Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng báo cáo giải trình - Ảnh: QH.

Báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận của Quốc hội về Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) chiều 8/8, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Hồi âm quan tâm của đại biểu về phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng cho biết mô hình quản lý nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua sẽ được phân thành ba cấp.

Thứ nhất là cấp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề vĩ mô, những vấn đề quan trọng như là phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư, đặc biệt là về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Thứ hai là các cơ quan quản lý nhà nước, trong đó Bộ Công Thương được phân công là đầu mối cùng với các bộ, ngành và các địa phương thực hiện vai trò quản lý nhà nước chuyên ngành, phê duyệt những nội dung thuộc về quản lý nhà nước như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên, trữ lượng dầu khí, thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát.

Thứ ba là Petrovietnam với vai trò là đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí, đặc biệt là phê duyệt những nội dung có tính chất cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền, cũng như là tận dụng bộ máy của Petrovietnam đã hoạt động hơn 60 năm qua.

Với lưu ý phân quyền đi liền giám sát của các đại biểu, ông Hùng cho hay, trong Dự thảo đã quy định rất rõ là Chính phủ sẽ chi tiết việc tổ chức kiểm tra, giám sát, và trên cơ sở dữ liệu của và các nhà thầu dầu khí báo cáo thì cơ quan quản lý nhà nước sẽ giám sát dựa trên dữ liệu và kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro.

Cùng với đó, Dự thảo cũng quy định rất rộng về trách nhiệm quản lý, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, giám sát việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn của nhà nước tại doanh nghiệp.

Về nhóm vấn đề khác cũng được nhiều đại biểu đề cập là chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí, Bộ trưởng nêu thực tế các dự án dầu khí hiện nay càng ngày càng ở các vùng nước sâu, xa bờ và điều kiện để triển khai các dịch vụ dầu khí khó khăn hơn, địa chất phức tạp hơn, vốn đầu tư lớn hơn, thời gian thu hồi vốn dài hơn.

Đặc biệt là nhiều mỏ nhỏ, cận biên, nếu áp dụng các cơ chế thông thường thì sẽ không đủ điều kiện để nhà đầu tư triển khai dự án. Nếu không triển khai dự án đầu tư, kể cả mỏ nhỏ cận biên thì Nhà nước cũng không có thêm một nguồn thu nào.

Chính vì vậy, Bộ trưởng cho hay, Dự thảo đã bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển các mỏ nhỏ, cận biên ở khu vực nước sâu, xa bờ, đặc biệt là gia tăng hệ số thu hồi dầu.

Để gia tăng một hệ số thu hồi dầu thì bên cạnh các giải pháp về khoa học kỹ thuật, nhà thầu dầu khí phải đầu tư một lượng chi phí để triển khai hoạt động nghiên cứu cũng như gia tăng hệ số thu hồi dầu, Bộ trưởng giải thích.

Do đó, theo Bộ trưởng, lần sửa đổi này đã thiết kế chính sách khuyến khích nhà đầu tư đầu tư phát triển khoa học công nghệ để nâng cao hệ số thu hồi dầu, khai thác tận thu các cụm mỏ, lô dầu khí, để gia tăng sản lượng khai thác dầu khí, đóng góp nhiều hơn nữa cho ngân sách nhà nước, và đặc biệt là đóng góp nhiều hơn cho năng lượng sơ cấp của đất nước.

Hồi âm ý kiến đại biểu về vấn đề mới là thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) cũng như phát triển các công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí Bộ trưởng nêu rõ nội dung này đã được quy định tại Chương VIII và Chương IX nhằm hình thành các khuôn khổ pháp lý cho quá trình dịch chuyển năng lượng và giảm phát thải, đồng thời tận dụng tối đa tài nguyên, dữ liệu, công trình hạ tầng dầu khí đã đầu tư.

Bộ trưởng cũng làm rõ thêm là theo đánh giá sơ bộ thì riêng thị trường này nếu được tận dụng phát triển tốt thì có thể lên tới khoảng vài chục tỷ USD, theo nghiên cứu của Viện Dầu khí Việt Nam là khoảng 40 tỷ USD.

Hiện nay Petrovietnam đang phối hợp với JOGMEC của Nhật Bản triển khai nghiên cứu thử nghiệm một số mỏ có thể sử dụng để thu giữ CO2 ở khu vực Bắc Bộ. Việc phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển chuỗi giá trị dầu khí, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả khai thác dầu khí, Bộ trưởng báo cáo Quốc hội.