Từ góc độ quản trị vận hành và pháp lý, yếu tố mang tính nền móng quyết định sức hấp dẫn và độ bền vững của một Trung tâm Tài chính là niềm tin thể chế.

Thông tin trên được ông Hoàng Huy Trường, Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) nhấn mạnh tại “Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech & Kinh tế số VIAC và Hội thảo VIFC 2026” diễn ra ngày 29/5 tại TP.HCM.

Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Luật gia Việt Nam (VLA) và Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế (VBLC) tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026.

“Nền móng” quyết định sức hấp dẫn của Trung tâm Tài chính

Theo ông Hoàng Huy Trường, khi nói đến Trung tâm Tài chính quốc tế, chúng ta thường nghĩ ngay đến dòng vốn, sản phẩm tài chính, ưu đãi đầu tư, thể chế hay thị trường, năng lực kết nối khu vực và toàn cầu. Tuy nhiên, từ góc độ quản trị vận hành và pháp lý thì yếu tố mang tính nền móng quyết định sức hấp dẫn và độ bền vững của một Trung tâm Tài chính là niềm tin thể chế.

“Niềm tin ấy không chỉ được tạo dựng bằng các chính sách ưu đãi mà còn được bảo đảm bởi một môi trường pháp lý minh bạch, được dự báo và có khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường, đặc biệt là khi tranh chấp phát sinh xảy ra”, ông Trường nói.

Hiện nay, khung pháp lý cho VIFC đã dần được hình thành với Nghị quyết số 222 của Quốc hội cùng hàng loạt nghị định hướng dẫn liên quan đến tài chính, ngân hàng, lao động, xuất nhập cảnh, trọng tài, đất đai và sở giao dịch hàng hóa.

Trong đó, VIFC-HCMC được định hướng trở thành Trung tâm tài chính quốc tế có hệ sinh thái tài chính toàn diện và đa dạng. Nơi đây cung cấp cả các dịch vụ tài chính truyền thống lẫn dịch vụ tài chính chuyên sâu hiện đại, có khả năng tạo hiệu ứng cộng hưởng giữa các lĩnh vực huy động vốn, đầu tư, thanh toán, phát hành, giao dịch sản phẩm tài chính, quản lý tài sản, tài chính xanh và các dịch vụ hỗ trợ tài chính khác.

Cấu phần của trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM bao gồm việc phát triển hạ tầng tài chính quốc tế, thúc đẩy tài chính xanh, tài chính gắn với môi trường, xã hội và quản trị (ESG), thị trường tín chỉ carbon, thí điểm sandbox đối với sản phẩm tài chính thương mại, ứng dụng blockchain, phát triển thị trường hàng hóa phái sinh và tài trợ thương mại quốc tế, công nghệ tài chính (fintech), token hóa tài sản và đổi mới sáng tạo tài sản số, ngân hàng số và các mô hình đổi mới sáng tạo khác.

Đồng thời, trung tâm mở rộng các quỹ đầu tư, dịch vụ quản lý tài sản và toàn bộ hệ sinh thái hỗ trợ chuyên nghiệp, trong đó có dịch vụ pháp lý, trọng tài quốc tế và giải quyết tranh chấp tài chính quốc tế thương mại, dịch vụ thuế và tư vấn tài chính theo chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh đó là các cơ chế đặc thù về thuế, lao động, cư trú, đất đai và ngân hàng nhằm tăng sức cạnh tranh thu hút nhà đầu tư quốc tế.

Ông Hoàng Huy Trường, Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM.

Cạnh tranh Trung tâm tài chính không chỉ ở ưu đãi

Theo ông Hoàng Huy Trường, trung tâm tài chính quốc tế không phải là một không gian tự do tuyệt đối mà là một không gian mở có kiểm soát để bảo đảm quản trị rủi ro và an toàn hệ thống. Do đó, vai trò của hạ tầng giải quyết tranh chấp là một phần cấu thành của năng lực cạnh tranh thể chế.

Theo ông Trường, một nhà đầu tư có thể chấp nhận biến động thị trường nhưng sẽ dè dặt khi không thể dự báo về việc tranh chấp sẽ được giải quyết ở đâu, trong bao lâu, bằng ngôn ngữ nào và có khả năng thi hành thực tế hay không. Do đó, một trung tâm tài chính quốc tế phải mạnh ở cả khâu đón dòng vốn và khâu bảo đảm trật tự pháp lý của thị trường. Hạ tầng giải quyết tranh chấp không phải là bộ phận xử lý hậu quả ở cuối chuỗi mà là một cấu phần tạo dựng niềm tin ngay từ đầu.

Hiện pháp luật đã cho phép hình thành các thiết chế song hành như tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế và cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc VIFC. Các bên được phép áp dụng luật nước ngoài, tập quán quốc tế, sử dụng tiếng Anh trong tố tụng, đồng thời có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp tại trọng tài nước ngoài, trọng tài quốc tế hoặc trọng tài Việt Nam.

Theo ông Trường, để hoàn thiện hệ sinh thái này, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa tòa án chuyên biệt, trọng tài quốc tế, cơ quan thi hành án và các thiết chế hỗ trợ như hòa giải, giám định, chuyên gia tài chính và chuyên gia công nghệ.

Đồng thời, cần đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng số phục vụ giải quyết tranh chấp và phát triển đội ngũ chuyên gia có năng lực xử lý các tranh chấp tài chính - công nghệ ngày càng phức tạp.

GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC nhận định, việc Việt Nam thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng tài chính và công nghệ, mà còn đòi hỏi một hạ tầng pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp hiện đại, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Chủ tịch VIAC cũng cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, có khả năng dự đoán cao và thân thiện với nhà đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính quốc tế.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh, cùng với quá trình hình thành VIFC, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả là yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm sự phát triển bền vững của môi trường đầu tư – kinh doanh.

Theo ông Ngọc, sự xuất hiện của các mô hình tài chính số, tài sản số và giao dịch xuyên biên giới đang làm phát sinh nhiều dạng tranh chấp mới với cấu trúc phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, trọng tài và các phương thức ADR được đánh giá có nhiều ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật, chuyên môn hóa và phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.