Năm 2018 diện tích nuôi tôm nước lợ của Việt Nam khoảng 720 ngàn ha, trong đó diện tích nuôi tôm sú 615 ngàn ha và diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng 105 ngàn ha. Sản lượng thu hoạch 745 ngàn tấn, tăng 9% so với năm 2017, kim ngạch xuất khẩu đạt 3,59 tỷ USD.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì nhu cầu tôm giống nước lợ của Việt Nam tăng nhanh, khoảng 130 tỷ con/năm, trong đó 100 tỷ con tôm thẻ chân trắng và 30 tỷ con giống tôm sú. Nhu cầu tôm bố mẹ để sản xuất tôm giống là 250 ngàn con chủ yếu từ nguồn nhập khẩu và tự chọn tạo trong nước. Cũng theo số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hiện trên đại bàn cả nước có 2.457 cơ sở sản xuất giống tôm nước lợ với sản lượng 120 tỷ con giống, tăng 10,4% so với năm trước.

Nhiều vấn đề "nóng" về quản lý giống tôm nước lợ được các đại biểu đưa ra thảo luận tại Hội nghị

Tuy nhiên, hiện ngành tôm giống tồn tại nhiều bất cập cần phải khắc phục như công tác nghiên cứu, chọn tạo còn chậm và chưa gắn liền với thực tiễn sản xuất, tôm sú chưa chọn tạo được giống tốt, chưa có dòng kháng bệnh. Hoạt động sản xuất kinh doanh với nhiều hình thức mua bán đa dạng, khó kiểm soát, nhiều vi phạm diễn tiến phức tạp như giả nhãn mác, không công bố chất lượng, sử dụng tôm giống bố mẹ kém chất lượng, không qua kiểm dịch… Đặc biệt là công tác quản lý một đầu mối nhưng không quản lý theo chuỗi, chưa phối hợp tốt nên hiệu lực, hiệu quả chưa cao. Vừa qua, Tổng cục Thuỷ sản phối hợp với Cục An ninh kinh tế tiến hành 9 cuộc thanh tra đột xuất các cơ sở sản xuất, kinh doanh tôm giống có dấu hiệu vi phạm, xử phạt vi phạm hành chính hơn 540 triệu đồng, tiêu huỷ 4.400 con tôm bố mẹ, buộc tái kiểm định hơn 50 tỷ con tôm giống.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Chủ tịch Hiệp hội tôm tỉnh Bình Thuận cho biết ngành sản xuất tôm giống Việt Nam chưa được chú trọng về công tác quy hoạch. Việc quy hoạch không đúng trọng tâm dẫn tới nhiều bất cập và phá vỡ môi trường. Vấn đề quản lý chất lượng tôm giống tại các địa phương chưa chặt chẽ. Tình trạng tôm bố mẹ không rõ nguồn gốc xuất xứ, kém chất lượng vẫn diễn tiến. Tình trạng tôm giống thật giả lẫn lộn gây dịch bệnh, tôm chậm lớn. Trong khâu thương mại, các doanh nghiệp nhỏ lẻ thu gom tôm giống tràn lan từ cơ sở sản xuất nhỏ lẻ rồi đóng gói bao bì nhãn mác bán cho nông dân nên không truy xuất được nguồn gây khó cho quản lý chất lượng. Chủ tịch Hiệp hội tôm tỉnh Bình Thuận cho rằng để quản lý tốt giống tôm nước lợ cần triển khai thực thi nghiêm túc Luật Thuỷ sản năm 2017. Theo đó, cần lưu tâm giải pháp như: siết chặt công tác quản lý nhà nước về nuôi tôm, đặc biệt các địa phương có sản xuất tôm giống; kiểm soát tốt nguồn tôm bố, mẹ thông qua kiểm tra chặt nhập khẩu cũng như giám sát việc sản xuất trong nước. Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần siết quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất, thuốc thú y, thủy sản, chế phẩm sinh học xử lý cải tạo môi trường, xử lý mạnh tay, đưa ra khỏi danh mục được phép kinh doanh, lưu hành các sản phẩm kém chất lượng.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Chủ tịch Hiệp hội tôm tỉnh Bình Thuận nêu hàng loạt bất cập trong quản lý chất lượng tôm giống

Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết năm qua ngành thuỷ sản tăng trưởng mạnh, trong đó tôm nước lợ đạt kết quả đáng khích lệ. Tôm giống là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị ngành tôm nên công tác quản lý được quan tâm và cơ bản được kiểm soát chất lượng. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phối hợp Bộ Công an tổ chức nhiều đoàn kiểm tra và xử lý nhiều vi phạm. Ngành thuỷ sản đã thí điểm thực hiện Quy chế phối hợp quản lý giống tôm nước lợ giữa 11 địa phương trọng điểm sản xuất và tiêu thụ tôm giống và bước đầu có hiệu quả tích cực. Để tăng cường công tác quản lý tôm giống, khắc phục những tồn tại thời gian tới Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục tăng cường công tác kiểm soát, kiểm dịch tôm giống. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì hành lanh pháp lý đã tương đối hoàn thiện các địa phương cần nghiêm túc thực hiện các quy định và tăng cường phối hợp kiểm soát chất lượng giống tôm nước lợ. Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ tăng cường công tác kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất tôm giồng tại các điểm nóng trên cả nước.

Cũng tại hội nghị này, sau thời gian thực hiện thí điểm, các địa phương ven biển chính thức ký Quy chế phối hợp trong công tác quản lý giống tôm nước lợ.