Kết quả kinh doanh trái chiều của SCG và Vicem cho thấy, những gam màu sáng - tối của ngành vật liệu xây dựng Việt Nam

Cú bứt tốc đến từ một nhà máy của SCG

Giữa mùa mưa tại Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), những ống khói của Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn lại bắt đầu nhả khói đều đặn. Sau một năm chật vật vì đứt gãy nguồn cung nguyên liệu từ nửa vòng trái đất, dây chuyền trị giá 5 tỷ USD này đang chạy hết công suất, kéo theo một con số khiến giới đầu tư phải nhìn lại: doanh thu của tập đoàn mẹ SCG tại Việt Nam tăng 126% chỉ trong 6 tháng.

Theo báo cáo được SCG công bố, doanh thu của tập đoàn tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 37.120 tỷ đồng (khoảng 1,42 tỷ USD), tăng 126% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng gây chú ý, nhưng bản thân SCG cũng thẳng thắn nhìn nhận: động lực chính không đến từ sự bùng nổ nhu cầu thị trường, mà từ hiệu ứng so sánh với nền thấp của Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn (LSP) - nhà máy đã phải điều chỉnh hoạt động trong một thời gian dài trước khi tái vận hành thương mại từ cuối năm 2025.

Trên quy mô toàn cầu, bức tranh của SCG cũng phân hóa rõ nét. Nửa đầu năm 2026, tập đoàn ghi nhận lợi nhuận hơn 10.200 tỷ đồng và EBITDA điều chỉnh đạt 34.850 tỷ đồng (1,34 tỷ USD), tăng 35% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ kiểm soát chi phí, tái cơ cấu hoạt động và mở rộng ứng dụng AI, chứ không phải nhờ thị trường tiêu thụ vật liệu xây dựng bùng nổ.

Riêng mảng vật liệu xây dựng của SCG tại Việt Nam vẫn có những điểm sáng cụ thể. Kim ngạch xuất khẩu gạch sứ tráng men của PRIME Group (thuộc SCG Decor) tăng 24% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu quốc tế đối với dòng sản phẩm giá trị gia tăng được sản xuất tại Việt Nam.

Giá vật liệu xây dựng tăng không đồng nghĩa doanh nghiệp nào cũng lãi đậm, bởi chi phí năng lượng, vận chuyển và nguyên liệu đầu vào vẫn neo cao.

Ở mảng bao bì, SCGP đang rót khoảng 622 tỷ đồng để mở rộng công suất sản xuất bao bì carton tại miền Nam, dự kiến vận hành thương mại vào năm 2027. Còn dự án cải tạo LSP trị giá 500 triệu USD, dù từng bị ảnh hưởng bởi gián đoạn nguồn nguyên liệu do căng thẳng tại Trung Đông, đã hoàn thành hơn 60% tiến độ.

Có mặt tại Việt Nam từ năm 1992, SCG hiện vận hành 28 công ty thành viên với hơn 15.000 nhân viên. Năm 2026 cũng đánh dấu 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan, một cột mốc mà SCG không ngần ngại gắn với thông điệp cam kết đầu tư dài hạn của mình.

Công bố kết quả kinh doanh nửa đầu năm, ông Thammasak Sethaudom, Chủ tịch, kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn SCG, nhấn mạnh định hướng của Tập đoàn vẫn luôn kiên định và rõ ràng trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động: tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh, đầu tư dài hạn và phát triển song hành cùng Việt Nam.

Ông khẳng định niềm tin vào tương lai ngành công nghiệp Việt Nam và cam kết đầu tư cho đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và con người. Nhân dịp 50 năm quan hệ ngoại giao hai nước, SCG cũng tái khẳng định vai trò là một đối tác lâu dài, đáng tin cậy sau hơn ba thập kỷ hoạt động tại thị trường này.

Cách nhìn của SCG về Việt Nam đã được định hình rõ từ đầu năm. Trong báo cáo quý I/2026, ông Thammasak Sethaudom cho biết những quyết định chiến lược chủ động, được triển khai sớm đã giúp tập đoàn giảm nhẹ tác động từ biến động thị trường trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông còn kéo dài.

Ông mô tả cách tiếp cận hai lớp, với chiến lược ngắn hạn là lập Phòng điều hành tác chiến hằng ngày (Daily War Room) để theo dõi sát biến động giá nguyên liệu và năng lượng; cùng chiến lược hai năm (2026-2027) tại Việt Nam nhằm củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn, thông qua tối ưu hóa nguồn lực khu vực và đẩy nhanh dự án bổ sung nguyên liệu ethane tại Long Sơn.

Trong một báo cáo trước đó, ông từng nhìn nhận Việt Nam không chỉ là thị trường nội địa đang phát triển, mà còn là trung tâm vận hành chiến lược phục vụ khách hàng trong khu vực và trên toàn cầu.

Về định hướng năm 2026, SCG công bố chủ đề chiến lược “Tăng cường - Củng cố - Đẩy mạnh - Thích ứng”. Trọng tâm là duy trì kỷ luật tài chính, xây dựng năng lực tổ chức và đầu tư vào các dòng sản phẩm có giá trị cao hơn, ít tác động đến môi trường hơn. Trong đó, Việt Nam được xác định là cứ điểm sản xuất then chốt phục vụ thị trường khu vực và xuất khẩu, với bốn ưu tiên chiến lược riêng trong năm.

Thị trường trong nước “nóng nhưng mỏng”

Trong khi SCG khoe con số tăng trưởng ba chữ số, thị trường vật liệu xây dựng nội địa lại đang trải qua một kiểu tăng trưởng “nóng nhưng mỏng”.

Theo Báo cáo giá thị trường quý II/2026 của Bộ Tài chính, bình quân 6 tháng đầu năm, chỉ số giá nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,72% so với cùng kỳ. Riêng quý II, chỉ số giá nhóm này tăng tới 7,77% - mức tăng chủ yếu đến từ áp lực cung - cầu, chi phí vận chuyển leo thang và làn sóng giải ngân đầu tư công dồn dập.

Nhìn lại năm 2025, ông Thái Duy Sâm, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, từng nhận định thị trường đã “thoát đáy”, thể hiện qua ba yếu tố: tiêu thụ tăng trở lại, sản xuất phục hồi và giá nhích lên. Dù vậy, biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn còn mỏng do chi phí năng lượng, vận chuyển và nguyên liệu đầu vào tiếp tục neo cao.

Bước sang quý II/2026, ông Sâm cũng lý giải đà tăng giá nói trên chủ yếu đến từ quy luật cung - cầu, khi những vật liệu khan hiếm, cung thấp hơn cầu thì giá sẽ tăng, cùng với chi phí vận chuyển từ mỏ khai thác đến công trường tăng cao. Nghĩa là giá bán tăng không đồng nghĩa doanh nghiệp nào cũng lãi đậm.

Bức tranh kết quả kinh doanh quý II/2026 của các doanh nghiệp nội địa cho thấy rõ sự phân hóa đó.

Điển hình như Hòa Phát đang được hưởng lợi từ công suất mới. “Vua thép” Việt Nam ghi nhận doanh thu hợp nhất quý II đạt 55.557 tỷ đồng, tăng 53% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 6.424 tỷ đồng, tăng 51%.

Động lực đến từ sản lượng thép tăng vọt sau khi Khu liên hợp Dung Quất 2 đi vào vận hành, đưa công suất thép của tập đoàn lên khoảng 16 triệu tấn/năm. Lũy kế 6 tháng, Hòa Phát lãi 15.480 tỷ đồng, tăng 103% so với cùng kỳ, hoàn thành 70% kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau hai quý.

Trong khi đó, Viglacera lập kỷ lục doanh thu theo quý. Doanh nghiệp vật liệu xây dựng và bất động sản khu công nghiệp này đạt doanh thu thuần quý II là 4.462 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ - mức cao nhất từ trước đến nay.

Lợi nhuận trước thuế đạt 1.036 tỷ đồng, tăng 42%, lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ đồng trong một quý. Lũy kế 6 tháng, Viglacera lãi 1.452 tỷ đồng, hoàn thành gần 80% kế hoạch lợi nhuận năm. Kết quả đến từ cả hai mảng cốt lõi: vật liệu xây dựng cải thiện và cho thuê hạ tầng khu công nghiệp tăng trưởng vững.

Còn ngành xi măng vẫn đang gượng dậy. Đây là mảng cho thấy rõ nhất độ trễ phục hồi của ngành, biểu hiện qua tình hình kinh doanh của Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem).

Sau ba năm thua lỗ liên tiếp do cung vượt xa cầu - năm 2023 lỗ khoảng 1.129 tỷ đồng, năm 2024 lỗ hợp nhất 986 tỷ đồng và năm 2025 lỗ 158 tỷ đồng - Vicem mới chỉ le lói những tín hiệu tích cực rõ rệt hơn trong nửa đầu năm 2026.

Riêng mức lỗ năm 2024, một số công bố sơ bộ trước đó từng đưa ra con số 1.296-1.400 tỷ đồng, sau đó được điều chỉnh còn 986 tỷ đồng theo báo cáo tài chính đã kiểm toán.

Trong quý I/2026, hầu hết đơn vị sản xuất xi măng thuộc Vicem vẫn lỗ, ngoại trừ Vicem Hà Tiên. Sang quý II, bức tranh khởi sắc hơn khi sau 6 tháng, Vicem Hà Tiên đạt gần 4.121 tỷ đồng doanh thu và hơn 270 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ nhờ sản lượng tiêu thụ tăng 6,4%.

Vicem Bút Sơn cũng đảo chiều từ lỗ 16,1 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2025 sang lãi 14,1 tỷ đồng; Vicem Hoàng Mai lãi khiêm tốn 8 tỷ đồng.

Dù vậy, đây vẫn là sự phục hồi mong manh, phụ thuộc nhiều vào tiến độ giải ngân đầu tư công hơn là sức cầu tự nhiên của thị trường bất động sản dân dụng.

Ba tốc độ, một dòng chảy

Đặt cạnh nhau, những nhóm số liệu của SCG, Hòa Phát, Viglacera và Vicem đã vẽ nên ba tốc độ tăng trưởng khác nhau nhưng cùng chảy theo một dòng: đầu tư công và sự trở lại của các dự án hạ tầng, công nghiệp quy mô lớn đang là lực kéo chính của ngành vật liệu xây dựng Việt Nam năm 2026. Trong khi đó, sức cầu từ thị trường bất động sản dân dụng và tiêu dùng cuối vẫn phục hồi chậm, không đồng đều.

SCG tăng trưởng đột biến nhờ một nhà máy hóa dầu quy mô tỷ USD tái vận hành - một cú hích mang tính nền thấp hơn là dấu hiệu bùng nổ nhu cầu.

Hòa Phát và Viglacera tăng trưởng thực chất hơn, đến từ việc mở rộng công suất và tận dụng đúng thời điểm thị trường ấm lên. Còn ngành xi măng, sau nhiều năm dư cung và giá bán chịu sức ép, mới chỉ vừa nhìn thấy ánh sáng cuối đường hầm, và ánh sáng đó vẫn còn khá yếu ớt.

Với các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong ngành, thông tin không nằm ở con số tăng trưởng ấn tượng của riêng một tập đoàn, mà ở việc phân biệt đâu là tăng trưởng từ nội lực thị trường, đâu là hiệu ứng kỹ thuật từ một cơ sở so sánh thấp bất thường của năm trước.

Bởi hai điều đó, dù cùng cho ra một con số phần trăm lớn, lại kể hai câu chuyện rất khác nhau về sức khỏe thực sự của ngành vật liệu xây dựng Việt Nam.