Dệt may là ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn, phấn đấu đạt 50 tỷ USD trong năm 2026 (Ảnh: Đức Thanh)

Tìm dư địa tăng trưởng giữa các lực cản

Sau khi lập kỷ lục kim ngạch 475 tỷ USD trong năm 2025, tăng 17% so với năm trước, Bộ Công thương đặt mục tiêu đưa xuất khẩu năm 2026 đạt mốc 513 tỷ USD, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 8%, tức tăng thêm gần 38 tỷ USD.

Mục tiêu này được đánh giá là không dễ đạt được, khi hàng loạt lực cản đang gia tăng, từ rào cản kỹ thuật, thuế đối ứng đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, cho tới Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) áp dụng với một số nhóm hàng công nghiệp xuất sang EU.

Trong bối cảnh đó, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực đã chủ động “lên dây cót” ngay từ đầu năm, tập trung tái cấu trúc và tận dụng cơ hội thị trường.

Ngành dệt may, sau khi đạt kim ngạch 46 tỷ USD trong năm 2025, đặt mục tiêu cán mốc 50 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, theo nhận định của các hiệp hội ngành hàng, năm 2026 tiếp tục là giai đoạn “thử sức bền” của kinh tế toàn cầu, khi triển vọng tăng trưởng và chính sách thương mại vẫn chịu tác động từ bất ổn địa chính trị.

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, mục tiêu 50 tỷ USD không mang tính ngắn hạn, mà là kết quả của quá trình tái cấu trúc đồng bộ nhiều năm qua. Trọng tâm của ngành là nâng cao năng lực chuỗi cung ứng trong nước, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), qua đó cải thiện vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Với ngành nông nghiệp, năm 2026 được xác định là năm bản lề, mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 73-74 tỷ USD, tăng gần 4 tỷ USD so với năm 2025. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành tập trung chuẩn hóa vùng nguyên liệu, mở rộng mã số vùng trồng, áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn GAP, tăng cường truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu và đầu tư công nghệ bảo quản.

Theo PGS-TS. Nguyễn Thường Lạng (Trường đại học Kinh tế quốc dân), dù đối mặt nhiều khó khăn, song Việt Nam vẫn có dư địa để tăng trưởng xuất khẩu nhờ các trụ cột như điện tử, máy móc thiết bị và nông - thủy sản.

Thực tế, trong năm 2025, điện tử không chỉ là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất, với kim ngạch gần 165 tỷ USD, mà còn đóng vai trò chủ lực giúp Việt Nam đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 475 tỷ USD và duy trì xuất siêu.

Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá (Cục Thống kê, Bộ Tài chính) cho hay, Việt Nam đang dần trở thành địa điểm cung ứng quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nhu cầu tiêu dùng và đầu tư tại nhiều thị trường lớn có dấu hiệu phục hồi, kết hợp với hệ thống FTA hiện hành, tạo dư địa để mở rộng thị trường và đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu.

Mở rộng không gian thị trường

Tại Nghị quyết số 01/2026/NQ-CP, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên. Để đạt được mục tiêu này, các bộ, ngành được giao nhiệm vụ chủ động ứng phó với biến động kinh tế, thương mại thế giới và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, trong đó xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò then chốt.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương lưu ý, xuất khẩu cần được tái cấu trúc theo hướng chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang chiến lược dựa trên thương hiệu, tiêu chuẩn cao và sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng lớn; đồng thời khai thác sâu lợi thế từ các FTA và những thị trường mới nổi.

Với 17 FTA đã ký kết với gần 70 nền kinh tế, Việt Nam đang sở hữu không gian thị trường gần 6 tỷ người tiêu dùng, tạo động lực mới cho xuất khẩu trong trung hạn.

Theo Báo cáo Triển vọng Việt Nam 2026 của Công ty Chứng khoán MB (MBS), xuất khẩu có thể duy trì tăng trưởng 15-16% trong năm 2026 nhờ mở rộng thị trường và dịch chuyển cơ cấu sản phẩm theo hướng giá trị gia tăng cao hơn.

Trong đó, điện tử và công nghệ cao được kỳ vọng tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng, với mức tăng khoảng 14%, nhờ nhu cầu đầu tư cho trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số toàn cầu.

MBS cũng cho biết, Việt Nam hiện được hưởng mức thuế suất khoảng 20% đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia cạnh tranh trực tiếp. Yếu tố này được đánh giá sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực.

Cùng với đó, hàng hóa Việt Nam đang gia tăng tỷ trọng tại các thị trường như EU, Nhật Bản và Hàn Quốc, đặc biệt với nhóm nông, thủy sản, thay vì phụ thuộc lớn vào một thị trường đơn lẻ. Việt Nam cũng đang thúc đẩy đàm phán các FTA mới với UAE, Israel, Qatar…, mở thêm dư địa cho doanh nghiệp nội địa trong những năm tới.