Ảnh minh họa.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa ký văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố; các Cục: Đường bộ Việt Nam, Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Hàng không Việt Nam, Đường sắt Việt Nam, yêu cầu tăng cường công tác quản lý giá cước vận tải trước biến động giá nhiên liệu.

Văn bản này được người đứng đầu ngành xây dựng ban hành trong bối cảnh diễn biến căng thẳng, phức tạp của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đang tạo ra những cú sốc mới đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô và các sản phẩm xăng, dầu liên tục tăng cao, biến động khó lường, kéo theo chi phí vận tải leo thang, gây áp lực trực tiếp lên hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Theo đó, UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá cước vận tải trên địa bàn, đặc biệt là đối với vận tải hành khách và hàng hóa thiết yếu. Việc kê khai giá cước phải được thực hiện đầy đủ, đúng quy định, bảo đảm nguyên tắc tính đúng, tính đủ, nhưng không được lợi dụng yếu tố đầu vào để đẩy giá vượt mức hợp lý.

Cùng với công tác theo dõi, các địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và bán đúng giá niêm yết của các doanh nghiệp vận tải. Những trường hợp có dấu hiệu tăng giá bất thường, nhất là các đơn vị điều chỉnh giá với biên độ lớn, sẽ là đối tượng kiểm tra trọng điểm và xử lý nghiêm nếu vi phạm.

Bên cạnh yêu cầu tuân thủ quy định về giá, các doanh nghiệp vận tải cũng được yêu cầu chủ động tái cơ cấu hoạt động nhằm giảm chi phí. Việc tối ưu hóa phương án tổ chức vận tải, bố trí phương tiện phù hợp với nhu cầu thực tế, hạn chế phương tiện chạy rỗng được xem là giải pháp trực tiếp giúp tiết kiệm nhiên liệu và nâng cao hiệu quả khai thác.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong điều hành, đồng thời từng bước chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng điện, năng lượng sạch. Đây được xem là hướng đi dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, qua đó giảm thiểu rủi ro từ biến động giá năng lượng.

Ở cấp độ quản lý ngành, các Cục chuyên ngành được giao nhiệm vụ theo dõi chặt chẽ diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải trong phạm vi quản lý. Công tác hướng dẫn kê khai giá tiếp tục được siết chặt, bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, minh bạch trong cấu thành giá.

Đồng thời, hoạt động thanh tra, kiểm tra sẽ được tăng cường, tập trung vào các đơn vị có dấu hiệu tăng giá bất thường hoặc không thực hiện đúng quy định về kê khai, niêm yết giá. Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giữ ổn định thị trường.

Đối với các dịch vụ vận tải đang áp dụng khung giá do Nhà nước quy định, cơ quan quản lý khuyến khích doanh nghiệp chủ động điều chỉnh theo hướng giảm giá, hoặc áp dụng mức giá hợp lý đối với các dịch vụ ít chịu tác động từ biến động giá nhiên liệu, góp phần ổn định mặt bằng giá chung.

Song song với đó, các cơ quan quản lý chuyên ngành có trách nhiệm tổng hợp, đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đến hoạt động vận tải, kịp thời đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp, hạn chế tác động tiêu cực đến nền kinh tế và đời sống người dân.

Theo Bộ Xây dựng, nhiên liệu chiếm khoảng 30 - 40% giá thành vận tải, dẫn đến làn sóng điều chỉnh giá cước tại nhiều địa phương như TP.HCM, Hải Phòng, Cần Thơ…, với mức tăng phổ biến từ 5 - 36%.

Giá cước, chi phí vận tải đường bộ tại Việt Nam có nhiều biến động do giá xăng, dầu tăng cao. Nguyên nhân chủ yếu của việc điều chỉnh tăng giá cước là do giá dầu diesel và xăng trong nước tăng mạnh từ 20 - 30%. Các đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện điều chỉnh đều tuân thủ quy định kê khai giá, niêm yết công khai tại bến xe để hành khách lựa chọn.

Đối với vận tải đường sắt, trên cơ sở giá dầu diesel 0,05S giảm nhẹ còn 27.020 đồng/lít từ 22h ngày 12/3/2026, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đã điều chỉnh giảm 3% giá vé tàu khách hiện hành, giảm 4% giá cước vận tải hàng hóa đối với tất cả các đoàn tàu và toàn bộ các cung chặng vận chuyển, áp dụng từ 0h ngày 13/3/2026 so với mức giá ngày 10/3/2026.

Hoạt động đầu tư xây dựng chịu tác động ít hơn khi nhiên liệu chỉ chiếm khoảng 3 - 5% chi phí. Tuy nhiên, giá xăng, dầu, nhựa đường phục vụ thi công, cùng vật tư, vật liệu và chi phí vận chuyển, thiết bị nhập khẩu vẫn diễn biến phức tạp, dù cơ bản nằm trong phạm vi dự phòng.

Khó khăn lớn hiện nay là tình trạng giá xăng, dầu tăng cao trong khi nguồn cung tại một số địa phương không đáp ứng đủ nhu cầu, chỉ bán với số lượng hạn chế cho đơn vị thi công. Điều này khiến một số dự án rơi vào tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng như cát, đá, xi măng, khi nhiều công trình triển khai đồng loạt, kéo theo giá vật liệu tăng mạnh do chi phí vận chuyển leo thang theo giá nhiên liệu.