Trong văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, đối ngoại cùng với quốc phòng - an ninh lần đầu tiên được xác định là lĩnh vực “trọng yếu, thường xuyên”. Chủ trương này đặt ra “sứ mệnh” như thế nào cho đối ngoại - ngoại giao Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thưa Bộ trưởng?

Việc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng lần đầu tiên khẳng định chính thức quan điểm chỉ đạo này trong văn kiện Đại hội vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn đối với toàn ngành đối ngoại, ngoại giao.

Điều này cũng khẳng định bước chuyển mới về tư duy chiến lược của Đảng ta. Nhìn lại lịch sử cách mạng của đất nước, ngay từ những ngày đầu nước nhà được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Sau vấn đề phòng thủ, ngoại giao là một vấn đề cần yếu cho một nước độc lập”. Vì vậy, khẳng định đối ngoại, hội nhập quốc tế là “trọng yếu, thường xuyên” là sự phản ánh sinh động Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung.

“Trọng yếu, thường xuyên” được hiểu là công việc có tầm quan trọng hàng đầu, liên quan đến sự tồn vong, an nguy, thịnh suy của đất nước, gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước, được quan tâm và thực hiện liên tục trong mọi giai đoạn cách mạng và nay là góp phần đắc lực vào việc thực hiện thắng lợi 2 nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. 

Với nhận thức đó, chúng tôi xác định rõ, đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế không chỉ là công việc của các lực lượng làm công tác đối ngoại, càng không phải của riêng Bộ Ngoại giao, mà là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị.

Sứ mệnh vẻ vang đó và yêu cầu cấp bách của đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi đối ngoại tiếp tục được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước và sự tham gia vào cuộc chủ động, tích cực của tất cả các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp. Trong đó, Bộ Ngoại giao đóng vai trò nòng cốt, điều phối, tham mưu cho Đảng, Nhà nước.   

Để đẩy mạnh triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo, thực hiện tốt nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại và hội nhập quốc tế, toàn ngành đối ngoại, ngoại giao sẽ tập trung vào 3 định hướng lớn sau:  

Một là, phối hợp chặt chẽ với Quốc phòng, An ninh và các ban, bộ, ngành, địa phương cả nước giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy; bảo vệ an ninh chế độ, bảo vệ Nhân dân và các thành quả của công cuộc Đổi mới.

Hai là, tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài, đặc biệt là đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, trọng tâm là ngoại giao công nghệ để góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ sau Đại hội Đảng XIV, hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm mà Đảng ta đề ra cho các cột mốc lịch sử 2030 và 2045, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ba là, góp phần nâng cao vai trò, vị thế, uy tín quốc tế của Đảng, của đất nước, nâng cao vai trò của Việt Nam trong nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại, phấn đấu để nước ta được “sánh vai các cường quốc năm châu” như Bác Hồ hằng mong mỏi.  

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới tạo cơ sở phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong, trọng yếu và thường xuyên của công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế. Xin Bộ trưởng chia sẻ công tác đối ngoại - ngoại giao của Việt Nam thời gian tới sẽ có những giải pháp, cách làm đột phá gì để triển khai hiệu quả tầm nhìn, định hướng của Nghị quyết 59-NQ/TW? Trong đó, định hướng xây dựng ngành Ngoại giao “toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp” sẽ được phát triển ở những khía cạnh nào của ngành Ngoại giao?

Đại hội XIV xác định đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, tức là coi trọng và nâng tầm hội nhập quốc tế, tiếp tục xem hội nhập quốc tế không chỉ là động lực phát triển quan trọng mà là một trong những phương thức hàng đầu để thực hiện các mục tiêu chiến lược của đất nước. Theo đó, trong thời gian tới, công tác hội nhập quốc tế sẽ cần tập trung vào 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá như sau:

Thứ nhất, nâng cao tư duy, nhận thức và hành động, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về đối ngoại và Hội nhập quốc tế. Tư duy về hội nhập quốc tế chuyển mạnh theo hướng từ “tiếp nhận sang đóng góp”, từ “hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ”, từ “vị thế một quốc gia đi sau, hội nhập vào thế giới sang một quốc gia tiên phong, đi đầu vào những lĩnh vực mới”. Tư duy mới này đã và đang được cụ thể hóa, đưa vào triển khai tích cực, mạnh mẽ trong thực tế, trong đó trọng tâm là triển khai hiệu quả Chương trình hành động của Chính phủ triển khai Nghị quyết 59.

Thứ hai, để đáp ứng các yêu cầu cao về phát triển đất nước trong giai đoạn tới, vừa qua chúng tôi đã xây dựng và ban hành các cơ chế đặc thù nhằm triển khai đồng bộ, hiệu quả hội nhập quốc tế trong các lĩnh vực. Cụ thể, tháng 12 vừa qua Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 250/2025/QH15 về một số cơ chế đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế, là bước đột phá giúp tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế và nguồn lực đối với hội nhập quốc tế.

Hiện nay, Bộ Ngoại giao cùng với các bộ, ngành liên quan đang gấp rút hoàn thiện để trình, ban hành các Nghị định của Chính phủ hướng dẫn chi tiết triển khai Nghị quyết này ngay trong quý I/2026. Những quy định mới này sẽ cho phép triển khai công tác Hội nhập quốc tế có hiệu quả cả ở trong và ngoài nước, đặc biệt là xây dựng và huy động nhân lực chất lượng cao về Hội nhập quốc tế.

Thứ ba, chúng tôi xác định cần phát huy sức mạnh ba trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Nâng cao chất lượng “tác chiến hiệp đồng”, tinh thần phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, nhịp nhàng trong toàn bộ hệ thống chính trị và giữa Trung ương với địa phương, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tăng cường cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu liên thông, tạo cục diện hội nhập thống nhất, đồng bộ vì mục tiêu chung.

Thứ tư, để hội nhập hiệu quả trên các lĩnh vực, chúng tôi cũng xác định phải đẩy mạnh “văn hóa thực thi”, “nói đi đôi với làm, làm đến cùng” như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo, định hướng. Trong hội nhập quốc tế, điều này đòi hỏi phải có sự thay đổi tư duy sang hướng ưu tiên tính thực chất, khả thi trong ký kết và thực thi các cam kết, thỏa thuận quốc tế. Cùng với đó, các cam kết, thỏa thuận quốc tế phải đi đôi với hoàn thiện thể chế, chính sách trong nước.

Đối với Bộ Ngoại giao, lực lượng chủ công về đối ngoại và hội nhập quốc tế, chúng tôi xác định nhiệm vụ có tính nền tảng là xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp với nhiều nhóm biện pháp lớn, trong đó có:

Một là, quán triệt đường lối của Đảng, Nhà nước, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý thống nhất của Nhà nước, nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, luôn coi trọng và làm tốt công tác xây dựng Đảng, tăng cường kỷ cương, kỷ luật, tiếp tục hiện đại hóa phương pháp tổ chức, triển khai công việc cũng như phương thức quản lý, điều hành, giám sát thông qua việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng các bộ cơ sở dữ liệu.

Hai là, xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại, hội tụ cả đức, sức và tài, nêu cao tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Ba là, phát triển toàn diện các trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân, kết hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực ngoại giao chính trị với đối ngoại quốc phòng, an ninh; giữa ngoại giao chính trị với ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa, lấy ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển làm trọng tâm, lấy doanh nghiệp và người dân là chủ thể, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác ngoại giao văn hóa và thông tin đối ngoại.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!