Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm nay tăng 12,9%, vượt tốc độ tăng trưởng bình quân thời kỳ trước Covid-19. Ảnh: Đ.T

Tốc độ tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 8,18%. Ông nhận định gì về kết quả đạt được?

Nói một cách chính xác, tốc độ tăng trưởng kinh tế 8,18% trong nửa đầu năm 2026 là con số cao nhất kể từ khi Cục Thống kê tiến hành tính toán và công bố GDP hàng quý, 6 tháng và 9 tháng (năm 2000). GDP 6 tháng năm nay cao hơn đáng kể so với tốc độ rất cao từng đạt được vào 6 tháng năm 2005 (tăng 7,60%); năm 2007 (tăng 7,87%) và năm 2025 (tăng 7,52%).

Kết quả đạt được, theo tôi, không phải là nhất thời, mà là sự hội tụ của nhiều yếu tố, trong đó sự đóng góp của hoạt động xuất nhập khẩu rất đáng kể, vẫn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Cụ thể, quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu tiếp tục mở rộng khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trên 27%, đạt mức kỷ lục trong nửa đầu năm. Bất chấp khó khăn về hoạt động ngoại thương do cuộc chiến Trung Đông, xuất khẩu quý II/2026 tăng 22,7% so với cùng kỳ và tăng 16,8% so với quý I (chỉ bị tác động từ cuộc chiến Trung Đông trong tháng 3/2026).

Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 90% tổng kim ngạch xuất khẩu, không chỉ khẳng định vai trò của khu vực sản xuất công nghiệp, mà còn phù hợp với đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng và là điểm tựa quan trọng để thực hiện thắng lợi mục tiêu được đặt ra tại Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng là đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại.

Có tới 29 nhóm hàng đạt quy mô xuất khẩu trên 1 tỷ USD trong nửa đầu năm, chiếm hơn 92% tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy, Việt Nam đã lựa chọn được các nhóm hàng chủ lực để đáp ứng nhu cầu của thị trường thế giới. Những mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác; điện thoại và linh kiện; hàng dệt may, giày dép đã xuất khẩu trên 10 tỷ USD chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm và chiếm tới 62,6% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Theo ông, sự tăng trưởng này có phải là khởi đầu của giai đoạn tăng trưởng mới?

Giai đoạn tăng trưởng mới, có thể nói, được bắt đầu từ 6 tháng đầu năm 2025, khi GDP tăng 7,52% - cao nhất kể từ năm 2008. 6 tháng đầu năm nay, sự tăng trưởng đến từ các cực động lực, bên cạnh xuất nhập khẩu là thị trường nội địa phục hồi, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%, vượt tốc độ tăng trưởng bình quân của thời kỳ trước Covid-19.

Cùng với đó, trong nửa đầu năm nay, du lịch dần định hình và khẳng định vai trò là “ngành công nghiệp không khói”, khi doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống và doanh thu du lịch lữ hành tăng lần lượt 15,6% và 15%. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam 6 tháng đạt 12,3 triệu lượt, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước.

Vốn đầu tư toàn xã hội tăng khoảng 13% trong 6 tháng đầu năm nay, phản ánh hoạt động đầu tư tiếp tục được mở rộng, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế. Trong đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện ước đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%, đạt mức cao nhất 6 tháng đầu năm kể từ năm 2022 đến nay. Vốn giải ngân từ khu vực nhà nước và tư nhân tăng mạnh mẽ trong nửa đầu năm nay và tăng đều kể từ năm 2022.

Như vậy, các động lực tăng trưởng truyền thống đã và đang phát huy năng lực, hoạt động du lịch bứt tốc, các động lực tăng trưởng mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học - công nghệ... đang định hình và đóng góp ngày càng nhiều vào tăng trưởng kinh tế. Với những thuận lợi đang có và đang hình thành, tôi cho rằng, chu kỳ tăng trưởng mới nhanh hơn, bền vững hơn đã bắt đầu và là nền tảng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong cả giai đoạn 5 năm tới.

Việt Nam liên tục xuất siêu kể từ năm 2016, nhưng 6 tháng đầu năm nay nhập siêu 16,65 tỷ USD. Theo ông, diễn biến này phản ánh điều gì về triển vọng tăng trưởng kinh tế và hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những tháng cuối năm?

Việt Nam chủ yếu nhập khẩu tư liệu sản xuất, với trên 94% kim ngạch là máy móc, thiết bị, phụ tùng và nguyên nhiên vật liệu phục vụ mở rộng sản xuất, xuất khẩu trong các tháng tiếp theo. Việc nhập siêu trong bối cảnh hiện nay chủ yếu phản ánh nhu cầu tích lũy đầu vào cho sản xuất, là một trong những tiền đề quan trọng để GDP tăng tốc trong quý III và 6 tháng cuối năm với mục tiêu tăng trưởng cả năm là 10%.

Trong bối cảnh hiện nay, muốn cả năm 2026 vẫn duy trì mức xuất siêu tương đương bình quân giai đoạn 2023-2025 (khoảng 24 tỷ USD/năm), thì 6 tháng cuối năm, Việt Nam sẽ phải đạt mức xuất siêu trên 40 tỷ USD.

Hiện nay, khu vực FDI chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, chủ yếu là hàng công nghiệp chế biến, chế tạo. Đặc điểm của khu vực này là xuất khẩu càng tăng thì nhu cầu nhập khẩu máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu càng lớn. Vì vậy, việc khu vực FDI gia tăng nhập khẩu tư liệu sản xuất trong nửa đầu năm nay chủ yếu để phục vụ các đơn hàng xuất khẩu của những tháng cuối năm.

Có ý kiến cho rằng, nếu chỉ dựa vào doanh nghiệp FDI để cân bằng cán cân xuất nhập khẩu và phục hồi thặng dư thương mại, thì Việt Nam chỉ là nơi gia công giá rẻ. Ông nghĩ sao về điều này?

Đây là bài toán đã được rất nhiều chuyên gia kinh tế, đại biểu Quốc hội phân tích, mổ xẻ trong nhiều năm về việc tăng tỷ lệ nội địa hóa. Giải quyết bài toán này chính là phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Ngày 25/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 929/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035, với mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Công nghiệp hỗ trợ được xác định là nền tảng để phát triển nền công nghiệp quốc gia theo hướng bền vững, tự chủ và hiện đại, hướng tới hình thành năng lực sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng và thiết bị đầu vào trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 là, một số ngành công nghiệp chủ lực đạt tỷ lệ nội địa hóa bình quân từ 40-45%, phấn đấu tỷ lệ nội địa hóa ngành điện tử đạt 25-30%; cơ khí chế tạo đạt 40%; ô tô đạt 22-30%; dệt may đạt 60%; da giày đạt 60-65%... Nếu đạt được mục tiêu này, thì dù theo thống kê, khu vực FDI vẫn “áp đảo” trong tổng kim ngạch xuất khẩu, nhưng doanh nghiệp nội địa đã gián tiếp xuất khẩu hàng hóa thông qua doanh nghiệp FDI.

Theo ông, doanh nghiệp nội địa cần làm gì để tận dụng làn sóng FDI và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa?

Nhìn sang những nền kinh tế trong khu vực được thừa nhận là thành công như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, độ mở nền kinh tế (tổng kim ngạch xuất nhập khẩu/GDP) lần lượt là 47%, 102% và 64%; còn Việt Nam là 180%. Trong giai đoạn 3 nền kinh tế này phát triển thần kỳ, kinh tế phát triển dựa vào xuất khẩu, thì kim ngạch xuất khẩu/GDP cũng chỉ tương ứng 20%, 33% và 36%, còn Việt Nam hiện tại là 94%.

Việt Nam có độ mở nền kinh tế cực lớn, với 17 hiệp định thương mại tự do đang thực thi. Đây là cơ hội để thu hút vốn FDI và cũng là cơ hội để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu từ việc trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2, thậm chí là cấp 3 cho doanh nghiệp FDI.

Để tăng tỷ lệ nội địa hóa, Chính phủ xác định, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò trung tâm, là lực lượng nòng cốt trong sản xuất, đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường. Trong giai đoạn 5-10 năm tới, sẽ triển khai chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn liền với việc phát triển thị trường nhằm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng, thiết bị đầu vào cho doanh nghiệp FDI.

Mấu chốt trong giai đoạn 5-10 năm tới là phát triển công nghiệp hỗ trợ phải có trọng tâm, trọng điểm theo chuỗi cung ứng, cụm sản phẩm và bài toán công nghệ quy mô lớn; lấy kết quả đầu ra tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng tạo ra trong nước và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu làm thước đo chủ yếu.