Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đang yêu cầu các quốc gia tăng cường giám sát y tế đối với toàn bộ hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu MV Hondius sau khi xuất hiện chùm ca nhiễm virus Hanta với nhiều trường hợp tử vong, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan xuyên biên giới.

Theo WHO, tất cả những người từng có mặt trên tàu cần được coi là nhóm tiếp xúc nguy cơ cao và phải theo dõi tích cực trong vòng 42 ngày. Khuyến cáo được đưa ra trong bối cảnh các cơ quan y tế quốc tế phối hợp đưa những hành khách còn lại trên tàu trở về nước từ ngày 10/5.

Ảnh minh họa.

Đại diện WHO cho biết, hiện chưa ghi nhận thêm trường hợp có triệu chứng mới trên tàu, song việc giám sát vẫn phải duy trì nghiêm ngặt nhằm hạn chế nguy cơ bỏ sót ca bệnh.

Tàu MV Hondius với hơn 150 hành khách và thành viên thủy thủ đoàn đã cập cảng Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha ngày 10/5. Sau khi cập cảng, toàn bộ hành khách được đưa tới khu vực cách ly riêng biệt trước khi di chuyển bằng các phương tiện giám sát đặc biệt tới sân bay để trở về quốc gia của mình.

WHO đồng thời kêu gọi các nước liên quan tiếp tục phối hợp truy vết tiếp xúc, quản lý ca bệnh, kiểm soát lây nhiễm và duy trì truyền thông minh bạch nhằm tránh nguy cơ dịch lan rộng.

Điều khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại nằm ở tốc độ diễn tiến nguy hiểm của bệnh. Hantavirus thường có biểu hiện ban đầu khá giống cúm thông thường với các triệu chứng như sốt, đau cơ, đau đầu hoặc buồn nôn. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, gây suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong chỉ trong thời gian ngắn.

Chùm ca bệnh mới nhất xuất hiện trên tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4/2026, đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.

Tính đến ngày 4/5, đã ghi nhận 7 trường hợp liên quan, gồm 2 ca xác định bằng PCR và 5 ca nghi ngờ. Trong số này đã có 3 người tử vong sau khi nhanh chóng chuyển từ triệu chứng sốt, đau bụng, buồn nôn sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển và sốc tuần hoàn.

Theo các chuyên gia, yếu tố đáng lo nhất trong đợt dịch lần này là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.

Ths.Nguyễn Quốc Thái, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng và chuột nhắt. Virus có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng lại đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.

Hantavirus hiện được chia thành hai nhóm chính. Nhóm lưu hành tại châu Á và châu Âu thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, trong khi nhóm tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 40-50%.

Theo bác sỹ Thái, điểm nguy hiểm nhất của bệnh nằm ở tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh ban đầu có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cảm cúm thông thường nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim.

Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm lây qua muỗi hoặc côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Nguy cơ thường xuất hiện trong quá trình dọn kho cũ, chuồng trại, gác xép, kho thóc hoặc các khu vực có nhiều phân chuột nhưng vệ sinh không đúng cách, khiến virus phát tán vào không khí.

Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.

Còn TS.Đoàn Thu Trà, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vaccine phòng bệnh Hantavirus. Điều trị hiện chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ. Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO để duy trì sự sống.

Theo các chuyên gia, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh mới liên quan tới đợt cảnh báo lần này. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh vẫn có thể xảy ra do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống gần khu dân cư. Một số nghiên cứu dịch tễ học trước đây cũng ghi nhận tỷ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống Hantavirus, cho thấy từng có phơi nhiễm với mầm bệnh trong tự nhiên.

Bộ Y tế cùng các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động kiểm soát chuột, giữ vệ sinh môi trường sống, bịt kín khe hở trong nhà và thực hiện vệ sinh đúng cách tại các khu vực nghi có phân chuột. Thay vì quét khô hoặc dùng máy hút bụi dễ làm virus phát tán, người dân nên xịt ẩm trước khi dọn dẹp, đồng thời sử dụng găng tay và khẩu trang để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm.

Hiện hệ thống y tế Việt Nam đã có khả năng xét nghiệm và chẩn đoán Hantavirus bằng kỹ thuật RT-PCR và xét nghiệm huyết thanh học tại các viện chuyên ngành cùng nhiều bệnh viện tuyến đầu.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc tại kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.