Thời gian gần đây, nhiều ca bệnh não mô cầu được ghi nhận tại các địa phương với điểm chung là diễn tiến rất nhanh, nhiều trường hợp không qua khỏi dù được can thiệp tích cực. Đáng chú ý, có bệnh nhi tử vong chỉ sau thời gian ngắn nhập viện, cho thấy mức độ nguy hiểm của căn bệnh này.

Hiện nay, có 4 loại vắc-xin chính giúp phòng ngừa viêm màng não mô cầu, tương ứng với các nhóm vi khuẩn khác nhau.

Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng, có thể tấn công màng não và mô não, gây tổn thương hệ thần kinh và ảnh hưởng đến nhiều chức năng sống. Điều đáng lo ngại là bệnh có thể diễn tiến cực kỳ nhanh, trẻ có thể tử vong trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời.

Trong cộng đồng, có khoảng 5 đến 25% người khỏe mạnh mang vi khuẩn não mô cầu nhưng không có triệu chứng. Khi cơ thể suy giảm miễn dịch hoặc mệt mỏi, nguy cơ phát bệnh tăng cao, khiến bệnh có thể bùng phát bất ngờ và khó kiểm soát.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người suy giảm miễn dịch và người cao tuổi. Triệu chứng thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cứng cổ, co giật và thay đổi ý thức. Một số trường hợp chỉ biểu hiện nhẹ hoặc không rõ ràng, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn.

Nếu không được xử lý kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm não tủy, liệt nửa người. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50 đến 70% ở các ca nặng. Ngay cả khi được cứu sống, khoảng 20% bệnh nhân vẫn phải đối mặt với các di chứng lâu dài như bại não, chậm phát triển, tổn thương gan, thận hoặc phải cắt cụt chi.

Trong bối cảnh nguy cơ dịch bệnh tiềm ẩn, tiêm vắc-xin được xem là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Các loại vắc-xin hiện nay có khả năng bảo vệ cao, giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động trước các chủng vi khuẩn gây bệnh. Tuy nhiên, mỗi loại vắc-xin chỉ phòng ngừa một số chủng nhất định, do đó các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm đầy đủ theo chỉ định để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Hiện nay, có 4 loại vắc-xin chính giúp phòng ngừa viêm màng não mô cầu, tương ứng với các nhóm vi khuẩn khác nhau. Việc hiểu rõ đặc điểm từng loại sẽ giúp lựa chọn phương án tiêm phòng phù hợp và hiệu quả.

Vắc-xin VA-Mengoc BC giúp phòng ngừa viêm màng não mô cầu nhóm B và C. Đây là vắc-xin do Finlay Institute của Cuba sản xuất, ứng dụng công nghệ túi màng ngoài và đã được sử dụng rộng rãi từ những năm 1980. Vắc-xin phù hợp cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn 45 tuổi, có khả năng tạo miễn dịch chủ động đối với hai nhóm vi khuẩn phổ biến là B và C.

Vắc-xin Bexsero là vắc-xin thế hệ mới phòng ngừa viêm màng não mô cầu nhóm B, do tập đoàn GSK sản xuất. Vắc-xin này ứng dụng công nghệ tái tổ hợp protein với 4 thành phần kháng nguyên, giúp mở rộng khả năng bảo vệ trước nhiều chủng vi khuẩn nhóm B. Bexsero đã được phê duyệt tại hơn 50 quốc gia và được đưa vào chương trình tiêm chủng quốc gia tại nhiều nước phát triển. Đối tượng tiêm từ 2 tháng đến dưới 50 tuổi.

Vắc-xin Menactra giúp phòng ngừa viêm màng não mô cầu do các nhóm A, C, Y và W-135 gây ra. Đây là vắc-xin cộng hợp do Sanofi Pasteur sản xuất, được sử dụng rộng rãi nhằm phòng các bệnh nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và viêm phổi liên quan đến não mô cầu. Vắc-xin có thể tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn dưới 56 tuổi.

Vắc-xin MenQuadfi là vắc-xin liên hợp thế hệ mới, cũng do Sanofi phát triển, có khả năng phòng ngừa 4 nhóm vi khuẩn A, C, W-135 và Y. Điểm nổi bật của MenQuadfi là có thể sử dụng cho trẻ từ 6 tuần tuổi, giúp mở rộng độ tuổi bảo vệ sớm hơn. Vắc-xin tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững, có thể sử dụng như liều nhắc lại nếu đã tiêm trước đó.

Theo các chuyên gia, không có một loại vắc-xin đơn lẻ nào có thể phòng ngừa toàn bộ các nhóm vi khuẩn não mô cầu. Vì vậy, để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, người dân nên cân nhắc tiêm kết hợp giữa vắc-xin phòng nhóm B hoặc B và C như Bexsero hoặc VA-Mengoc BC, cùng với vắc-xin phòng nhóm A, C, Y và W-135 như Menactra hoặc MenQuadfi.

Việc lựa chọn giữa các loại vắc-xin cần dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nguy cơ phơi nhiễm và điều kiện tiếp cận. Với nhóm vi khuẩn B, Bexsero thường được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia nhờ khả năng bao phủ tốt, trong khi VA-Mengoc BC là lựa chọn phù hợp với chi phí hợp lý và đã được sử dụng lâu năm tại Việt Nam. Mỗi loại đều có ưu điểm riêng và cần được cân nhắc dưới sự tư vấn của bác sĩ.

Đối với những người sống trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, người thường xuyên di chuyển hoặc đến vùng có dịch, việc tiêm phòng đầy đủ càng trở nên cần thiết. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ cá nhân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh có thể diễn tiến nhanh và khó lường, chủ động tiêm vắc-xin là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Người dân không nên chờ đến khi có dịch mới tiêm phòng, mà cần hành động sớm để giảm thiểu rủi ro.

Hiện nay, hệ thống Tiêm chủng Long Châu cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng viêm màng não mô cầu như Bexsero, VA-Mengoc BC, Menactra và MenQuadfi, đáp ứng nhu cầu tiêm chủng cho nhiều độ tuổi khác nhau. Vắc-xin được bảo quản theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, cùng đội ngũ chuyên môn hỗ trợ tư vấn và xây dựng phác đồ tiêm phù hợp.

Chuyên gia khuyến cáo, chủ động tiêm phòng hôm nay là cách đơn giản nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước căn bệnh nguy hiểm có thể diễn tiến chỉ trong 24 giờ.