Doanh nghiệp phải đa dạng hóa kênh huy động vốn, thận trọng với đầu cơ

Phát biểu tại “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” tổ chức hôm nay (20/5/2026), ông Nguyễn Phi Lân cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp nhất để góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ông Nguyễn Phi Lân - Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ổn định Tiền tệ Tài chính (Ngân hàng Nhà nước)

Đồng thời, NHNN chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai các giải pháp để ổn định mặt bằng lãi suất, công bố thông tin lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của ngân hàng nhằm cung cấp thông tin cho khách hàng tham khảo khi tiếp cận vốn vay.

Đến ngày 20/4/2026, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới ở mức 8,38%/năm, giảm 0,44%/năm so với cuối năm 2025.

Đánh giá các rủi ro tiềm ẩn đối với những tháng còn lại của năm 2026, ông Nguyễn Phi Lân cho rằng, đối với các tháng còn lại của năm 2026, có thể nhận thấy nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro và cơ hội đan xen: lạm phát, tỷ giá gặp áp lực; sức khỏe doanh nghiệp hạn chế; môi trường kinh doanh quốc tế bất định...

Trong bối cảnh đó, dư địa điều hành chính sách tiền tệ không còn nhiều như các giai đoạn trước, đặc biệt khi chính sách tiền tệ đồng thời phải xử lý nhiều mục tiêu như kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống. Điều này đặt ra yêu cầu cần phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, đa dạng hóa các kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Đồng thời, NHNN đưa ra các khuyến nghị với doanh nghiệp.

Thứ nhất, các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị tài chính, minh bạch thông tin, cơ cấu lại dòng tiền và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Doanh nghiệp cần sử dụng vốn tín dụng đúng mục đích, tập trung cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư vào các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng thực chất, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Thứ hai, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn thông qua thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, hợp tác công – tư và các hình thức huy động vốn trung dài hạn khác. Việc phát triển cân bằng giữa tín dụng ngân hàng và các kênh dẫn vốn khác không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu tài chính mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và tăng tính bền vững của nền kinh tế.

Thứ ba, trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh, doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng với các hoạt động đầu tư mang tính đầu cơ, rủi ro cao hoặc phụ thuộc quá lớn vào biến động ngắn hạn của thị trường tài sản. Những diễn biến gần đây trên thị trường vàng, ngoại tệ, hàng hóa và tài sản tài chính quốc tế cho thấy tâm lý đầu cơ có thể làm gia tăng rủi ro tài chính và ảnh hưởng tiêu cực đến ổn định kinh tế vĩ mô. Việc sử dụng nguồn vốn tín dụng không đúng mục đích có thể làm gia tăng nợ xấu, truyền dẫn rủi ro từ doanh nghiệp sang hệ thống ngân hàng, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro có tính hệ thống, có thể gây ra những hệ lụy rất khó khắc phục.

Thứ tư, doanh nghiệp không nên quá bi quan hoặc phản ứng nóng vội trước các biến động ngắn hạn của kinh tế thế giới. Việt Nam có nhiều nền tảng tích cực như ổn định chính trị – xã hội, độ mở thương mại cao, khả năng thu hút FDI tốt, lực lượng lao động dồi dào và vị thế ngày càng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là những yếu tố quan trọng để nền kinh tế duy trì khả năng chống chịu, phục hồi, tiếp tục tăng trưởng tích cực trong trung và dài hạn

Về phía ngành ngân hàng, ông Lân cho biết, NHNN cùng hệ thống các TCTD sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thận trọng và phối hợp đồng bộ với chính sách tài khóa các chính sách vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ – ngoại hối và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hợp lý. NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo hệ thống các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ để giảm chi phí vốn, qua đó phấn đấu duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng.

Cùng với đó, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục tập trung tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ; đồng thời kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.  

Cần nâng tỷ lệ huy động vốn qua kênh cổ phiếu và trái phiếu

Hiện nay, nền kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn tín dụng ngân hàng. TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbrigh nhận xét, năm nay, NHNN giảm tốc độ tăng trưởng tín dụng xuống 15% nhằm giữ ổn định vĩ mô. Theo đó, tín dụng ròng dự kiến bơm thêm vào nền kinh tế sẽ khoảng 2,8 triệu tỉ đồng, tương đương gần 19% GDP. Để bù đắp phần tín dụng "hụt" so với năm trước, cần nâng tỷ lệ huy động qua kênh cổ phiếu và trái phiếu.

"Để đạt được yêu cầu này, cần nỗ lực tái cấu trúc thị trường vốn theo hướng tăng phát hành đại chúng, mở rộng vai trò của doanh nghiệp sản xuất ngoài ngân hàng và bất động sản như vừa qua, đẩy nhanh nâng hạng thị trường chứng khoán và thu hút sâu hơn dòng vốn quốc tế", chuyên gia này kiến nghị.

Theo chuyên gia này, huy động được số vốn đầu tư lên đến gần 40 triệu tỉ đồng trong 5 năm tới là không hề dễ dàng, đòi hỏi phải phối kết hợp nhiều giải pháp khác nhau.  

Thứ nhất, phát huy vai trò của các định chế tài chính nhà nước như Ngân hàng Phát triển (VDB) và Ngân hàng Chính sách xã hội thông qua việc phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, thay vì chỉ dựa vào ngân sách.

Thứ hai, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp để nâng tỷ lệ vốn tự có của khu vực tư nhân từ 4,8% lên 6%.

Thứ ba, đẩy mạnh thị trường vốn để nâng quy mô phát hành cổ phần lên 2-3% GDP.

Cuối cùng, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn đặt kỳ vọng vào mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) và các công cụ tài chính mới nổi. Đây được coi là lời giải cho việc huy động nguồn lực quốc tế và giảm tải cho hệ thống tín dụng nội địa.