Ảnh minh họa.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo số 277/TB-BXD về kết luận của Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng tại cuộc họp xem xét Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, đây là công trình hạ tầng đường sắt quy mô lớn, đi qua khu vực nền đất yếu và có tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, công tác chuẩn bị đầu tư phải được nghiên cứu cẩn trọng, tư duy tiếp cận cần đổi mới nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả đầu tư.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan, đơn vị để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, trong đó, cần bổ sung đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và các số liệu có nguồn trích dẫn rõ ràng nhằm làm rõ sự cần thiết đầu tư Dự án.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận làm việc với Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Hàng hải và Đường thủy nội địa Việt Nam và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để cập nhật số liệu thực tế về lưu lượng hàng hóa, hành khách trên hành lang TP.HCM - Cần Thơ. Việc dự báo nhu cầu vận tải phải đánh giá được khả năng thu hút của đường sắt, cũng như cơ cấu phân chia thị phần giữa đường sắt với đường bộ và đường thủy nội địa.

Đối với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), Bộ Xây dựng yêu cầu đưa nội dung này vào Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; xác định rõ quỹ đất khu vực lân cận các ga để phát triển đô thị, dịch vụ và logistics.

Đồng thời, nghiên cứu hoàn thiện cơ chế phát triển TOD trên cơ sở các quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Đường sắt, Luật Đầu tư, Luật Kinh doanh bất động sản và các quy định pháp luật có liên quan nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư Dự án.

Về giải pháp kỹ thuật, Bộ Xây dựng thống nhất phương án phân kỳ đầu tư giai đoạn đầu với quy mô đường đơn, song yêu cầu tính toán ngay từ đầu để tránh phát sinh chi phí lớn hoặc làm gián đoạn khai thác khi đầu tư giai đoạn tiếp theo. Đối với khu vực nền đất yếu, cần lựa chọn giải pháp xử lý tối ưu nhằm bảo đảm ổn định lâu dài, hạn chế nguy cơ lún, bảo đảm an toàn chạy tàu.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng yêu cầu cập nhật sơ bộ tổng mức đầu tư theo các quy định mới về quản lý chi phí có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bảo đảm tính đúng, tính đủ, tránh thất thoát, lãng phí; đồng thời nghiên cứu đa dạng hóa hình thức đầu tư, kết hợp giữa đầu tư công và PPP nhằm nâng cao tính khả thi của Dự án.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trong tháng 7/2026.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ trực tiếp làm việc với các địa phương có tuyến đi qua để thống nhất phương án phát triển quỹ đất TOD và tổ chức triển khai Dự án.

Theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ), dài khoảng 175,2 km và đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ.

Tuyến được đầu tư mới để vận chuyển cả hành khách và hàng hóa. Giai đoạn đầu xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.435 mm; giai đoạn sau sẽ hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch. Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 ga và 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ; tốc độ thiết kế tàu khách 160 km/h và tàu hàng 120 km/h.

Về phương án kỹ thuật, khoảng 56% chiều dài tuyến được xây dựng trên cầu nhằm vượt sông, khu vực đô thị và các công trình hạ tầng hiện hữu; khoảng 44% còn lại đi trên nền đất. Riêng đoạn vượt sông Hậu, đơn vị tư vấn tiếp tục nghiên cứu phương án đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2.

Theo tính toán sơ bộ, phương án đường sắt đi chung cầu Cần Thơ 2 có tổng mức đầu tư khoảng 171.300 tỷ đồng (tương đương 6,468 tỷ USD). Trường hợp xây dựng cầu đường sắt độc lập, tổng mức đầu tư tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng (tương đương 6,611 tỷ USD).

Về hình thức đầu tư, đơn vị tư vấn cho biết kinh nghiệm quốc tế cho thấy các dự án đường sắt theo phương thức PPP không phải lúc nào cũng hiệu quả hơn đầu tư công. Trên cơ sở quy mô nền kinh tế, khả năng huy động nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế, đơn vị tư vấn đề xuất ưu tiên đầu tư công, đồng thời nghiên cứu khả năng huy động khu vực tư nhân đối với một số hạng mục phù hợp.

Theo kế hoạch, Dự án sẽ trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư vào tháng 8/2026; khởi công trong năm 2028 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035.