Giá vật liệu xây dựng tăng cao, khiến các công trình xây dựng, giao thông chịu sức ép đội giá thành ảnh: đức thanh

Áp lực chi phí

Thị trường thép xây dựng trong nước vừa ghi nhận một đợt điều chỉnh giá mới, hàng loạt doanh nghiệp sản xuất đồng loạt thông báo tăng giá bán từ ngày 9/3, sau khi giá xăng dầu tăng mạnh.

Trước tình hình nguyên vật liệu đầu vào tăng, Công ty TNHH Thép Hòa Phát Hưng Yên quyết định tăng giá sản phẩm, phạm vi áp dụng tại miền Bắc. Giá mới được điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng/tấn với các loại thép cây, thép cuộn xây dựng và thép cuộn rút dây.

CTCP Tập đoàn Sản xuất thép Việt Đức cũng gửi thông báo tới khách hàng điều chỉnh tăng thêm 300 đồng/kg với các loại thép cây và thép cuộn các chủng loại, phạm vi áp dụng tại thị trường miền Bắc và miền Trung.

Theo giải thích của doanh nghiệp, thời gian qua, giá phôi thép và nguyên vật liệu tăng. Để đảm bảo phù hợp với nhu cầu của thị trường và các chi phí đầu vào, công ty phải điều chỉnh giá.

Theo các doanh nghiệp vật liệu xây dựng, kể cả khi tăng giá bán sản phẩm thì vẫn chưa bù đắp được chi phí sản xuất bởi chuỗi cung ứng đều biến động.

“Tăng giá bán sản phẩm là việc chẳng đặng đừng, nhất là khi chiến sự Trung Đông làm đội giá thành sản xuất. Nếu không điều chỉnh giá đầu ra, doanh nghiệp không đảm bảo được hiệu quả kinh doanh”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Ngoài Hòa Phát và Thép Việt Đức, Công ty TNHH Thép Tung Ho Việt Nam, Thép VAS Việt Nam, Thép Việt Ý… đều công bố tăng giá 300.000 đồng/tấn.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với ngành xi măng. Trước tình hình giá xăng dầu biến động mạnh, kéo chi phí đầu vào tăng cao, các doanh nghiệp xi măng tiếp tục thông báo điều chỉnh giá bán xi măng trong tháng 3/2026, với mức tăng phổ biến khoảng 100.000 đồng/tấn đối với xi măng bao và xi măng rời.

Cụ thể, 2 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là Công ty TNHH Siam City Cement (Việt Nam) và Xi măng Fico-YT đều thông báo điều chỉnh tăng giá bán đối với các sản phẩm xi măng bao thêm 100.000 đồng/tấn từ ngày 16/3.

Một “ông lớn” FDI khác là Xi măng SCG tăng hơn 100.000 đồng mỗi tấn sản phẩm, áp dụng tại tất cả các điểm bán hàng từ ngày 21/3 cho đến khi có thông báo mới.

Hệ thống các doanh nghiệp thuộc Vicem cũng không đứng ngoài cuộc khi Vicem Hoàng Mai, Bỉm Sơn, Hạ Long đều tăng thêm 100.000 đồng/tấn, áp dụng từ giữa tháng 3/2026.

Ngoài việc tăng giá bán, một số nhà sản xuất còn cắt chiết khấu. Chẳng hạn, Công ty CP Xi măng Đại Dương cắt mức chiết khấu thương mại 20.000 đồng/tấn đối với toàn bộ sản phẩm xi măng tại các thị trường từ Thanh Hóa trở ra khu vực miền Bắc.

Các doanh nghiệp chia sẻ, điều chỉnh giá là bước đi cần thiết để duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung và giữ ổn định chất lượng sản phẩm trên thị trường. Song kể cả khi tăng giá thì vẫn chưa bù đắp được chi phí sản xuất bởi chuỗi cung ứng đều biến động, mỗi yếu tố tăng một ít, từ giá than, hạt nhựa, đến vỏ bao.

Đáng lo ngại hơn là sức tiêu thụ những ngày gần đây có xu hướng đi xuống. Các trạm bê tông không dám nhận đơn hàng do hiệu quả kinh doanh thấp, khiến xi măng rời khó tiêu thụ; các dự án xây dựng trong dân cư vẫn chưa khởi động lại.

Một diễn biến nữa là chi phí logistics tăng cao nên xuất khẩu chững lại, thậm chí không xuất được do không có tàu vào lấy hàng. Sản phẩm vì vậy có nguy cơ ùn ứ, khiến cạnh tranh trong nội địa càng thêm gay gắt.

Sức ép đội giá thành dự án

Đà tăng giá của các loại vật liệu chưa thể dừng lại nếu trong những ngày tới xung đột Trung Đông vẫn căng thẳng, đẩy giá dầu tăng mạnh cùng rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng hiện hữu. Khi đó, nhiều khả năng giá vật liệu sẽ còn “nhảy múa”.

Vật liệu xây dựng, nhất là xi măng, sắt thép, gạch… là đầu vào thiết yếu của đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở và các công trình phục vụ quốc phòng, an ninh. Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) tính toán, trong cơ cấu chi phí của một công trình xây dựng, thép chiếm khoảng 20-30% tổng chi phí vật liệu, chỉ cần giá thép tăng vài trăm ngàn đồng mỗi tấn cũng có thể khiến tổng chi phí dự án tăng đáng kể, đặc biệt đối với các công trình quy mô lớn.

Điều đáng nói, phần lớn các hợp đồng xây dựng được ký theo đơn giá cố định từ trước. Khi giá vật liệu tăng đột biến, nhà thầu thường phải tự gánh phần chi phí phát sinh. Nếu tình trạng này kéo dài, lợi nhuận của doanh nghiệp xây dựng sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt.

Theo ông Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, trong bối cảnh chiến sự Trung Đông căng thẳng, giá xăng dầu, thép và nhiều loại vật liệu xây dựng trên thế giới tăng mạnh. Đây là một yếu tố ngoại sinh mang tính bất khả kháng đối với nền kinh tế nói chung và thị trường bất động sản nói riêng.

Đối với các dự án hạ tầng và công trình công, áp lực chi phí có thể dẫn tới nguy cơ chậm tiến độ hoặc phải điều chỉnh tổng mức đầu tư.

Thực tế, theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 2/2026, giá nhà ở và vật liệu xây dựng đã tăng 0,56% (tác động làm tăng CPI chung 0,13 điểm phần trăm), chủ yếu do tăng giá ở một số mặt hàng như vật liệu bảo dưỡng nhà ở (tăng 0,67%); dịch vụ sửa chữa nhà ở (tăng 1,02%); dịch vụ khác liên quan đến nhà ở (tăng 0,44%).

Vì vậy, với đà tăng giá mạnh của hầu hết các vật liệu đầu vào, chi phí xây dựng nhà cửa và đầu tư dự án trong tháng 3 được dự báo sẽ vượt xa tháng 2.

Lo ngại giá đầu vào tăng ở tất cả các mắt xích, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình, VACC đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng.

Theo VACC, sự biến động bất thường của giá nhiên liệu, vật liệu đã ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là các nhà thầu tham gia thi công các dự án hạ tầng giao thông đường bộ, bởi những dự án này sử dụng nhiên liệu và vật liệu rời với khối lượng rất lớn.

Do đó, VACC kiến nghị cho phép tính bù trừ chênh lệch về chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng làm cơ sở thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu. Thời gian áp dụng tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu từ tháng 3/2026 cho đến khi giá xăng, dầu được bình ổn; đồng thời có cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan đến chi phí xăng dầu, giúp nhà thầu ổn định chi phí đầu vào.