Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố” vừa khép lại, ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát trên phạm vi cả nước.

Thông qua các hoạt động thanh tra, kiểm tra đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, hàng nghìn cơ sở vi phạm quy định về an toàn thực phẩm đã bị phát hiện và xử lý, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và lập lại trật tự trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Theo Bộ Công an, hiện tình trạng sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu vẫn diễn biến phức tạp.

Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), trong Tháng hành động an toàn thực phẩm năm 2026, 34 tỉnh, thành phố đã thành lập 3.392 đoàn kiểm tra liên ngành và chuyên ngành vệ sinh an toàn thực phẩm.

Các đoàn tập trung kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; bếp ăn tập thể; cơ sở dịch vụ ăn uống; thức ăn đường phố; chợ đầu mối; trung tâm thương mại; siêu thị; cơ sở giết mổ, vận chuyển thực phẩm và các hoạt động buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm hết hạn sử dụng.

Kết quả cho thấy, tổng số 62.052 cơ sở đã được kiểm tra, trong đó phát hiện 5.749 cơ sở vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, chiếm 9,26%. Các cơ quan chức năng đã xử lý 3.687 cơ sở, tương đương 64,1% số cơ sở vi phạm, với tổng số tiền xử phạt gần 22,5 tỷ đồng.

Ngoài các hình thức xử phạt hành chính, nhiều biện pháp khắc phục hậu quả cũng được áp dụng quyết liệt. Cơ quan chức năng đã đình chỉ hoạt động 29 cơ sở, tịch thu khoảng 15 tấn hàng hóa gồm da bì lợn, xúc xích, bánh kẹo, thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc. Giá trị hàng hóa bị tiêu hủy lên tới hơn 3,3 tỷ đồng.

Đặc biệt, 17 vụ việc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng đã được chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để tiếp tục xử lý theo quy định pháp luật.

Các vi phạm chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ chế biến thực phẩm, quảng cáo thực phẩm sai quy định và kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng.

Đáng chú ý, 5 đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương đã trực tiếp kiểm tra tại các địa phương gồm Vĩnh Long, Đồng Tháp, Huế, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai, Thái Nguyên, Phú Thọ và Đà Nẵng. Qua kiểm tra 15 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, các đoàn phát hiện 2 cơ sở có dấu hiệu vi phạm và đã bàn giao hồ sơ cho cơ quan chức năng địa phương tiếp tục xác minh, xử lý theo thẩm quyền.

Đánh giá về kết quả triển khai Tháng hành động, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm cho rằng các bộ, ngành, địa phương đã nghiêm túc thực hiện kế hoạch đề ra. Bên cạnh việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân lựa chọn thực phẩm an toàn, nâng cao trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh cũng được đẩy mạnh.

Hoạt động kiểm tra được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, bám sát chủ đề của Tháng hành động. Năng lực của các đoàn thanh tra, kiểm tra tiếp tục được nâng cao, nhiều trường hợp vi phạm đã được phát hiện, xử lý kịp thời và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Đặc biệt, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tại địa phương đã được kích hoạt đồng bộ trong kiểm tra bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.

Các ngành nông nghiệp và môi trường, công thương, công an cũng tăng cường lấy mẫu giám sát, rà soát diện rộng các cơ sở kinh doanh thực phẩm và phát hiện nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm để tiếp tục điều tra, xử lý.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều khó khăn, bất cập cần sớm khắc phục. Tại tuyến cơ sở, lực lượng làm công tác an toàn thực phẩm còn mỏng, phần lớn cán bộ kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc ngày càng lớn. Trang thiết bị phục vụ kiểm tra nhanh, kinh phí lấy mẫu, kiểm nghiệm và giám sát thường xuyên vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, tình trạng sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu vẫn diễn biến phức tạp. Một số tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm vì lợi nhuận.

Điều này đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các lực lượng chức năng như công an, hải quan và quản lý thị trường trong kiểm soát thực phẩm lưu thông trên thị trường, đặc biệt là các sản phẩm thẩm lậu qua biên giới.

Một thách thức khác đang nổi lên là hoạt động kinh doanh, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên mạng xã hội và các nền tảng số. Hình thức kinh doanh này phát triển nhanh nhưng công tác quản lý còn nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, đề xuất của Bộ Công an về việc xác thực danh tính người bán thực phẩm trên môi trường mạng trong quá trình xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhận được sự đồng tình của dư luận và cơ quan quản lý.

Theo Bộ Công an, các đối tượng vi phạm ngày càng có xu hướng chuyển sang tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok.

Vì vậy, Luật An toàn thực phẩm cần quy định rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội trong việc xác thực người bán, gỡ bỏ sản phẩm bị cảnh báo, đồng thời lưu trữ và cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan quản lý khi có yêu cầu.

Thực tiễn hơn 12 năm thi hành Luật An toàn thực phẩm cho thấy nhiều đối tượng đã lợi dụng kẽ hở trong cơ chế hậu kiểm, sự chồng chéo trong quản lý và những khoảng trống pháp lý đối với thương mại điện tử để thực hiện hành vi vi phạm.

Do đó, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm không chỉ nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn phải bịt kín các lỗ hổng pháp lý, đặc biệt trong khâu tự công bố sản phẩm và quản lý nguyên liệu đầu vào.

Tiếp thu ý kiến của Bộ Công an, Bộ Y tế cho biết sẽ bổ sung các quy định về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử vào dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Theo đó, các nền tảng sẽ phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán công khai đầy đủ hồ sơ pháp lý của sản phẩm và chịu trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát cần thiết dẫn tới sự cố an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.