Theo Bộ Y tế, việc triển khai vắc-xin bắt buộc là biện pháp quan trọng để phòng chống bệnh truyền nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo an sinh xã hội, đặc biệt với trẻ em và phụ nữ có thai.

Việc thực hiện nghiêm túc các quy định về vắc-xin bắt buộc giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh, đặc biệt ở trẻ em và phụ nữ mang thai là những nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, các bệnh truyền nhiễm bắt buộc tiêm gồm viêm gan B, lao phổi, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Haemophilus influenzae týp b, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do vi rút Rota và phế cầu.

Cụ thể, đối với viêm gan B, trẻ sơ sinh được tiêm liều sơ sinh trong vòng 24 giờ sau khi sinh; trẻ em tiêm vắc-xin phối hợp chứa thành phần viêm gan B theo 3 liều lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi, với hướng dẫn tiêm bù nếu trễ. Bệnh lao phổi được tiêm một liều cho trẻ em trong vòng 1 tháng sau sinh, tiêm bù nếu muộn trước 12 tháng tuổi.

Đối với bạch hầu, ho gà và uốn ván, trẻ em được tiêm 3 liều cơ bản lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi, sau đó nhắc lại khi trẻ 18 tháng tuổi và 7 tuổi; phụ nữ có thai được tiêm vắc-xin uốn ván theo hướng dẫn chi tiết 4 tình huống, mũi cuối trước ngày dự kiến sinh tối thiểu 2 tuần. Bại liệt tiêm vắc-xin uống 3 liều lúc 2, 3, 4 tháng và tiêm vắc-xin tiêm 2 liều lúc 5 và 9 tháng tuổi, với hướng dẫn tiêm bù nếu muộn.

Trẻ em còn được tiêm vắc-xin Haemophilus influenzae týp b 3 liều lúc 2, 3, 4 tháng tuổi, với hướng dẫn tiêm bù từ 2-18 tháng tuổi nếu trễ, và tiêm nhắc trước 5 tuổi.

Vắc-xin sởi được tiêm lúc trẻ đủ 9 tháng, nhắc lại lúc 18 tháng, còn rubella tiêm lúc 18 tháng. Viêm não Nhật Bản tiêm 3 liều lúc 1 tuổi, 1-2 tuần sau liều 1 và 1 năm sau liều 1, có hướng dẫn tiêm bù nếu trễ.

Tiêu chảy do vi rút Rota được tiêm 2 liều uống lúc 2 tháng và ít nhất 1 tháng sau, trước khi trẻ đủ 6 tháng.

Vắc-xin phế cầu tiêm 2-3 liều tùy độ tuổi, hướng dẫn tiêm bù từ trẻ dưới 12 tháng, trẻ 12-24 tháng và ≥24 tháng chưa tiêm trước đó. Bộ Y tế nhấn mạnh khoảng cách giữa các mũi tiêm tối thiểu 28 ngày.

Thông tư cũng quy định danh mục vắc-xin và sinh phẩm y tế bắt buộc cho người có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm tại vùng có dịch hoặc đến vùng có dịch, gồm bạch hầu, bại liệt, ho gà, rubella, sởi, tả, viêm não Nhật Bản, dại, cúm và Covid-19.

Việc xác định đối tượng do UBND tỉnh, thành phố hoặc theo hướng dẫn của Bộ Y tế quyết định tùy tình hình dịch. Riêng vắc-xin phế cầu được triển khai theo lộ trình Chương trình tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021-2030, dựa trên nguồn lực trung ương và địa phương, nhằm đảm bảo trẻ em chưa tiêm phòng có thể tiếp cận đầy đủ.

Theo các chuyên gia, Thông tư số 52/2025/TT-BYT là bước tiến quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giúp phòng ngừa dịch bệnh và nâng cao tỷ lệ bao phủ tiêm chủng tại Việt Nam. 

Tại Việt Nam, trong nhiều năm qua, tiêm chủng đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm, đóng góp quan trọng vào thành tựu thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh hình thức tiêm chủng bắt buộc được miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng chống dịch, người dân có thể lựa chọn tiêm chủng dịch vụ tại các cơ sở đủ điều kiện và trả phí như hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, Long Châu, VNVC... 

Các cơ sở này cung cấp các vắc-xin phòng bệnh đã được cấp phép lưu hành tại Việt Nam giúp người dân tăng cơ hội để tiếp cận với các loại vắc-xin phòng bệnh.