Ảnh minh họa.

Bộ Tài chính vừa có công văn gửi Bộ Xây dựng, cho ý kiến về phương án đầu tư Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Pleiku - Lệ Thanh.

Cần làm rõ sự cần thiết, thời điểm, quy mô 

Trước đó, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý đề xuất của UBND tỉnh Gia Lai về phương án đầu tư Dự án theo thẩm quyền và quy định pháp luật; hoàn thành trong tháng 8/2026, đồng thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ những vấn đề vượt thẩm quyền.

Theo Bộ Tài chính, tại Quyết định số 1088/QĐ-BXD ngày 30/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến cao tốc Pleiku - Lệ Thanh được quy hoạch dài khoảng 50 km, quy mô 4 làn xe và dự kiến đầu tư sau năm 2030.

Tuy nhiên, đối với các tuyến có tiến trình đầu tư sau năm 2030, quy hoạch cũng cho phép địa phương chủ động đầu tư trước năm 2030 nếu có nhu cầu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cân đối, bố trí được nguồn lực và chịu trách nhiệm về hiệu quả, khả năng huy động vốn của Dự án.

Bộ Tài chính cho rằng, căn cứ Điều 4 Nghị định số 165/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đường bộ và Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 241/2026/NĐ-CP), việc đầu tư tuyến cao tốc Pleiku - Lệ Thanh thuộc trách nhiệm đầu tư của Bộ Xây dựng.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính dẫn quy định tại Điều 5 Nghị định số 165/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 241/2026/NĐ-CP, theo đó trường hợp địa phương có nhu cầu đầu tư quốc lộ thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Xây dựng để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh thì phải xác định được nguồn vốn bảo đảm thực hiện toàn bộ Dự án trước khi đề nghị Bộ Xây dựng giao quản lý quốc lộ.

Trong khi đó, UBND tỉnh Gia Lai kiến nghị triển khai Dự án cao tốc Pleiku - Lệ Thanh trước năm 2030 và đề xuất Bộ Xây dựng là cơ quan có thẩm quyền thực hiện Dự án, nhưng chưa có ý kiến về khả năng bố trí nguồn lực của địa phương tham gia đầu tư theo các quy định hiện hành.

Từ thực tế này, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tiếp tục rà soát phương án đầu tư, trong đó làm rõ sự cần thiết, thời điểm, quy mô đầu tư và sự phù hợp với các quy hoạch có liên quan; đồng thời tính toán khả năng huy động các nguồn lực cần thiết, bao gồm nguồn ngân sách địa phương, cũng như đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và hạch toán kinh tế tổng thể của Dự án.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cho biết cao tốc Pleiku - Lệ Thanh không thuộc danh mục các dự án ưu tiên đầu tư tại Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Do đó, trong trường hợp UBND tỉnh Gia Lai cân đối, bố trí được nguồn lực của địa phương để triển khai Dự án trước năm 2030, Bộ Tài chính đề nghị địa phương cân đối trong tổng nguồn vốn dự kiến dành cho các nhiệm vụ, dự án mới và dự án chuyển tiếp chưa được giao tại Nghị quyết số 27/2026/QH16, với quy mô 7.287,523 tỷ đồng.

Việc giao cơ quan có thẩm quyền triển khai Dự án, theo Bộ Tài chính, sẽ được thực hiện theo Điều 6 Nghị định số 243/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đầu tư theo phương thức PPP.

Đề xuất đầu tư PPP

Trước đó, vào cuối tháng 7/2026, UBND tỉnh Gia Lai đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, đề xuất chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Pleiku - Lệ Thanh trước năm 2030 theo phương thức PPP.

Theo đề xuất, Dự án có chiều dài khoảng 54,4 km, đi qua phường Hội Phú và các xã Gào, Bàu Cạn, Ia Krel, Ia Dok, Ia Dom, tỉnh Gia Lai; được đầu tư hoàn chỉnh với quy mô 4 làn xe, nền đường rộng 24,75 m, tốc độ thiết kế 100 km/h.

Điểm đầu Dự án kết nối với điểm cuối cao tốc Quy Nhơn - Pleiku tại phường Hội Phú, sau đó tuyến đi theo hướng Tây Nam, cơ bản song song và cách Quốc lộ 19 hiện hữu khoảng 1 - 4 km về phía Bắc. Điểm cuối kết nối trở lại Quốc lộ 19 tại khu vực cửa khẩu Lệ Thanh, xã Ia Dom, phù hợp với quy hoạch khu kinh tế cửa khẩu Lệ Thanh.

Để tăng khả năng kết nối và tạo dư địa phát triển kinh tế - xã hội dọc tuyến, Dự án dự kiến xây dựng 5 nút giao khác mức liên thông và một nút giao bằng tại cuối tuyến; đồng thời nghiên cứu nâng cấp, mở rộng khoảng 2 km đường hiện hữu từ 2 lên 4 làn xe tại khu vực cửa khẩu, bảo đảm đồng bộ mặt cắt toàn tuyến.

Sơ bộ nhu cầu sử dụng đất của Dự án khoảng 300 ha, gồm đất ở nông thôn, đất trồng cây lâu năm, đất trồng lúa, đất sản xuất phi nông nghiệp và đất rừng sản xuất.

Tổng mức đầu tư Dự án dự kiến khoảng 17.041 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng và thiết bị khoảng 9.291 tỷ đồng, giải phóng mặt bằng khoảng 3.198 tỷ đồng, còn chi phí quản lý dự án, tư vấn, chi phí khác, lãi vay và dự phòng khoảng 4.552 tỷ đồng.

Theo phương án được UBND tỉnh Gia Lai đề xuất, Dự án sẽ được đầu tư theo phương thức PPP, trong đó nhà đầu tư huy động 30% tổng mức đầu tư, ngân sách nhà nước hỗ trợ 70%. Công tác chuẩn bị đầu tư dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027, triển khai xây dựng và cơ bản hoàn thành trước năm 2030.

Đáng chú ý là UBND tỉnh Gia Lai kiến nghị giao Bộ Xây dựng làm cơ quan có thẩm quyền thực hiện Dự án. Lý do được địa phương đưa ra là Gia Lai chưa có kinh nghiệm triển khai dự án theo phương thức PPP, trong khi nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý, tổ chức thực hiện còn hạn chế.

UBND tỉnh Gia Lai cho biết, việc đầu tư tuyến đường hoàn thành sẽ cùng với hệ thống mạng lưới đường bộ cao tốc đã và đang được đầu tư xây dựng như: trục dọc đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, trục ngang các tuyến trong khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Quảng Ngãi - Kon Tum, Phú Yên - Đắk Lắk).

Công trình còn đồng thời cùng với tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đang triển khai thi công, tuyến đường sẽ là yếu tố then chốt để hoàn thiện mạng lưới đường cao tốc, liên kết vùng, đảm bảo khai thác đồng bộ, nâng cao hiệu quả đầu tư của tất cả các tuyến đường bộ cao tốc trong khu vực.

Đặc biệt, Dự án còn đóng vai trò là phương thức để khai thác tiềm năng lợi thế, phát triển kinh tế xã hội vùng Tây Nguyên, góp phần xóa đói giảm nghèo, đảm bảo quốc phòng an ninh, nâng cao tính cơ động trong tình huống khẩn cấp về anan ninh, phòng chống thiên tai, bão lũ, cháy rừng.