Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế vừa ban hành văn bản gửi Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, yêu cầu khẩn trương xử lý vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum sau khi một người dân nhập viện cấp cứu.

Ảnh minh họa.

Theo văn bản do TS-DS.Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm ký ban hành, cơ quan này đã nhận được thông tin về một bệnh nhân phải nhập viện sau bữa ăn có món cá ủ chua tại thôn 3, xã Phước Chánh, TP.Đà Nẵng.

Người bệnh xuất hiện các biểu hiện nặng như nhìn mờ, đồng tử hai bên giãn không đáp ứng ánh sáng, đau thượng vị, buồn nôn. Hiện bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam.

Trước diễn biến nghiêm trọng, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế TP.Đà Nẵng chỉ đạo cơ sở điều trị tập trung tối đa nguồn lực cứu chữa, tuyệt đối không để ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh. Trong trường hợp cần thiết, phải tổ chức hội chẩn liên viện, kết nối với bệnh viện tuyến trên nhằm kịp thời nhận hỗ trợ chuyên môn.

Không dừng lại ở xử trí ca bệnh, Bộ Y tế yêu cầu Trạm Y tế xã Phước Chánh tiếp tục theo dõi sát sức khỏe những người ăn cùng bữa ăn, sẵn sàng phương tiện, trang thiết bị và nhân lực cấp cứu nếu phát hiện bất kỳ trường hợp nào có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm.

Song song với công tác điều trị và giám sát, Bộ Y tế nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy mạnh truyền thông, giáo dục kiến thức an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với nguy cơ ngộ độc do vi khuẩn Clostridium botulinum.

Các địa phương được yêu cầu hướng dẫn người dân cách chế biến, bảo quản an toàn đối với thực phẩm truyền thống, thực phẩm theo tập quán địa phương, nhằm thay đổi thói quen không bảo đảm vệ sinh trong lựa chọn, chế biến và sử dụng thực phẩm.

Ngành y tế khuyến cáo thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống chín; ưu tiên sử dụng thực phẩm mới chế biến, mới nấu chín. Người dân không nên tự đóng gói kín thực phẩm và bảo quản kéo dài trong điều kiện không bảo đảm, đặc biệt đối với các sản phẩm lên men hoặc che đậy kín theo phương thức truyền thống như dưa muối, măng, cà muối. Với nhóm thực phẩm này, yêu cầu bắt buộc là phải đạt độ chua, độ mặn an toàn; khi thực phẩm hết chua, tuyệt đối không nên sử dụng.

Cục An toàn thực phẩm đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm nhỏ lẻ và kinh doanh thức ăn đường phố, bảo đảm điều kiện an toàn trước khi sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Sở Y tế TP.Đà Nẵng được đề nghị thực hiện nghiêm các quy định, kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân 2026, cùng các công văn chỉ đạo mới ban hành trong đầu tháng 2/2026 về chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm dịp cao điểm.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu ghi nhận ngộ độc liên quan món cá ủ chua. Năm 2020, tại Quảng Nam, một gia đình phải nhập viện sau khi ăn cá chép muối ủ chua tự làm, xuất hiện các biểu hiện điển hình như sụp mi, nói khó, yếu liệt tay chân; có trường hợp phải thở máy kéo dài. Nguyên nhân được xác định liên quan đến độc tố botulinum hình thành trong quá trình ủ kín, trong bối cảnh nồng độ muối không đủ để ức chế vi khuẩn.

Năm 2023, TP.HCM tiếp tục ghi nhận chùm ca ngộ độc nặng sau khi ăn cá ủ chua, mắm tự chế. Nhiều bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng liệt cơ tiến triển, suy hô hấp, buộc Bộ Y tế phải khẩn cấp nhập thuốc giải độc botulinum từ nước ngoài.

Gần nhất, năm 2024 tại Bình Dương, một gia đình ăn cá lóc ủ chua cũng xuất hiện các triệu chứng thần kinh đặc trưng như nhìn mờ, yếu cơ tăng dần và phải chuyển tuyến cấp cứu.

Điểm chung của các vụ việc là thực phẩm được ủ trong môi trường yếm khí, trong khi độ mặn và độ chua không đạt ngưỡng an toàn, tạo điều kiện cho vi khuẩn Clostridium botulinum phát triển và sinh độc tố, vốn được xếp vào nhóm độc tố thần kinh mạnh nhất trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Đáng lo ngại, thuốc giải độc botulinum là loại thuốc cực hiếm, không phải bệnh viện nào cũng dự trữ. Chi phí mỗi lọ dao động 6.000-8.000 USD, biến mỗi ca bệnh thành một cuộc chạy đua sinh tử nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.