Ảnh: Minh họa.

Bức tranh đơn hàng cuối năm

Xuất khẩu dệt may 7 tháng đầu năm 2026 mang về 22,86 tỷ USD, tăng 1,1% so với cùng kỳ, nếu tính cả nhóm xơ sợi, nguyên phụ liệu, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt trên 27 tỷ USD.

Những tháng gần đây, tăng trưởng xuất khẩu dệt may có dấu hiệu chậm lại, cho thấy chặng đường về đích với mục tiêu kim ngạch 48–49 tỷ USD sẽ gập ghềnh. Đáng chú ý, tình hình đơn hàng giữa các doanh nghiệp đang có sự phân hóa rõ rệt.

Công ty TNHH Tổng Công ty Dệt May miền Nam – Vinatex (VSC) cho biết, đã bảo đảm nguồn hàng sản xuất thực tế đến hết tháng 9/2026, trong khi đơn hàng đã đủ để triển khai sản xuất đến hết quý IV. Trước áp lực giao hàng, doanh nghiệp vẫn linh hoạt bố trí tăng ca 2–3 ngày/tuần đối với những đơn hàng cần giao gấp.

Trong khi đó, theo bà Nguyễn Hồng Liên, Tổng giám đốc Công ty CP Dệt may Huế, thị trường sợi và may đang diễn biến theo hai chiều khác nhau. Ngành sợi mới ghi nhận tín hiệu cải thiện ngắn hạn, doanh nghiệp đã đủ đơn hàng tháng 8 nhưng tháng 9 mới đạt khoảng 50% kế hoạch.

Ở mảng may của Dệt may Huế, giao dịch khởi sắc từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 7 nhưng chậm lại rõ rệt từ sau ngày 20/7, khi khách hàng thận trọng trước những thay đổi về chính sách thuế của Mỹ. Một số đơn hàng dệt kim dự kiến sản xuất trong tháng 9 và 10 vẫn đứng trước nguy cơ bị hủy hoặc chuyển sang nhà cung cấp khác. Trong khi đó, chi phí nguyên phụ liệu tăng tiếp tục thu hẹp biên lợi nhuận do khách hàng chưa sẵn sàng chia sẻ phần chi phí phát sinh.

Tại Tổng công ty CP Dệt May Hà Nội (Hanosimex), đơn hàng hiện đủ đến hết tháng 9, kế hoạch tháng 10 được lấp đầy khoảng 70%, nhưng tháng 11 và 12 mới đạt khoảng 30%. Khách hàng vẫn chủ yếu khảo giá, chưa quyết định các đơn hàng lớn, khiến triển vọng quý IV còn nhiều bỏ ngỏ.

Bên cạnh đó, theo Hanosimex, cơ cấu đơn hàng cũng đang có sự thay đổi đáng kể. Nếu như năm 2025 chủ yếu là các mặt hàng có yêu cầu kỹ thuật đơn giản thì hiện nay khách hàng có xu hướng đặt các sản phẩm có quy cách may phức tạp hơn, tích hợp nhiều công đoạn như in, thêu và đính kết, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực tổ chức sản xuất.

Tổng công ty CP Dệt May Hòa Thọ (Đà Nẵng) thông tin đã có đơn hàng đến hết tháng 10/2026, song tốc độ chốt đơn quý IV chậm hơn do khách hàng tiếp tục theo dõi chính sách thuế quan. Điểm sáng là thị trường Nhật Bản, nơi đơn hàng dệt kim đã được lấp đầy đến hết năm và doanh nghiệp kỳ vọng tăng sản lượng trong năm 2027. Ngược lại, tại EU, đơn hàng bảo hộ lao động và jacket chưa tăng, trong khi khách hàng có xu hướng ký chậm nhưng yêu cầu giao hàng nhanh hơn.

Theo ông Nguyễn Ngọc Bình, Tổng giám đốc Hòa Thọ, ngành may tiếp tục chịu sức ép về giá. Phân khúc bảo hộ lao động FOB cạnh tranh gay gắt, trong khi hàng thời trang, thể thao có xu hướng giảm giá và đơn hàng bị chia nhỏ do nhiều doanh nghiệp thiếu đơn hàng.

Đo triển vọng 2027 

Như vậy, bức tranh đơn hàng cuối năm 2026 nhìn chung vẫn đủ để duy trì sản xuất tại nhiều doanh nghiệp, nhưng mức độ đã giảm, đặc biệt từ tháng 10 trở đi. Sự thận trọng của khách hàng, áp lực giá, chi phí đầu vào và chính sách thuế quan đang khiến doanh nghiệp khó chủ động với đơn hàng dài hạn.

Bước sang năm 2027, thách thức được dự báo lớn hơn khi khách hàng có xu hướng phân tán nguồn cung, chia nhỏ đơn hàng và yêu cầu cao hơn về giá, chất lượng, thời gian giao hàng. Do đó, khả năng duy trì đơn hàng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực đáp ứng linh hoạt, chất lượng sản phẩm, giá trị gia tăng và khả năng kiểm soát chi phí của doanh nghiệp.

Bên cạnh sức ép từ thị trường, doanh nghiệp còn đối mặt với tình trạng nguyên phụ liệu, vải giao chậm, kéo dài thời gian sản xuất, ảnh hưởng đến việc đồng bộ nguyên phụ liệu và tiến độ giao hàng. Trong khi đó, giá một số loại nguyên phụ liệu, vật tư, phụ tùng sản xuất và chi phí vận chuyển được dự báo tiếp tục tăng, làm gia tăng áp lực lên chi phí sản xuất.

Theo bà Nguyễn Hồng Liên, Tổng giám đốc Dệt may Huế, hoạt động khảo giá đang diễn ra liên tục nhưng tỷ lệ chốt đơn thấp, trong khi các đơn hàng dài hạn chưa xuất hiện rõ rệt. Doanh nghiệp vẫn bảo đảm kế hoạch sản xuất đến hết năm 2026, song đơn hàng quý I/2027 nhiều khả năng phải đến cuối tháng 8 hoặc trong tháng 9 mới có thể xác định rõ.

Trước diễn biến này, Dệt may Huế tập trung duy trì việc làm, sắp xếp lại kế hoạch sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc và hạn chế tăng ca kéo dài nhằm giữ chân lao động có tay nghề, tạo nền tảng cho hoạt động sản xuất những tháng cuối năm và chuẩn bị cho mùa cao điểm.

Với Hòa Thọ, doanh nghiệp sẽ bám sát diễn biến chính sách thuế quan và xu hướng dịch chuyển đơn hàng, tăng cường làm việc với khách hàng, linh hoạt trong chào giá nhưng ưu tiên các đơn hàng có giá trị gia tăng cao tại thị trường Nhật Bản và EU.

Đồng thời, doanh nghiệp tiếp tục kiểm soát chặt tiến độ cung ứng nguyên phụ liệu, nâng cao năng suất lao động, tiết giảm chi phí, tối ưu hóa sản xuất và duy trì ổn định lực lượng lao động để nâng cao khả năng cạnh tranh trong năm 2027.