Theo Quyết định số 798/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng, công nhận đô thị Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng đạt tiêu chí đô thị loại III với diện tích 269,10 km2, gồm: diện tích trên địa bàn huyện Thủy Nguyên hiện hữu là 261,83 km2 và diện tích trên địa bàn quận Hải An là 7,27 km2.

Trong đó, khu vực nội thị dự kiến có 26 đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Thủy Nguyên gồm: thị trấn Minh Đức, thị trấn Núi Đèo và các xã: Thủy Đường, Thủy Sơn, Lưu Kiếm, Lưu Kỳ, Quảng Thanh, Lâm Động, Hoàng Động, Hoa Động, Tâm Dương, Dương Quan, Mỹ Đồng, Kiền Bái, Thiên Hương, Đông Sơn, Kênh Giang, An Lư, Hòa Bình, Thủy Triều, Trung Hà, Ngũ Lão, Tam Hưng, Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ  và phần đảo Vũ Yên (thuộc phường Đông Hải 1, quận Hải An); khu vực ngoại thị gồm 11 xã: Gia Minh, Gia Đức, Minh Tân, Liên Khê, Chính Mỹ, Cao Nhân, Hợp Thành, An Sơn, Phù Ninh, Lại Xuân, Kỳ Sơn.

Bộ Xây dựng cũng đã công nhận trình độ phát triển cơ sở hạ tầng đô thị đối với khu vực dự kiến thành lập phường thuộc đô thị Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng. Theo quyết định số 797/QĐ-BXD, khu vực 26 xã, thị trấn của huyện Thủy Nguyên và phần đảo Vũ Yên thuộc phường Đông Hải, quận Hải An, TP. Hải Phòng dự kiến thành lập 17 phường thuộc thành phố Thủy Nguyên (dự kiến thành lập), đạt tiêu chuẩn trình độ phát triển cơ sở hạ tầng đô thị áp dụng đối với phường của đô thị loại III.

Các phân khu trên đảo Vũ Yên đang được hoàn thiện hạ tầng. Ảnh: Diamond Land

Ngày 24/01/2019, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 45-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP. Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó có mục tiêu đến năm 2025 sẽ “hoàn thành việc di chuyển trung tâm hành chính TP. Hải Phòng sang phía Bắc sông Cấm”. 

Theo quy hoạch TP. Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 02/12/2023 đến năm 2025: “thành lập thành phố thuộc TP. Hải Phòng tại huyện Thủy Nguyên (bao gồm toàn bộ đảo Vũ Yên)”.

Đến năm 2030, hệ thống đô thị của Hải Phòng gồm: khu vực nội thị gồm 9 quận, trong đó có 7 quận hiện nay và 2 quận thành lập mới là An Dương, Kiến Thụy; 1 đô thị loại III là Thành phố Thuỷ Nguyên (bao gồm toàn bộ đảo Vũ Yên); 4 đô thị loại IV; 6 đô thị loại V. Ngoài ra, Thủy Nguyên sẽ được xây dựng thí điểm đô thị thông minh đầu tiên tại Hải Phòng và phát triển rộng ra các quận, huyện trên địa bàn thành phố.

Cũng theo Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung TP. Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã xác định phát triển TP. Hải Phòng theo mô hình “Đô thị đa trung tâm và các đô thị vệ tinh” cùng cấu trúc không gian đô thị “Hai vành đai - ba hành lang - ba trung tâm và các đô thị vệ tinh”, trong đó Thủy Nguyên đóng vai trò quan trọng trong “Vành đai kinh tế công nghiệp dịch vụ” và “Trung tâm đô thị lịch sử và đô thị hành chính mới Bắc sông Cấm”.

Dự án Trung tâm Chính trị - Hành chính thành phố Hải Phòng. Ảnh: Đức Nghĩa

Trước đó, tại hội nghị thẩm định Đề án phân loại đô thị Thủy Nguyên đạt tiêu chí đô thị loại III, trực thuộc TP. Hải Phòng và Báo cáo đánh giá trình độ phát triển cơ sở hạ tầng khu vực dự kiến thành lập phường thuộc đô thị Thủy Nguyên; đại diện UBND huyện Thủy Nguyên cho biết, việc công nhận đô thị Thủy Nguyên là đô thị loại III sẽ tạo cơ hội và động lực để huyện Thủy Nguyên tiếp tục khai thác tiềm năng, phấn đấu đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, tương xứng là khu đô thị mới gắn với trung tâm hành chính, chính trị mới của TP. Hải Phòng; Là trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính, du lịch, văn hóa thể dục thể thao, y tế, giáo dục; Là trung tâm nghề cá vùng duyên hải Bắc Bộ và là cửa ngõ công nghiệp của TP. Hải Phòng với hành lang công nghiệp vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ qua Quốc lộ 18.

Một góc đô thị của huyện Thủy Nguyên.

Quy hoạch chung đô thị mới Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng đến năm 2045 đã nêu rõ, nâng tầm vị thế đô thị Thủy Nguyên trở thành trung tâm kinh tế đa ngành của Hải Phòng và của vùng đồng bằng sông Hồng; phát triển đô thị Thủy Nguyên trở thành thành phố trực thuộc Hải Phòng.

Thủy Nguyên là đô thị loại III vào năm 2025, hướng tới đô thị loại II năm 2035 với mô hình thành phố thuộc TP. Hải Phòng.

Thủy Nguyên sẽ phát triển theo 3 mô hình đô thị gồm: Đa trung tâm, công nghiệp tích hợp và thành phố sinh thái - cân bằng giữa phát triển đô thị và môi trường tự nhiên. Về cấu trúc, đô thị Thủy Nguyên phát triển theo cấu trúc đô thị với 3 vành đai, 2 trung tâm chính và 3 hành lang xanh. Trong đó 2 trung tâm chính cụ thể hóa Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP. Hải Phòng, phát triển một trung tâm phía Nam - trung tâm hành chính Bắc sông Cấm phục vụ cả Hải Phòng; đồng thời đẩy mạnh phát triển Lưu Kiếm - Hòa Bình trở thành một trung tâm phía Bắc để trở thành vùng lõi thu hút phát triển Thành phố Thủy Nguyên; tiếp tục phát triển 2 khu vực đô thị Quảng Thanh và Minh Đức.

Ngoài ra, cấu trúc đô thị Thủy Nguyên còn hệ thống các trung tâm du lịch, vui chơi, giải trí; trung tâm thể thao; trung tâm thương mại dịch vụ; trung tâm giáo dục đào tạo… đóng vai trò là các cực động lực của đô thị; phát triển các hoạt động thể thao giải trí dọc sông Giá và khu vực Tràng Kênh, tạo ra bến du thuyền nối di tích Bạch Đằng với vịnh Hạ Long.