Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam khẳng định tự chủ đại học là xu thế phải làm kiên trì, kiên định. Việc thí điểm tự chủ đối với 24 trường đại học qua 3 năm đã tháo gỡ nhiều vướng mắc về quản lý nhà nước, quản lý của bộ chủ quản, hoạt động của các trường đã tốt lên.

Nhưng việc thực hiện các cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng còn rất chậm. Hầu hết các trường đại học tự chủ bị cắt giảm ngân sách nhà nước. Nên dù các trường vẫn duy trì được hoạt động, thậm chí tốt hơn nhưng chưa đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo, nhất là nghiên cứu khoa học.

“Nhiều người hiểu tự chủ đại học là không còn ngân sách nhà nước đầu tư mà trường phải tự túc về kinh phí. Đó là quan điểm sai lầm. Các bộ cần nghiêm khắc rút kinh nghiệm khi suốt 3 năm qua không xây dựng được cơ chế đặt hàng đào tạo, nghiên cứu khoa học cho trường đại học tự chủ”, Phó thủ tướng nói.

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: VGP)

Theo dự thảo nghị định, ngân sách nhà nước được sử dụng để đặt hàng đào tạo, nghiên cứu khoa học đối với các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên khi đi vào thảo luận cụ thể liên quan đến việc xác định danh mục, định mức, số lượng đào tạo, đơn vị đặt hàng… các ý kiến đều cho rằng nếu nghị định ban hành như nội dung dự thảo thì rất khó thực hiện.

Thảo luận trong cuộc họp, các đại biểu đã thống nhất kiến nghị với cơ quan soạn thảo để tiếp thu về thẩm quyền ban hành danh mục ngành học đặt hàng đào tạo, đơn vị đặt hàng, cách thức xác định số lượng, định mức đơn giá kỹ thuật,  nguồn kinh phí cho nghiên cứu khoa học phục vụ công tác đào tạo…

Đáng chú ý là kiến nghị cần nghiên cứu điều khoản chuyển tiếp, quy định trong thời gian các bộ ngành hoàn thiện các yêu cầu về danh mục ngành, định mức kỹ thuật, số lượng đặt hàng đào tạo… để có thể thực hiện được nghị định thì các trường đại học tự chủ vẫn được sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp thu các ý kiến để điều chỉnh lại dự thảo nghị định theo đúng tinh thần “Đại học không phải là một cấp của phổ thông mà quan trọng của đại học là sáng tạo ra tri thức. Cho đại học tự chủ nhưng không được cắt ngân sách nhà nước”.

Phó thủ tướng nhấn mạnh không có trường đại học nào trên thế giới lấy học phí để lo hoạt động và nghiên cứu khoa học. Đóng học phí cần tính đúng, tính đủ để tăng nguồn thu cho trường đại học từ những học sinh có điều kiện, đồng thời có quỹ học bổng, kết hợp với đặt hàng từ ngân sách nhà nước để bảo đảm người có hoàn cảnh khó khăn vẫn có thể tiếp cận giáo dục đại học. Không được lấy nguồn thu từ tăng học phí để chi cho nghiên cứu khoa học, để bù cho phần ngân sách nhà nước bị cắt giảm.

Cùng với đó, ngân sách nhà nước phải tiếp tục đầu tư nghiên cứu khoa học trong trường đại học, nhất là đối với những trường đại học quan trọng. Nhiều nước như Đức, Pháp, kinh phí nhà nước vẫn hỗ trợ 70-80%, thậm chí 90% cho hoạt động này.

“Tới đây, Chính phủ ban hành nghị định về tự chủ đại học mà nếu không làm tốt nghị định về giao nhiệm vụ, đặt hàng trong các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó đại học, sẽ rất nguy hại cho nền giáo dục đại học”, Phó thủ tướng nói và đề nghị thống nhất quan điểm tự chủ đại học không có nghĩa là cắt ngân sách chi thường xuyên mà thay đổi nhận thức trước đây cào bằng thì hiện nay sau thời gian đánh giá, trường nào làm tốt hơn sẽ nhận nhiều hơn. Tổng chi ngân sách cho giáo dục đại học không được giảm.

“Chúng ta cho các trường tự chủ về học thuật, tổ chức bộ máy, tài chính, tăng khả năng huy động các nguồn tài chính khác, nhưng nguồn từ ngân sách nhà nước không được cắt giảm. Mục đích hiện nay là đổi mới đại học sao cho phát huy được sự sáng tạo, tăng cường năng lực đào tạo, nghiên cứu khoa học trong các trường ĐH.

Không thể lấy ngân sách dành cho giáo dục để làm việc khác, không được lấy ngân sách tiết kiệm từ tự chủ đại học đưa xuống giáo dục phổ thông bởi đại học vẫn rất thiếu ngân sách. Vì thế phải hoàn thành sớm nghị định đặt hàng đào tạo, nghiên cứu khoa học đối với các trường đại học tự chủ này cho đồng bộ với nghị định tự chủ đại học ”, Phó thủ tướng nêu rõ.