Một đoạn Quốc lộ 6, Tuần Giáo - Lai Châu

Số phận hẩm hiu

Gần một tháng sau khi có kết luận của Thanh tra Chính phủ, vào đầu tuần trước, Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa có Tờ trình số 2870/BQLDATL-DA4 đề nghị Bộ Xây dựng thẩm định, phê duyệt dừng thực hiện Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu (Km405+300 - Km501+000).

Ông Phạm Thanh Bình, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết, việc dừng Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu lẽ ra cần được thực hiện từ sớm hơn để tránh những lãng phí lớn cho cả Nhà nước cũng như các đơn vị thi công.

Cần phải nói thêm rằng, Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu là một trong những công trình hạ tầng đường bộ do Bộ Giao thông - Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư, có số phận hẩm hiu bậc nhất từ trước đến nay.

Được Bộ Giao thông - Vận tải phê duyệt chủ trương đầu tư từ cuối tháng 7/2008, Dự án có mục tiêu nâng cấp 91,408 km Quốc lộ 6, đoạn thuộc địa phận huyện Tuần Giáo (cũ) và thị xã Mường Lay (cũ), tỉnh Điện Biên theo quy mô đường cấp IV miền núi.

Với quy mô đầu tư như trên, Dự án có tổng mức đầu tư 2.359,3 tỷ đồng, trở thành công trình hạ tầng đường bộ lớn bậc nhất tại khu vực Tây Bắc tại thời điểm năm 2008.

Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu khi hoàn thành, sẽ góp phần hoàn chỉnh kết cấu hạ tầng giao thông theo quy hoạch chung của tỉnh, phục vụ vận hành thủy điện Lai Châu; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng cho vùng Tây Bắc nói chung và tỉnh Điện Biên nói riêng.

Với ý nghĩa đó, Dự án được Bộ Giao thông - Vận tải kiến nghị Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, với thời gian thực hiện từ quý III/2008 đến quý IV/2012. Cục Đường bộ Việt Nam được giao nhiệm vụ chủ đầu tư; Ban Quản lý dự án 1 được giao thực hiện.

Tuy nhiên, do thủ tục kéo dài nên đến tận tháng 6/2010, Dự án mới triển khai thi công trên thực địa với 14 gói thầu xây lắp lần lượt được triển khai.

Khó khăn đầu tiên ập đến Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu là chỉ sau khoảng 6-8 tháng thi công, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP, ngày 24/2/2011 về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội.

Đến ngày 8/1/2013, Bộ Giao thông - Vận tải đã ban hành Quyết định 64/QĐ-BGTVT về việc công bố danh mục các dự án sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ phân kỳ đầu tư, tạm dừng, giãn tiến độ đến sau năm 2015, trong đó có Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu (Km405+300 - Km501+000).

Tại thời điểm tạm dừng, giãn tiến độ, Dự án mới được bố trí 314,293 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, nên toàn bộ 14 gói thầu xây lắp đều đang trong giai đoạn thi công dở dang với tổng giá trị thực hiện khoảng 155 tỷ đồng; trong đó gói thầu có giá trị thực hiện lớn nhất là 21 tỷ đồng, gói thầu có giá trị thực hiện nhỏ nhất 506 triệu đồng do nhà thầu chưa thi công do chưa được giao mặt bằng, chỉ thực hiện công tác bảo đảm giao thông trên tuyến.

“Hầu hết các khối lượng thi công đều ở dạng bán thành phẩm, cấu kiện bê tông cốt thép, cống, rãnh có rất ít giá trị sử dụng”, lãnh đạo Ban Quản lý dự án Thăng Long thừa nhận.

Công tác giải phóng mặt bằng do UBND tỉnh Điện Biên đảm nhận cũng rơi vào tình trạng dang dở khi mới giải ngân khoảng 73,3 tỷ đồng gồm: phương án đền bù, giải phóng mặt bằng khoảng 19,4 tỷ đồng; di chuyển công trình công cộng, đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địa chính và các chi phí khác khoảng 53,9 tỷ đồng.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long, tại Dự án bị phanh đột ngột, cả chủ đầu tư và các nhà thầu đều hy vọng công trình sẽ sớm được tái cấp vốn để thi công trở lại, chậm nhất là bước sang năm 2015 nên vẫn duy trì một bộ phận nhân công, thiết bị ở lại công trường.

Tuy nhiên, kể từ khi giãn tiến độ đến đầu năm 2015, Bộ Giao thông - Vận tải đã nhiều lần có văn bản kiến nghị cấp có thẩm quyền ưu tiên bố trí vốn, nhưng trong bối cảnh nguồn ngân sách tiếp tục gặp khó khăn nên Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu bị đưa vào diện danh sách “chờ” và liên tục lỡ hẹn với các kỳ phân bổ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020; 2021-2025.

Hậu quả kép

Do không được bố trí vốn nên đến tháng 6/2015, Bộ Giao thông - Vận tải ban hành Quyết định số 2309/QĐ-BGTVT chuyển đổi nhiệm vụ chủ đầu tư xây dựng công trình từ Ban Quản lý dự án 1 sang Sở Giao thông Vận tải Điện Biên và giao Ban Quản lý dự án 1 hoàn thành công tác quyết toán dự án đến điểm dừng kỹ thuật, thời gian hoàn thành trong tháng 7/2015.

Số phận hẩm hiu chưa buông tha Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu khi Sở Giao thông - Vận tải tỉnh Điện Biên cũng không được bố trí kế hoạch vốn trung hạn giai đoạn 2016-2020 để tái khởi động công trình. Đồng thời, Dự án dự kiến phát sinh tăng tổng mức đầu tư so với quyết định đầu tư trước đây nên phải điều chỉnh lại chủ trương đầu tư.

Theo quy định của Luật Đầu tư công, để tiếp tục triển khai, Dự án cần được phê duyệt điều chỉnh và phải giao cho đơn vị trực thuộc (Bộ Xây dựng) tổ chức lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án.

Đến cuối tháng 1/2020, Bộ Giao thông - Vận tải có Quyết định số 45/QĐ-BGTVT chuyển nhiệm vụ chủ đầu tư từ Sở Giao thông - Vận tải tỉnh Điện Biên sang Ban Quản lý dự án Thăng Long quản lý và tận dụng các kết quả trước đây để tổ chức lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025.

Tuy nhiên, vì một số lý do, Dự án một lần nữa lại nằm ngoài danh mục bố trí vốn đầu tư công trong kỳ đầu tư trung hạn 2021-2025.

Văn bản số 375/KL-TTCP, ngày 14/10/2025 - Kết luận về việc thanh tra các dự án có khó khăn, vướng mắc tại Bộ Xây dựng, Thanh tra Chính phủ cho biết, Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu là một trong những công trình đặc biệt quan trọng đối với các tỉnh Tây Bắc, nếu tuyến đường hoàn thành, đưa vào khai thác có thể rút ngắn khoảng 100 km từ Tuần Giáo đến Mường Lay do không phải đi vòng sang Quốc lộ 279 và Quốc lộ 12.

Tuy nhiên, hiện nay Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu đã bị xuống cấp nghiêm trọng, gây ra không ít những khó khăn cho người dân và các phương tiện tham gia giao thông. Mặt đường trơn trượt, lồi lõm, lầy lội là nguyên nhân chính dẫn đến việc ách tắc và mất an toàn giao thông.

Việc đình hoãn Dự án cũng gây tổn thất về tài chính do việc huy động máy móc, tập trung vật tư, vật liệu để lâu ngày không sử dụng được; lãng phí tài nguyên đất do đã đền bù giải phóng mặt bằng và thi công dở dang, không thể tiếp tục canh tác được, gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân địa phương.

Ngoài ra, trong trường hợp Dự án buộc phải dừng vĩnh viễn, kết thúc dự án, đại diện bên A (Ban quản lý dự án, chủ đầu tư dự án) còn đứng trước nguy cơ phải bố trí thêm vốn để giải quyết đền bù cho các chi phí tổn thất, phát sinh của các nhà thầu do dừng thi công gây ra như: chi phí huy động lực lượng, vật tư, thiết bị đã tập kết tại hiện trường.

Lãng phí còn đến từ việc hao hụt vật liệu do phải dừng thi công giữa chừng; cấu kiện đúc sẵn bị bỏ dở không được nghiệm thu; chi phí di dời công nhân, máy móc, thiết bị ra khỏi công trường; chi phí thuê mặt bằng, bảo vệ vật tư, máy móc trong suốt thời gian bị giãn hoãn; phí bảo lãnh ngân hàng kéo dài do tiến độ bị đình trệ.

Được biết, Ban Quản lý dự án Thăng Long và các nhà thầu đã ký quyết toán đến điểm dừng kỹ thuật các gói thầu xây lắp, tư vấn và các chi phí khác với giá trị khối lượng còn phải thanh toán cho các nhà thầu và tư vấn là 16,007 tỷ đồng.

Do Dự án chưa được bố trí kế hoạch vốn nên đến nay Ban Quản lý dự án Thăng Long chưa thể thanh toán cho các nhà thầu cũng như tiếp tục triển khai dự án.

Trong thời gian vừa qua, các nhà thầu đã liên tục có văn bản kiến nghị, yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long thực hiện thanh toán các khoản công nợ nêu trên; việc nợ đọng kéo dài nhiều năm dẫn đến nhiều đơn vị gặp khó khăn về tài chính.

Ở chiều ngược lại, giá trị còn dư tạm ứng của các gói thầu của Dự án tại thời điểm dừng giãn tiến độ là 19,7 tỷ đồng. Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án Thăng Long, số tiền tạm ứng chưa được thu hồi cho ngân sách nhà nước đến ngày 30/6/2025 là 19,7 tỷ đồng. Hiện nay, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã khởi kiện ra Tòa án để thực hiện thu hồi số tiền còn lại.

Được biết, trên cơ sở báo cáo cập nhật kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và xây dựng nhu cầu kế hoạch đầu tư công năm 2026 tại Văn bản số 8509/BXD-KHTC, ngày 15/8/2025 gửi Bộ Tài chính của Bộ Xây dựng có dự kiến bố trí kế hoạch vốn cho Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu.

Để có cơ sở thanh, quyết toán và kết thúc Dự án đồng thời đảm bảo không trùng lặp khi quyết định chủ trương đầu tư dự án mới trong kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2026-2030 thì việc dừng thực hiện Dự án (không tiếp tục thực hiện các hạng mục công việc còn lại chưa thi công) để thanh, quyết toán khối lượng đã thực hiện đến điểm dừng kỹ thuật là một trong những điều kiện tiên quyết.

“Đây không phải là công việc dễ dàng bởi Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6, đoạn Tuần Giáo - Lai Châu tạm dừng quá lâu. Hầu hết nhân sự làm trực tiếp của cả chủ đầu tư, ban quản lý dự án, thậm chí là của nhà thầu cũng thay đổi nên việc đối chiếu, chốt công nợ sẽ rất phức tạp, kéo dài”, đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long thừa nhận.