Vi khuẩn cơ hội có thể gây suy thận cấp và tăng kali máu nguy hiểm

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC vừa điều trị thành công cho một bệnh nhân nam nhập viện trong tình trạng tăng kali máu nặng, suy thận cấp kèm đau châm chích tay chân.

Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, bác sỹ xác định nguyên nhân là nhiễm khuẩn đường tiết niệu do vi khuẩn cơ hội Citrobacter koseri, tác nhân không chỉ có khả năng gây bệnh nặng ở người sức đề kháng suy giảm mà còn tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm chéo trong môi trường bệnh viện nếu không được kiểm soát tốt.

Vi khuẩn cơ hội Citrobacter Koseri được phát hiện qua xét nghiệm.

Bệnh nhân L.A.Q. (54 tuổi, Hà Nội) xuất hiện cảm giác đau châm chích ở đầu các ngón tay, ngón chân và đau rát các khớp ngón tay khoảng 4 ngày trước khi nhập viện. Nghĩ rằng bệnh gút tái phát, ông tự mua thuốc điều trị gút để sử dụng nhưng không rõ loại thuốc.

Sau đó, bệnh nhân bị tiêu chảy kéo dài trong ba ngày. Đáng chú ý, người bệnh có tiền sử lạm dụng rượu trong thời gian dài, mỗi ngày sử dụng khoảng 200 ml rượu.

Hai ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân tiếp tục xuất hiện tiểu rắt, đau nhức cơ toàn thân và đau tức ngực. Lo ngại nguy cơ rối loạn nhịp tim do rối loạn điện giải, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC điều trị.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận nhiều bất thường nghiêm trọng. Nồng độ kali máu tăng lên 6,54 mmol/L, vượt xa ngưỡng bình thường 3,5-5 mmol/L, trong khi creatinine tăng 136 µmol/L và ure đạt 14 mmol/L, gợi ý suy thận cấp. Đặc biệt, xét nghiệm nuôi cấy nước tiểu phát hiện vi khuẩn Citrobacter koseri với mật độ trên 100.000 CFU/mL.

Các bác sỹ chẩn đoán người bệnh bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu do Citrobacter koseri, biến chứng tăng kali máu nặng, suy thận cấp và theo dõi tiêu cơ vân do nhiễm trùng toàn thân.

Ngay sau khi xác định nguyên nhân, người bệnh được điều trị theo hướng đa chuyên khoa. Các bác sỹ tiến hành hạ kali máu khẩn cấp, bù dịch, cân bằng điện giải và kiểm soát huyết áp nhằm ngăn ngừa nguy cơ rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng.

Song song đó, bệnh nhân được sử dụng kháng sinh theo kinh nghiệm ban đầu gồm Ceftriaxone phối hợp Vancomycin. Sau khi có kết quả nuôi cấy xác định Citrobacter koseri còn nhạy với kháng sinh và cấy máu âm tính, bác sỹ ngừng Vancomycin nhằm giảm nguy cơ độc tính trên thận.

Để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo, khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn cũng phối hợp thực hiện khử khuẩn bề mặt xung quanh khu vực điều trị hai lần mỗi ngày.

Sau 8 ngày điều trị tích cực, người bệnh hết đau cơ, hết tiểu rắt, chức năng thận và kali máu trở về giới hạn an toàn. Kết quả cấy lại nước tiểu âm tính, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.

Theo các bác sỹ, Citrobacter koseri là trực khuẩn Gram âm thuộc họ Enterobacteriaceae, vốn cư trú trong đường tiêu hóa người. Tuy nhiên, khi cơ thể suy giảm miễn dịch hoặc có nhiều bệnh lý nền, vi khuẩn này có thể trở thành tác nhân gây nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm.

Ở trường hợp trên, độc tố do vi khuẩn tiết ra cùng phản ứng viêm toàn thân đã làm giảm tưới máu cơ, gây tổn thương tiêu cơ vân nhẹ với chỉ số CK tăng lên 528 U/L. Khi tế bào cơ bị phá hủy, lượng lớn kali trong tế bào được giải phóng vào máu. Đồng thời, suy thận cấp làm giảm khả năng đào thải kali, khiến kali máu tăng cao và có thể gây rối loạn nhịp tim, ngừng tim nếu không xử trí kịp thời.

Các chuyên gia cũng cảnh báo việc kiểm soát Citrobacter trong môi trường bệnh viện gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu cho thấy nhóm vi khuẩn này có thể tồn tại trên các bề mặt khô từ 14 đến hơn 40 ngày.

Bên cạnh đó, tỷ lệ các chủng Citrobacter sinh enzym beta-lactamase phổ rộng (ESBL) kháng nhiều loại kháng sinh đang ngày càng gia tăng, dao động từ khoảng 30% đến trên 62% theo các báo cáo y khoa. Người trên 50 tuổi, đặc biệt trên 70 tuổi hoặc có bệnh nền mạn tính là nhóm có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn.

Từ trường hợp lâm sàng này, các bác sỹ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như đau châm chích tay chân, đau cơ, rối loạn tiêu hóa kèm tiểu rắt, đặc biệt ở những người mắc gút, tăng huyết áp hoặc có thói quen lạm dụng rượu. Đây có thể là dấu hiệu của những rối loạn nguy hiểm cần được kiểm tra điện giải, chức năng thận và tìm nguyên nhân nhiễm trùng càng sớm càng tốt.

Người bệnh cũng không nên tự ý sử dụng thuốc điều trị gút hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sỹ vì có thể làm nặng thêm tổn thương thận và che lấp các triệu chứng của bệnh nhiễm trùng.

Các bác sỹ nhấn mạnh, việc chẩn đoán vi sinh chính xác, phát hiện sớm các chủng vi khuẩn đa kháng cùng với quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt tại cơ sở y tế là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế lây nhiễm chéo và bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Béo phì có thể âm thầm gây hở van tim và suy tim ở người trẻ

Từng có kết quả khám sức khỏe định kỳ hoàn toàn bình thường, anh Việt (31 tuổi, TP.HCM) không ngờ chỉ sau chưa đầy hai năm, tình trạng tăng cân mất kiểm soát đã kéo theo hàng loạt biến chứng nguy hiểm. Chỉ đến khi đi khám để giảm cân, anh mới phát hiện mình mắc tăng huyết áp nặng và hở van tim hai lá, những bệnh lý có thể dẫn đến suy tim nếu không điều trị kịp thời.

Gần hai năm trước, anh Việt kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ, không ghi nhận bệnh nền, chỉ được xác định béo phì độ I với cân nặng 75 kg, chiều cao 1,7 m.

Tuy nhiên, sau đó cân nặng của anh tăng nhanh lên gần 120 kg. Cùng với đó là hàng loạt triệu chứng như khó thở, đặc biệt khi nằm ngủ, đi lại nhanh dễ mệt, thường xuyên đánh trống ngực, thỉnh thoảng đau ngực và hai chân phù to hơn bình thường. Dù đã giảm cường độ làm việc, sức khỏe vẫn không cải thiện nên anh đến khám tại viện.

Kết quả kiểm tra khiến nhiều người bất ngờ. Anh bị tăng huyết áp ở mức rất cao 180/100 mmHg, trong khi huyết áp bình thường dưới 120/80 mmHg. Ngoài ra, anh còn mắc béo phì mức độ nặng nhất, gan nhiễm mỡ độ II, rối loạn mỡ máu và tiền đái tháo đường.

Theo BS.CKI Phạm Thị Thu Hà, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường, khi cơ thể tích lũy quá nhiều mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, tim và hệ mạch máu phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể. Điều này làm tăng sức cản thành mạch và dẫn đến tăng huyết áp. Ước tính khoảng 65-78% trường hợp tăng huyết áp có liên quan đến béo phì.

Nhận thấy người bệnh có nhiều dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch, bác sỹ chỉ định thực hiện điện tâm đồ và siêu âm tim. Kết quả cho thấy anh Việt bị hở van hai lá mức độ 3/4.

Theo bác sỹ Thu Hà, tình trạng tăng huyết áp kéo dài buộc tim phải tăng cường co bóp để đưa máu đến các cơ quan. Theo thời gian, thất trái dày lên và giãn ra, làm thay đổi cấu trúc van hai lá, từ đó gây hở van tim.

"Khi tăng huyết áp kết hợp với hở van hai lá, nguy cơ suy tim sẽ tăng lên đáng kể. Người bệnh cần được điều trị tích cực để kiểm soát huyết áp, hạn chế tình trạng hở van tiến triển và phòng ngừa suy tim", bác sỹ Thu Hà cho biết.

Theo các bác sỹ, mục tiêu quan trọng nhất với anh Việt là giảm cân. Bên cạnh việc sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp và hở van tim theo chỉ định của bác sỹ tim mạch, anh được xây dựng chương trình giảm cân toàn diện.

"Giảm từ 10-15% trọng lượng cơ thể có thể giúp huyết áp ổn định hơn, đồng thời giảm đáng kể áp lực lên tim và hệ mạch máu", bác sỹ Thu Hà nói.

Ngoài thuốc hỗ trợ giảm lượng calo hấp thu, anh Việt được hướng dẫn chế độ dinh dưỡng phù hợp với người béo phì và tăng huyết áp. Khẩu phần ăn tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, sữa ít béo và các thực phẩm giàu kali như cải bó xôi, măng tây, cá hồi, cá mòi, các loại đậu, chuối, cam, bơ và dưa hấu nhằm hạn chế tác động của natri, góp phần kiểm soát huyết áp.

Người bệnh cũng được khuyến cáo giảm muối, hạn chế tối đa rượu bia và các chất kích thích khiến tim đập nhanh, đồng thời duy trì vận động nhẹ khoảng 30 phút mỗi ngày bằng hình thức đi bộ hoặc chạy chậm, tránh các bài tập cường độ cao.

Sau ba tháng tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống, anh Việt giảm được 14 kg. Huyết áp khi tái khám đã giảm còn 120/90 mmHg. Kết quả siêu âm tim cho thấy tình trạng hở van hai lá không tiến triển nặng hơn. Anh tiếp tục được điều trị nội khoa và đặt mục tiêu giảm cân xuống dưới 70 kg để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch lâu dài.

BS.CKI Phạm Thị Thu Hà cảnh báo, tăng huyết áp ở người trẻ thừa cân, béo phì thường diễn tiến âm thầm nhưng có thể để lại hậu quả rất nghiêm trọng. Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, thành mạch máu bị tổn thương, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng đến tim, não, thận và mắt.

Theo bác sỹ, tăng huyết áp hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm trên thế giới do làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh mạch vành, suy tim cùng nhiều biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Vì vậy, người trẻ bị thừa cân, béo phì không nên chủ quan mà cần kiểm soát cân nặng, theo dõi huyết áp định kỳ và khám chuyên khoa ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, đánh trống ngực, đau ngực hoặc phù chân để phát hiện sớm tổn thương tim mạch.

Sỏi thận hủy hoại chức năng thận nếu không điều trị kịp thời

Không chỉ gây những cơn đau quặn dữ dội, sỏi thận còn có thể âm thầm làm tổn thương mô thận, dẫn đến suy thận nếu gây tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng kéo dài. Các chuyên gia cảnh báo nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.

Sỏi thận là một trong những bệnh lý tiết niệu phổ biến, thường được biết đến với biểu hiện đau quặn vùng hông lưng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mức độ nguy hiểm của bệnh không chỉ nằm ở những cơn đau cấp tính mà còn ở khả năng âm thầm phá hủy chức năng thận trong thời gian dài nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Ths.Trần Lê Duy Anh, Khoa Ngoại niệu - Ghép thận, Bệnh viện Nhân dân 115 cho biết, không phải người bệnh nào bị sỏi thận cũng xuất hiện những cơn đau dữ dội. Nhiều viên sỏi tồn tại lâu trong đường tiết niệu, âm thầm cản trở dòng nước tiểu hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, khiến người bệnh không nhận biết bất thường cho đến khi chức năng thận đã bị ảnh hưởng.

Theo bác sỹ, khi sỏi làm cản trở dòng chảy của nước tiểu, nước tiểu sẽ bị ứ đọng trong đường tiết niệu, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm thận - bể thận cấp.

Nguy hiểm hơn, nếu tình trạng nhiễm trùng không được xử trí kịp thời, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Người bệnh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu như sốt cao kèm rét run, đau vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường. Với người đang có sỏi thận, chỉ cần xuất hiện sốt hoặc rét run cũng cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị.

Một trong những biến chứng đáng lo ngại khác là tình trạng thận ứ nước do sỏi mắc tại niệu quản hoặc các vị trí gây cản trở đường thoát nước tiểu. Khi nước tiểu không thể lưu thông bình thường, áp lực trong hệ thống đài bể thận tăng lên, lâu dần gây tổn thương mô thận và hình thành các vùng sẹo xơ không thể phục hồi.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau âm ỉ vùng thắt lưng, đau từng cơn, buồn nôn, tiểu ít hoặc tiểu ra máu. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp gần như không có biểu hiện rõ ràng nên dễ chủ quan bỏ qua.

"Điều đáng lưu ý là mức độ đau không phản ánh hoàn toàn mức độ tổn thương thận. Có những trường hợp sỏi gây tắc nghẽn kéo dài nhưng triệu chứng không rầm rộ", Ths.Trần Lê Duy Anh nhấn mạnh. Nếu không được xử lý kịp thời, phần thận bị ảnh hưởng sẽ suy giảm chức năng từng bước, thậm chí mất hoàn toàn chức năng.

Theo các chuyên gia, sỏi thận có thể gây suy thận cấp nếu làm tắc nghẽn hoàn toàn đường tiết niệu, đặc biệt ở những trường hợp cả hai bên thận cùng bị tắc hoặc người bệnh chỉ còn một quả thận hoạt động. Khi đó, nước tiểu không thể đào thải ra ngoài, các chất độc tích tụ nhanh trong cơ thể, chức năng lọc của thận suy giảm cấp tính và cần được cấp cứu ngay để giải quyết tình trạng tắc nghẽn.

Trong khi đó, suy thận mạn lại diễn tiến âm thầm hơn. Những đợt tắc nghẽn, thận ứ nước hoặc nhiễm trùng tái diễn nhiều lần sẽ liên tục làm tổn thương mô thận, để lại các sẹo xơ và khiến chức năng lọc của thận giảm dần theo thời gian.

Bác sỹ Duy Anh cho biết, người từng bị sỏi thận có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao gấp 2-3 lần so với người bình thường. Khi chức năng thận suy giảm đến giai đoạn cuối, người bệnh buộc phải lọc máu định kỳ hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

Không dừng lại ở đó, sỏi thận còn liên quan đến nhiều rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Một số trường hợp hình thành sỏi do bất thường trong chuyển hóa canxi, oxalat và các chất khác. Những rối loạn này cũng có thể đi kèm tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc làm tăng nguy cơ giảm mật độ xương do mất canxi qua nước tiểu kéo dài.

Đáng chú ý, đây cũng là căn bệnh có tỷ lệ tái phát cao. Nếu không xác định và kiểm soát nguyên nhân gây sỏi, khoảng một nửa số người bệnh có thể tái phát trong vòng 5-10 năm sau điều trị.

Để phòng ngừa sỏi thận cũng như hạn chế nguy cơ suy giảm chức năng thận, Ths.Trần Lê Duy Anh khuyến cáo mỗi người nên duy trì thói quen uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày, bảo đảm nước tiểu luôn có màu vàng nhạt hoặc trong.

Bên cạnh đó, cần xây dựng chế độ ăn cân bằng, giảm lượng muối xuống dưới 5 g mỗi ngày, hạn chế thịt đỏ và các thực phẩm chứa nhiều oxalat như trà đặc, cà phê, chocolate hay rau chân vịt. Người dân cũng không nên tự ý kiêng hoàn toàn canxi mà vẫn cần bổ sung canxi tự nhiên từ sữa, cá và hải sản với lượng phù hợp.

Đối với những người từng mắc sỏi thận, việc tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sỹ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm phát hiện sớm sỏi tái phát, đánh giá tình trạng tắc nghẽn cũng như theo dõi chức năng thận. Siêu âm bụng, xét nghiệm nước tiểu cùng các xét nghiệm cần thiết khác có thể giúp phát hiện bất thường ngay cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng.

"Không nên chờ đến khi đau quặn dữ dội mới đi khám. Phát hiện và xử lý sỏi sớm, đồng thời tìm nguyên nhân gây tái phát sẽ giúp hạn chế biến chứng và bảo tồn chức năng thận", Ths.Trần Lê Duy Anh khuyến cáo.