy trì miễn dịch lâu dài và đặc biệt chống lại chủng EV71, loại virus đang lưu hành và gây nhiều ca bệnh nặng. Vắc-xin được sản xuất theo công nghệ hiện đại, đảm bảo an toàn cho trẻ em.

Sự xuất hiện của vắc-xin giúp phụ huynh chủ động bảo vệ trẻ, đặc biệt nhóm dưới 5 tuổi, đồng thời góp phần hạn chế biến chứng, giảm gánh nặng y tế - xã hội và tăng cường khả năng miễn dịch cộng đồng trước nguy cơ dịch bùng phát rộng rãi.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nhận biết sớm và can thiệp kịp thời là chìa khóa để giảm thiểu biến chứng nguy hiểm liên quan đến EV71 và bệnh tay chân miệng nói chung.