Phối cảnh Trung tâm R&D Viettel

Hình thành cứ điểm R&D

Tập đoàn Viettel vừa khởi công xây dựng Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) Viettel. Dự án có tổng vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng riêng phần xây dựng trên diện tích đất 13,2 ha, hội tụ đầy đủ các công năng từ nghiên cứu đến thiết kế, chế thử, thử nghiệm các dòng sản phẩm công nghệ cao cả trong nhà và ngoài trời.

Viettel cho biết, không chỉ đầu tư hạ tầng, mà còn xây dựng hệ sinh thái R&D hoàn chỉnh: thu hút và trọng dụng nhân tài, hợp tác với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước, đồng thời tạo ra môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo. Trung tâm R&D này sẽ phục vụ hoạt động nghiên cứu phát triển các sản phẩm quân sự, dân sự, lưỡng dụng phục vụ chiến lược nghiên cứu sản xuất công nghiệp công nghệ cao và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của Viettel.

Trước đó, đầu tháng 8/2025, Tập đoàn SAP (Đức) cũng đã khánh thành Trung tâm R&D tại TP.HCM.  Đây là trung tâm thứ hai của SAP tại khu vực Đông Nam Á, sau Singapore. SAP dự kiến đầu tư hơn 150 triệu euro vào trung tâm này, đồng thời hỗ trợ phát triển các giải pháp công nghệ cốt lõi như chuỗi cung ứng số bền vững và giải pháp doanh nghiệp tích hợp AI. Trung tâm này sẽ hợp tác chéo với các trung tâm R&D khác của SAP trên thế giới, nhằm tận dụng mạng lưới toàn cầu và chia sẻ tri thức trong quá trình phát triển sản phẩm và giải pháp công nghệ.

Tháng 6/2025, Tập đoàn Qualcomm (Hoa Kỳ) cũng ra mắt Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển trí tuệ nhân tạo (AI R&D) mới tại Việt Nam, Trung tâm AI R&D lớn thứ ba toàn cầu của Qualcomm được kỳ vọng sẽ đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu và đổi mới AI hàng đầu trong khu vực. Trung tâm này trực thuộc nhóm Nghiên cứu AI toàn cầu của Qualcomm, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển các giải pháp AI tạo sinh và AI tác nhân (agentic AI) ứng dụng trên nhiều lĩnh vực như điện thoại thông minh, máy tính cá nhân, công nghệ thực tế mở rộng (XR), ô tô và các ứng dụng thế giới vạn vật (IoT).

Những động thái trên cho thấy, việc các tập đoàn công nghệ lớn chọn Việt Nam làm cứ điểm đặt Trung tâm AI R&D thể hiện niềm tin vào tiềm năng phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Biến cơ hội thành đột phá

Đánh giá cơ hội của Việt Nam trong lĩnh vực R&D, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chỉ rõ, Việt Nam có nguồn nhân lực STEM dồi dào, chiến lược trở thành IT Hub toàn cầu, cùng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ đang tập trung phát triển sản phẩm. Chính phủ Việt Nam có nhiều chính sách hỗ trợ như ưu tiên mua sản phẩm công nghệ cao trong nước và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu thông qua ưu đãi thuế. 

Chính phủ Việt Nam có chiến lược đưa đất nước thành trung tâm R&D cho toàn cầu. Từ nay đến năm 2030, Việt Nam sẽ đào tạo thêm khoảng 100.000 kỹ sư chất lượng cao cho các ngành công nghệ cao. Việt Nam có chính sách hỗ trợ đầu ra cho các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao. Chính phủ không chỉ hỗ trợ phát triển công nghệ mà còn hỗ trợ phát triển sản phẩm, với cơ chế hoàn thuế lên đến 4 đồng cho mỗi 10 đồng chi phí đầu tư vào sản phẩm công nghệ.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đang sửa đổi quy định về ưu đãi của nhà nước cho đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trước đây, ưu đãi chủ yếu dựa trên số tiền đầu tư, dẫn đến phần lớn dự án FDI là sản xuất lắp ráp; nay ưu đãi sẽ dựa trên mức độ chuyển giao công nghệ. Do đó, các dự án R&D tại Việt Nam sẽ được hưởng nhiều ưu đãi từ Việt Nam”, ông Hùng cho biết.

Đưa ra khuyến nghị cho chiến lược phát triển R&D tại Việt Nam, ông Navi Radjou, Nhà tư tưởng và cố vấn đổi mới sáng tạo và lãnh đạo tại Thung lũng Silicon cho rằng, phát triển R&D Việt Nam có thể tập trung vào việc tái sử dụng và tái mục đích các công nghệ hiện có (nền kinh tế tri thức tuần hoàn) và đơn giản hóa kiến trúc sản phẩm để tạo ra các giải pháp nhanh hơn, tốt hơn, rẻ hơn, như cách Renault đã phát triển mẫu xe Kwid tại Ấn Độ. Việt Nam cần phá vỡ rào cản giữa học thuật và công nghiệp bằng cách đồng địa điểm hóa.

“Việt Nam cũng cần nghiên cứu, áp dụng xu hướng đưa phòng thí nghiệm R&D vào trong tự nhiên. Với sự đa dạng sinh học phong phú, Việt Nam có thể trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này”, ông Navi Radjou khuyến nghị.

TS. Nguyễn Thị Thu Trà, Phó giám đốc điều hành Nghiên cứu, Trường đại học CNAM (Pháp) khuyến nghị rằng Việt Nam cần xây dựng chính sách cho các nhà khoa học, không phân biệt trong nước hay ngoài nước; phát triển hệ sinh thái R&D theo ngành tại từng địa phương. Mỗi tỉnh, thành phố nên tập trung vào một vài ngành mũi nhọn, từ đó xây dựng mạng lưới gồm nhà trường, doanh nghiệp và viện nghiên cứu liên quan.

Bà nhấn mạnh cần khuyến khích mô hình hợp tác công - tư trong đào tạo và nghiên cứu. Nhà nước có thể đưa ra cơ chế kích cầu, doanh nghiệp đầu tư bài bản, còn trường và viện thì cung ứng nhân lực và tri thức. Đó là mô hình ba bên cùng có lợi.

Ông Hamilton Mann, Phó chủ tịch Tập đoàn Thales, đề xuất Việt Nam phát triển các “hành lang R&D vùng” để liên kết tài nguyên, cụm công nghiệp và dân số địa phương, thay vì chỉ tập trung ở thủ đô. Ông cũng gợi ý xây dựng studio đầu tư mạo hiểm R&D công lập, hợp tác giữa chính phủ, đại học và startup, nhằm hỗ trợ các công nghệ tiên phong như AI, sinh học, hạ tầng số, thích ứng khí hậu.

Theo ông, Việt Nam có thể định vị mình là “không gian chung đổi mới mở có chủ quyền”, từ đó chuyển từ thị trường tiêu thụ thành trung tâm kiến tạo đổi mới toàn cầu.