An toàn thực phẩm đang trở thành một trong những vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm khi liên tiếp phát hiện các vụ sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, hàng hóa không rõ nguồn gốc và các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử.

Thực tế này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, bảo vệ sức khỏe người dân và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.

Trong 6 tháng đầu năm, ngành y tế từ Trung ương đến địa phương đã thành lập hơn 5.000 đoàn kiểm tra, tiến hành kiểm tra 118.009 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên cả nước.

Tại tọa đàm "Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm trong tình hình mới - Thực trạng và giải pháp" do Trường Cán bộ Thanh tra (Thanh tra Chính phủ) tổ chức, nhiều số liệu cho thấy bức tranh công tác kiểm tra an toàn thực phẩm trong nửa đầu năm 2026 vẫn còn nhiều vấn đề đáng lưu ý.

Theo TS.Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), trong 6 tháng, ngành Y tế từ Trung ương đến địa phương đã thành lập hơn 5.000 đoàn kiểm tra, tiến hành kiểm tra 118.009 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên cả nước.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 5.695 cơ sở vi phạm, chiếm gần 5% tổng số cơ sở được kiểm tra. Trong số này đã xử lý 3.772 cơ sở, tăng hơn 39% so với cùng kỳ năm 2025; xử phạt tiền 3.571 cơ sở với tổng số tiền hơn 20,27 tỷ đồng, tăng hơn 2,67 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Không chỉ ngành y tế, các lực lượng chức năng thuộc nhiều bộ, ngành cũng đồng loạt tăng cường kiểm tra nhằm siết chặt quản lý thị trường thực phẩm.

Còn theo thống kê, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua cơ quan này đã kiểm tra 3.898 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và nông lâm thủy sản, xử phạt 360 cơ sở, chiếm 9,2%, cao hơn cùng kỳ năm 2025.

Bộ Công Thương xử lý 1.832 vụ việc vi phạm, xử phạt hơn 13 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong lĩnh vực thương mại điện tử, chỉ trong 5 tháng đầu năm, cơ quan chức năng đã phối hợp với các nền tảng số gỡ bỏ 14.102 gian hàng và 3.798 sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả cùng các sản phẩm sữa kém chất lượng.

Ở lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, Bộ Công an phát hiện và xử lý 4.688 vụ vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm với 4.795 tổ chức, cá nhân, tăng 102% so với cùng kỳ năm trước.

Riêng các vụ việc bị xử lý hình sự cũng tăng mạnh. Trong 6 tháng đầu năm đã khởi tố 95 vụ với 192 bị can, tăng lần lượt 265% về số vụ và 237% về số bị can so với cùng kỳ năm 2025. TP.HCM và Hải Phòng là hai địa phương ghi nhận số vụ khởi tố nhiều nhất.

Những con số trên cho thấy các hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức ngày càng tinh vi và phạm vi ngày càng mở rộng, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử.

Đây cũng là lý do công tác kiểm tra chuyên ngành được xác định là một trong những "lá chắn" quan trọng nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ mất an toàn thực phẩm trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Theo TS.Chu Quốc Thịnh, hoạt động kiểm tra chuyên ngành giữ vai trò then chốt trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn các lô hàng thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc bị ô nhiễm ngay tại cửa khẩu, nhà máy và cơ sở phân phối, công tác kiểm tra còn góp phần nhận diện những lỗ hổng trong quy trình sản xuất, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục kịp thời để phòng ngừa các vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn.

Bên cạnh đó, việc duy trì hoạt động kiểm tra thường xuyên còn tạo sức răn đe, buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, đầu tư trang thiết bị, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và nâng cao trách nhiệm đối với sản phẩm đưa ra thị trường. Đây cũng là yếu tố góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang được đề xuất sửa đổi theo hướng tăng cường hậu kiểm, quản lý theo chuỗi và ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, việc nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra, kiểm tra chuyên ngành được kỳ vọng sẽ góp phần siết chặt kỷ cương trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Khi hoạt động kiểm tra được thực hiện đồng bộ, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một thị trường thực phẩm minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.