Ảnh minh họa.

Đây là một trong những yêu cầu của Bộ Xây dựng tại công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các Ban quản lý dự án 2, 7, 85, Mỹ Thuận, Thăng Long, đường sắt, đường Hồ Chí Minh, Hàng hải và Đường thủy về việc sử dụng giải pháp cầu cạn trong đầu tư các dự án hạ tầng giao thông.

Theo Bộ Xây dựng, để triển khai hiệu quả các dự án đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030 và các năm tiếp theo, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài theo chỉ đạo của Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về xây dựng đường cao tốc trên cầu cạn tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các địa phương và chủ đầu tư phải nghiên cứu phương án cầu cạn ngay từ bước lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư hoặc đề xuất dự án.

Theo đó, chủ đầu tư phải chỉ đạo tư vấn lựa chọn giải pháp thiết kế phù hợp với điều kiện từng khu vực; ưu tiên nghiên cứu phương án cầu cạn tại nền đất yếu, khu vực đào sâu, đắp cao nhằm bảo đảm công trình bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Đối với từng dự án cụ thể, Bộ Xây dựng yêu cầu so sánh toàn diện các phương án thiết kế trên cơ sở khả năng bảo đảm nguồn vật liệu, tiến độ thực hiện, tính ổn định, độ bền công trình và hiệu quả đầu tư trong toàn bộ vòng đời dự án. Việc lựa chọn phương án phải bảo đảm tối ưu về kinh tế - kỹ thuật, đồng thời bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu việc đánh giá hiệu quả đầu tư phải được thực hiện xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, phân bổ vốn, tổ chức thi công đến khai thác, vận hành sau khi hoàn thành; bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng, quy hoạch, đất đai và bảo vệ môi trường theo Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 23/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Trước đó, tại công văn số 5475/VPCP-CN ngày 11/6/2026, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc giao Bộ Xây dựng chủ trì nghiên cứu, hướng dẫn áp dụng các giải pháp thiết kế và thi công đường cao tốc phù hợp với điều kiện từng khu vực, trong đó có phương án xây dựng cầu cạn; đồng thời đánh giá kỹ hiệu quả kinh tế - kỹ thuật, hiệu quả đầu tư trong toàn bộ vòng đời công trình.

Yêu cầu này được đưa ra sau khi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chỉ đạo Bộ Xây dựng nghiên cứu toàn diện phương án đầu tư đường cao tốc trên cầu cạn tại cuộc họp về tình hình thực hiện nhiệm vụ của Bộ vào cuối tháng 4/2026. Theo Thủ tướng, việc so sánh các phương án phải dựa trên hiệu quả kinh tế - xã hội trong suốt vòng đời công trình thay vì chỉ xem xét chi phí đầu tư xây dựng ban đầu.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Xây dựng đã giao Viện Kinh tế xây dựng nghiên cứu, so sánh hiệu quả kinh tế và hiệu quả kinh tế - xã hội giữa phương án đường cao tốc nền đắp truyền thống và phương án cầu cạn bê tông cốt thép.

Theo ông Bùi Xuân Dũng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, để bảo đảm việc so sánh được thống nhất và toàn diện, các chi phí đều được tính toán trên cơ sở vòng đời công trình tương ứng với tuổi thọ thiết kế của cầu là 100 năm.

Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu của phương án cầu cạn cao hơn đáng kể so với nền đắp truyền thống, nhưng nếu tính trên toàn bộ vòng đời công trình khoảng 100 năm thì tổng chi phí chỉ cao hơn khoảng 1,1 - 1,14 lần.

So với phương án nền đắp, cầu cạn chỉ cần khoảng 82 - 85% diện tích giải phóng mặt bằng, giảm chia cắt khu dân cư, hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất của người dân, đồng thời ít chịu ảnh hưởng bởi lún nền, sụt lún và nước biển dâng.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép ưu tiên nghiên cứu áp dụng phương án cầu cạn đối với các tuyến cao tốc triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030 và các năm tiếp theo, đặc biệt tại những khu vực nền đất yếu hoặc địa hình phải đào sâu, đắp cao.

"Đối với từng dự án cụ thể, Bộ Xây dựng sẽ yêu cầu tư vấn và chủ đầu tư nghiên cứu, so sánh các phương án để lựa chọn giải pháp bảo đảm hiệu quả kinh tế - kỹ thuật tối ưu trong suốt vòng đời công trình", lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được quy hoạch 6 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 1.256 km. Ngoài ra, tuyến cao tốc trục dọc phía Đông TP.HCM - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng cũng được nghiên cứu kéo dài khoảng 110 km đến Cà Mau.

Đến nay, khu vực đã hoàn thành 311 km đường cao tốc và đang thi công 336 km. Dự kiến đến cuối năm 2027, tổng chiều dài cao tốc đưa vào khai thác sẽ đạt khoảng 647 km.

Điều đó đồng nghĩa Đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn khoảng 719 km cao tốc chưa được đầu tư. Trong đó, khoảng 326 km dự kiến triển khai trước năm 2030, gồm các đoạn Đức Hòa - Mỹ An, Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng, Hà Tiên - Rạch Giá, Hồng Ngự - Cao Lãnh và cầu Cần Thơ thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng và các địa phương đang tiếp tục nghiên cứu khoảng 393 km cao tốc để đầu tư sau năm 2030, gồm các đoạn An Hữu - Trà Vinh, Rạch Giá - Bạc Liêu, TP.HCM - Tiền Giang - Bến Tre và Sóc Trăng - Cà Mau.