Phân quyền, phân cấp rõ ràng theo từng lĩnh vực

Theo Nghị định 133/2025/NĐ-CP do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng, có 78 nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp cho UBND cấp tỉnh và Chủ tịch UBND cấp tỉnh, bao gồm 16 nhiệm vụ phân quyền và 62 nhiệm vụ phân cấp, triển khai theo lộ trình từ 2025 đến 2027.

Tổng thể, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất chuyển giao 117/223 nhiệm vụ quản lý nhà nước, đạt tỷ lệ 52,5% - mức phân quyền rất cao trong hệ thống quản lý của ngành.

Nội dung phân quyền bao gồm việc giao UBND cấp tỉnh thẩm quyền quyết định trong một loạt lĩnh vực then chốt.

Cụ thể, trong lĩnh vực viễn thông, địa phương có quyền cấp phép cung cấp dịch vụ viễn thông cố định mặt đất, xử lý vi phạm, chấm dứt hoạt động dịch vụ.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số, địa phương chủ động xây dựng và triển khai chiến lược chuyển đổi số riêng, thẩm định các dự án đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin nhóm A sử dụng ngân sách địa phương.

Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và sở hữu công nghiệp, tỉnh tự xử lý đơn đăng ký sáng chế, xác lập quyền sở hữu, xử lý xâm phạm quyền trong phạm vi quản lý.

Ngoài ra, địa phương chủ động quyết định trong một số lĩnh vực khác như chuyển giao công nghệ (thẩm định, phê duyệt hợp đồng chuyển giao công nghệ, thành lập tổ chức khoa học có yếu tố nước ngoài); năng lượng nguyên tử (cấp phép sử dụng thiết bị bức xạ y tế, kiểm tra an toàn bức xạ, cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ); tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng (cấp giấy chứng nhận kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, giám định và kiểm tra các tổ chức đánh giá sự phù hợp”; chủ động thẩm định các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp tỉnh...

Đáng chú ý, Nghị định đính kèm 6 phụ lục cắt giảm 86 thủ tục hành chính về hồ sơ, thời gian xử lý trong các lĩnh vực như tiêu chuẩn đo lường chất lượng, tần số vô tuyến điện, công nghệ cao, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ.

Nghị định 133 giúp địa phương chủ động trong quản lý, rút ngắn thủ tục, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Địa phương chủ động, trung ương kiểm soát thống nhất

Quan điểm phân quyền, phân cấp trong Nghị định 133 được thiết kế trên cơ sở “đủ rõ, đủ mạnh, đủ điều kiện” và đi kèm với cơ chế giải trình minh bạch. Những nhiệm vụ có tính kỹ thuật ổn định, địa phương có đủ năng lực và kinh nghiệm sẽ được chuyển giao. Trong khi đó, các nhiệm vụ chiến lược, điều phối vùng, hoặc có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường, điều ước quốc tế vẫn do trung ương quản lý.

Để bảo đảm thực thi hiệu quả, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết, tổ chức tập huấn, chuyển giao cơ sở dữ liệu và giám sát quá trình thực hiện tại địa phương. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng kế hoạch triển khai, ban hành quy chế phối hợp liên ngành, kiểm tra nội bộ và báo cáo định kỳ.

Việc phân quyền mạnh mẽ cho địa phương được kỳ vọng tạo động lực phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy các trung tâm đổi mới sáng tạo vùng, phát triển doanh nghiệp khoc học và công nghệ, startup công nghệ từ nhu cầu thực tiễn tại địa phương.

Đồng thời, cơ chế này giúp khắc phục tình trạng “trung ương ôm việc, địa phương chờ phân bổ” vốn tồn tại lâu nay, tạo ra mô hình quản trị hiện đại, năng động và gần dân hơn.

Nếu được triển khai đồng bộ và quyết liệt, Nghị định 133/2025/NĐ-CP sẽ là dấu mốc quan trọng trong cải cách thể chế năm 2025, đưa khoc học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển thực sự tại mỗi địa phương.