Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể tiến triển nhanh và gây ra các thể bệnh nặng như viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh não mô cầu.

Các chuyên gia cho biết, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong.

Thông tin từ Bộ Y tế cho hay, tuần 1 đến tuần thứ 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, nhóm trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc.

Các trường hợp bệnh hiện được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tuy nhiên, số ca mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025. Tình hình này cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là trẻ em.

Để chủ động phòng, chống bệnh do não mô cầu, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh.

Trước hết, cần duy trì vệ sinh cá nhân tốt, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, súc miệng và họng bằng dung dịch sát khuẩn. Người dân nên đeo khẩu trang ở nơi công cộng, trên phương tiện giao thông công cộng và hạn chế tiếp xúc với người có dấu hiệu mắc bệnh.

Bên cạnh đó, cần đảm bảo vệ sinh môi trường sống, tăng cường thông khí tại nhà ở, trường học và nơi làm việc. Các bề mặt và vật dụng thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi cần được lau rửa sạch bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý và rèn luyện thể lực cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại bệnh tật.

Bộ Y tế đặc biệt lưu ý người dân cần nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm biến chứng nặng và nguy cơ tử vong.

Cơ quan y tế cũng đề nghị các cơ quan truyền thông tăng cường tuyên truyền về mức độ nguy hiểm của bệnh, các dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng ngừa để người dân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh não mô cầu. Hiện nay, vi khuẩn này có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, Y và W chiếm hơn 90% số ca bệnh trên toàn cầu. Tại Việt Nam, nhóm B chiếm tới 98,1% các trường hợp nhiễm tại khu vực phía Nam trong giai đoạn 2014-2025.

Hiện đã có nhiều loại vắc-xin phòng não mô cầu giúp bảo vệ trước các nhóm vi khuẩn phổ biến. Các vắc-xin như Menactra, MenQuadfi, Nimenrix phòng nhóm A, C, Y, W; trong khi Bexsero và VA Mengoc BC phòng nhóm B hoặc B và C. Các vắc-xin này đã được chứng minh an toàn, giúp tạo miễn dịch bền vững, giảm nguy cơ mắc bệnh và tử vong.

Do không có miễn dịch chéo giữa các nhóm vi khuẩn, các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm phối hợp vắc-xin nhóm B với vắc-xin nhóm A, C, Y, W để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện. Đây là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa căn bệnh có diễn tiến nhanh và khó lường này.

Các nhóm cần ưu tiên tiêm chủng bao gồm trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể như ký túc xá, người có bệnh nền suy giảm miễn dịch hoặc những người sống trong khu vực có dịch. Việc chủ động tiêm phòng không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Hiện nay, hệ thống Tiêm chủng Long Châu đã cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng não mô cầu như Bexsero, VA Mengoc BC, Menactra và MenQuadfi, đáp ứng nhu cầu tiêm chủng cho nhiều độ tuổi. Người dân có thể dễ dàng tiếp cận dịch vụ, được tư vấn phác đồ tiêm phù hợp và đảm bảo an toàn trong quá trình tiêm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, thay vì chờ đến khi dịch bùng phát hoặc khi bệnh xảy ra, mỗi người cần chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm. Tiêm vắc-xin đầy đủ và đúng lịch là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa căn bệnh có thể cướp đi tính mạng chỉ trong thời gian rất ngắn.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi đông người, giữ vệ sinh cá nhân, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và nâng cao sức đề kháng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và đi khám kịp thời cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ tử vong và biến chứng.

Trong bối cảnh não mô cầu vẫn đang là mối đe dọa tiềm ẩn với cộng đồng, chủ động tiêm phòng hôm nay chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước căn bệnh nguy hiểm có thể diễn tiến chỉ trong 24 giờ.