Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang tổ chức lấy ý kiến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo quy định của Luật NHNN, NHNN được trích từ kết quả tài chính hàng năm để lập Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia; mức trích lập và việc sử dụng quỹ thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Theo quy định hiện hành, Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia được sử dụng cho các mục đích: (i) cho vay hỗ trợ các tổ chức tín dụng gặp sự cố ảnh hưởng đến an toàn hệ thống (ii) cho vay đối với các thành viên tham gia hệ thống thanh toán,.....

Góp ý về dự thảo sửa đổi Luật, Bộ Tài chính cho rằng, trên thực tế, Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia mới chỉ được sử dụng để: cấp vốn điều lệ cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam; Cấp vốn cho nhà máy in tiền; Xử lý khoản phải thu của Ngân hàng Hợp tác xã....

"NHNN chưa sử dụng Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia để cho vay đối với các tổ chức tín dụng do quy mô của quỹ nhỏ so với hoạt động cho vay để đảm bảo an toàn hệ thống. Trên cơ sở thực tế việc sử dụng Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia trong thời gian qua, đề nghị NHNN thực hiện rà soát, làm rõ chức năng của Quỹ để báo cáo về sự cần thiết duy trì Quỹ này", Bộ Tài chính kiến nghị.

Giải trình về nội dung này, NHNN cho hay, căn cứ quy định tại Điều 45 Luật NHNN, Điều 10 và Điều 16, Quyết định số 07/2013/QĐ-TTg quy định: NHNN thực hiện trích 20% từ chênh lệch thu chi hàng năm để bổ sung Quỹ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Số dư thực có của Quỹ không vượt quá 01 lần mức vốn pháp định của NHNN. Quỹ này được sử dụng cho các mục đích sau: Cho vay hỗ trợ các tổ chức tín dụng gặp sự cố ảnh hưởng đến an toàn hệ thống ngân hàng cho vay đối với các thành viên tham gia hệ thống thanh toán để hỗ trợ hệ thống thanh toán trong trường hợp gặp sự cố đe dọa đến việc đảm bảo an toàn hoạt động thanh toán và an toàn hệ thống ngân hàng; các khoản phát sinh khác liên quan đến thực hiện chính sách tiền tệ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về chủ trương.

Quỹ thực hiện CSTT quốc gia đã được hình thành từ năm 1990 theo quy định tại Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với hình thức là một quỹ dự trữ để thực hiện chính sách tiền tệ và được duy trì cho đến hiện nay. Về bản chất, đây là nguồn lực nội tại của NHNN, được sử dụng trong trường hợp xảy ra các sự cố khẩn cấp, ảnh hưởng đến an toàn hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, từ trước đến nay chưa có trường hợp cần thiết phải sử dụng nguồn quỹ này nên chỉ phát sinh trong trường hợp Thủ tướng Chính phủ có phê duyệt.

NHNN cho hay, qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về các quỹ của NHTW cho thấy Luật NHTW các nước đều có quy định về việc trích lập các quỹ dự trữ với những tên gọi khác nhau như Quỹ dự trữ chung, Quỹ dự trữ pháp định, Quỹ dự trữ đặc biệt,.... Tỷ lệ trích các quỹ từ 10% đến 50% chênh lệch thu chi. Quy mô quỹ không bị giới hạn mức tối đa, một số trường hợp chỉ quy định quy mô các quỹ neo theo quy mô vốn cổ phần hoặc giá trị các khoản nợ phải trả. Chính vì vậy, số dư hiện hành của các quỹ này tương đối lớn, gấp hàng chục lần số dư các quỹ hiện có của NHNN Việt Nam.

Mục đích sử dụng quỹ là bù đắp tổn thất trong hoạt động của NHTW, bù đắp khoản lỗ khi có phát sinh do điều hành chính sách tiền tệ, một số trường hợp quy định sử dụng quỹ dự trữ để tăng vốn pháp định, tăng vốn cổ phần cho NHTW.

Tại Quyết định số 07/2013/QĐ-TTg đã quy định Quỹ THCSTTQG được sử dụng trong những trường hợp có sự cố nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn hoạt động thanh toán và an toàn hệ thống ngân hàng (cho vay hỗ trợ các tổ chức tín dụng, thành viên tham gia hệ thống thanh toán trong trường hợp gặp sự cố đe dọa đến việc đảm bảo an toàn hoạt động thanh toán và an toàn hệ thống ngân hàng...).

"Việc duy trì Quỹ thực hiện CSTT quốc gia của NHNN là cần thiết để phù hợp với thông lệ quốc tế áp dụng đối với các NHTW, đồng thời đảm bảo NHNN có nguồn lực để xử lý các sự cố nghiêm trọng trong điều hành chính sách tiền tệ nếu có phát sinh. Để nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ THCSTTQG, NHNN sẽ nghiên cứu thông lệ quốc tế để bổ sung mục đích sử dụng Quỹ như dự trữ, bổ sung vốn pháp định cho NHNN, do vậy, NHNN giữ nguyên quy định đối với quỹ này", NHNN bảo lưu quan điểm.