“Data is the new oil” – Dữ liệu là dầu mỏ của thế kỷ 21. Đây là câu nói được nhiều người nhắc đến gần đây, nhưng thật ra vẫn có sự khác biệt. Dầu mỏ thì hữu hạn trong khi data là vô hạn. Các số liệu của thế giới cho biết trung bình mỗi người tạo ra tới 1,7 GB dữ liệu 1 ngày. Đó là nguồn dữ liệu vô cùng lớn, nhưng cũng như dầu thô, dữ liệu thô không có giá trị. Quan trọng là phải thu thập, phân tích và xử lý nó như thế nào. Là một công ty chuyên làm về sản phẩm, VNG cũng luôn suy nghĩ về việc phân tích, xử lý dữ liệu ra sao.

Chủ tịch - Tổng giám đốc VNG Lê Hồng Minh chia sẻ tại Hội thảo và Triển lãm thường niên Internet Day 2020

Bản thân tôi có 3 câu chuyện muốn chia sẻ tới các bạn:

Thứ nhất, 10 năm trở lại đây, tôi không bao giờ cung cấp số điện thoại và email cá nhân vào bất cứ form nào trên mạng. Vì một lần, tôi Google thử số điện thoại của mình thì thấy một loạt thông tin của mình được trả về trong danh sách "Những người có thu nhập trên 1.000 USD tại TP.HCM". Điều đó cho thấy dữ liệu cá nhân của tôi, giống như rất nhiều người, đã bị lộ lọt.

Thứ hai, hôm trước, tôi vừa nghe bạn bè nói chuyện về một sản phẩm y tế mới ra mắt tại Mỹ, thì ngay hôm sau thấy quảng cáo sản phẩm đó xuất hiện trên NewsFeed của mình, dù trước đó tôi chưa từng biết về sản phẩm đó, chưa từng tìm kiếm sản phẩm.

Thứ 3, trung bình mỗi năm tôi phải khai tới 100-150 sơ yếu lý lịch để phục vụ cho công việc.

Điều tôi muốn nói từ 3 câu chuyện nói trên là gì? Đó là tại Việt Nam, dữ liệu của người dùng không đc tôn trọng và bảo vệ. Chúng ta không biết thông tin của mình đang bị những ai thu thập và thu thập để làm gì. Hiện nay, 99% dữ liệu là dữ liệu thô, chỉ có 1% dữ liệu được xử lí để tạo ra giá trị nhưng trong 1% này thì có tới 99% là do các doanh nghiệp đa quốc gia lớn trên thế giới xử lí, phân tích. Các doanh nghiệp Việt Nam chỉ phân tích, xử lý được 1% còn lại. Các nguồn dữ liệu tại Việt Nam cũng tương đối rời rạc, không liên thông, nhiều dữ liệu trùng lặp.

Từ vấn đề này, tôi có 3 kiến nghị, đề xuất tới Chính phủ:

Thứ nhất: “Làm sao để phát triển kinh tế số?”. Trước hết, người dân cần phải có được sự tin tưởng là là dữ liệu cá nhân của mình đc tôn trọng và bảo vệ. Đó là tiền đề, là nền tảng đầu tiên. Việt Nam rất cần xây dựng một Luật bảo vệ dữ liệu quyền riêng tư. Để thúc đẩy kinh tế số thì đây là việc cực kỳ quan trọng. Mỗi người có quyền được biết dữ liệu của mình do ai thu thập, vì mục đích gì và có quyền đống ý hoặc từ chối không cho thu thập. Trên thế giới đã có khung pháp lý cho vấn đề này để Việt Nam có thể tham khảo, ví dụ như Luật GDPR của châu Âu.

Thứ hai, tạo dựng được niềm tin rồi thì cần một hạ tầng để phát triển kinh tế dữ liệu tại Việt Nam. Hiện tại các nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng vẫn nằm trong dự án của các bộ ngành riêng biệt.  Hiện nay VN đang thiếu eID cho mỗi công dân. Hy vọng là 3-5 năm tới, Việt Nam sẽ xây dựng được một hạ tầng eID (digital ID) thay cho chứng minh nhân dân, sơ yếu lý lịch.

Và cuối cùng, sau khi xây dựng cơ sở hạ tầng thì làm sao khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức Việt Nam trao đổi dữ liệu với nhau. Chính phủ tạo ra một platform để các bên có thể chia sẻ, trao đổi dữ liệu; vì việc này thì không doanh nghiệp nào có thể tự làm được.