Hôm qua (21/8) và sáng nay, các đại biểu Quốc hội đã tập trung thảo luận tại tổ và hội trường về Dự thảo về cơ chế chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào Luật Phát triển đô thị đã được trình Quốc hội.

Đa phần các ý kiến đều ủng hộ việc xây dựng cơ chế đặc thù để hình thành các cực tăng trưởng. “Lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là ở những nơi có nhu cầu mở rộng không gian đô thị và quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế xã hội”, đại biểu Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) nói.

Cũng theo đại biểu Vũ Văn Tiến, đối với Việt Nam, một quốc gia có đường bờ biển dài nhưng quỹ đất tại nhiều khu vực đồng bằng ven biển còn hạn chế, việc lấn biển để tạo thêm không gian phát triển có sức hấp dẫn rất lớn.

Trong khi đó, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu, khẳng định: “Kinh tế lấn biển là một động lực thúc đẩy sự phát triển bứt phá của Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Tuy vậy, một cách thẳng thắn, các đại biểu đã đề nghị đánh giá kỹ các tác động của hoạt động lấn biển đối với hệ sinh thái ven bờ, dòng chảy hải lưu, nguy cơ xói mòn và sụt lún trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

“Cơ chế quản lý đối với khu vực lấn biển cần được xác lập chặt chẽ. Nếu thiếu chế tài và cơ chế giám sát hiệu quả, lợi ích nhà đầu tư có thể lấn át lợi ích công cộng, lợi ích môi trường và quyền lợi của cộng đồng dân cư”, đại biểu Vũ Văn Tiến bày tỏ.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Hội trường vào sáng 22/8

Cũng theo đại biểu Vũ Văn Tiến, bên cạnh những lợi ích về mở rộng quỹ đất, cần đánh giá đầy đủ các tác động lâu dài để xác định hợp lý quy mô, khu vực lấn biển và chức năng sử dụng đất sau lấn biển.

Cùng với đó, cần có cơ chế kiểm soát tổng thể ở cấp quốc gia và cấp vùng bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, an ninh quốc phòng và lợi ích cộng đồng.

“Các vấn đề về sụt lún cục bộ, nguy cơ chìm lún lâu dài, tác động của nước biển dâng, khả năng chống chịu trước thiên tai và việc bảo tồn môi trường, cảnh quan, không gian văn hóa biển phải được coi là những nội dung sống còn khi xây dựng và thẩm định phương án lấn biển”, đại biểu Vũ Văn Tiến bày tỏ.

Cũng theo khẳng định của đại biểu Vũ Văn Tiến, thì mọi hoạt động lấn biển cần được đặt trên nền tảng nghiên cứu khoa học - công nghệ và đánh giá tác động đầy đủ.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) cho rằng, khu đô thị lấn biển không đơn thuần là một dự án phát triển đô thị, mà đây là hoạt động chuyển một phần không gian biển thành đất để đầu tư, kinh doanh và tổ chức dân cư. Vì thế, cơ chế càng đặc biệt, quy mô càng lớn thì giới hạn thẩm quyền và cơ chế kiểm soát càng phải được quy định chặt ngay trong Luật.

Phân tích cụ thể hơn, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị bổ sung nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn cho thẩm quyền của Chính phủ khi quyết định phạm vi áp dụng ngay trong Dự thảo Luật, cũng như có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn đối với chủ quyền biển, đảo.

Liên quan quy định về ưu đãi gắn với trách nhiệm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, Điểm c khoản 8 Điều 35 cấm chuyển nhượng dự án từ 100.000 tỷ đồng trở lên trong 10 năm nhưng điểm a khoản 5 Điều 18a chỉ dẫn chiếu các điểm a, b và d, bỏ điểm c và cho chuyển nhượng tới 50% diện tích đã hoàn thành hạ tầng.

“Đây là thay đổi chính sách lớn, đề nghị làm rõ thời điểm được chuyển nhượng, năng lực bên nhận, việc kế thừa nghĩa vụ về vốn, tiến độ, môi trường và quốc phòng, an ninh. Ngoài ra, quy định thời hạn hoạt động của dự án xây dựng khi đô thị lấn biển không quá 70 năm tại điểm b khoản 4 mà không loại trừ nhà ở thương mại như điểm a khoản 7 Điều 35 và không đặt điều kiện về quy mô là chưa đủ tính thuyết phục”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn bày tỏ.

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, việc quy định thời hạn dài, chuyển nhượng sớm và ưu đãi mạnh như trong Dự thảo rất dễ làm lệch mục tiêu sang khai thác giá trị đất mới.

“Tôi ủng hộ cơ chế khu đô thị lấn biển, nhưng phải đổi cách tiếp cận. Không chỉ giải quyết bài toán làm thế nào tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, mà phải làm rõ trách nhiệm các bên và Nhà nước kiểm soát thế nào trong suốt vòng đời của phần lãnh thổ mới tạo ra từ biển vì ưu đãi càng mạnh, phân quyền càng sâu, rủi ro về sau càng lớn”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nói.