TS. Đỗ Mạnh Khởi, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính).

Trong bài viết "Phát triển kinh tế tư nhân - Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng", Tổng Bí thư Tô Lâm nhận định, khu vực kinh tế tư nhân đã trỗi dậy mạnh mẽ. Thưa ông, riêng khu vực kinh tế tập thể hiện phát triển ra sao?

Khu vực kinh tế tư nhân hiện có khoảng một triệu doanh nghiệp, trên dưới 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, đóng góp vào GDP 51%, chiếm trên 30% ngân sách nhà nước, tạo ra hơn 40 triệu việc làm, tương đương 82% tổng số lao động trong nền kinh tế. Với đóng góp này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định, khu vực kinh tế tư nhân đã trỗi dậy mạnh mẽ, trở thành một trong những trụ cột quan trọng hàng đầu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, khu vực kinh tế tập thể, trong đó có HTX, phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và mục tiêu, yêu cầu, như tốc độ tăng trưởng thấp, tỷ trọng đóng góp vào GDP chỉ khoảng 4% và có xu hướng giảm.

Ông đánh giá thế nào về chất lượng hoạt động của kinh tế tập thể?

Phần lớn HTX, tổ hợp tác có quy mô nhỏ lẻ, vốn ít, doanh thu thấp, phạm vi hoạt động hẹp. Hiện nay, trên 70% tổng số HTX sử dụng dưới 10 lao động; doanh thu bình quân hàng năm của mỗi HTX chỉ đạt 3.551 triệu đồng. Do quy mô nhỏ lẻ, nên các HTX khó có điều kiện để mở rộng sản xuất, kinh doanh, đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, cạnh tranh với các thành phần kinh tế khác.

Năm 2024, chỉ có 55% số HTX hoạt động hiệu quả, nhưng “lời lãi” khá thấp, chỉ đạt 352 triệu đồng/đơn vị.

Một hạn chế nữa của kinh tế tập thể là tính liên kết trong nội bộ còn rất yếu, hoạt động liên doanh, liên kết giữa các HTX và giữa HTX với các tổ chức kinh tế khác chưa phổ biến.

Năm 2025 - năm đầu thực hiện đồng bộ các quy định mới của Luật HTX năm 2023 và các văn bản hướng dẫn. Ông có nghĩ rằng, khu vực kinh tế tập thể đang đứng trước cơ hội phát triển?

Luật HTX hiện hành đã dành hẳn một chương để thể chế hóa đầy đủ 8 nhóm chính sách quy định tại Nghị quyết 20-NQ/TW (ngày 16/6/2022) về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể trong giai đoạn mới. Mục tiêu của các chính sách hỗ trợ nhằm phát triển kinh tế tập thể trở thành thành phần kinh tế quan trọng, được củng cố và phát triển cùng kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân.

Cụ thể hóa Luật HTX năm 2023, Nghị định 113/2024/NĐ-CP đã hướng dẫn, cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ kinh tế tập thể theo hướng kế thừa các quy định chính sách hiện hành còn phù hợp; đồng thời, sửa đổi, bổ sung các vấn đề đang còn vướng mắc, bất cập trong thực tế triển khai các chính sách hiện hành, tăng cường mức độ linh hoạt, thuận lợi cho đối tượng thực thi chính sách và tăng khả năng tiếp cận hỗ trợ của các đối tượng được hưởng lợi. Nghị định cũng hướng dẫn đầy đủ, chi tiết các chính sách hỗ trợ như phát triển nguồn nhân lực, thông tin, tư vấn; tiếp cận vốn, bảo hiểm; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tiếp cận và nghiên cứu thị trường; đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, trang thiết bị.

Bộ Tài chính hiện trở thành bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, bao trùm mọi hoạt động kinh tế. Thưa ông, với khu vực kinh tế tập thể, Bộ Tài chính sẽ làm gì để thúc đẩy khu vực kinh tế này?

Theo chương trình, kế hoạch đề ra, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi, tháo gỡ khó khăn trong việc lập và phân bổ dự toán thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, trong đó nòng cốt là HTX, cân đối bố trí vốn để thực hiện; nghiên cứu, sửa đổi chính sách thuế, phí và lệ phí cho các HTX theo định hướng tại Nghị quyết 20-NQ/TW và đồng bộ với Luật HTX năm 2023. Ngân hàng Nhà nước thực hiện hướng dẫn, hỗ trợ HTX, nhất là HTX ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp được tiếp cận, vay vốn tại các ngân hàng, tổ chức tín dụng; báo cáo Thủ tướng Chính phủ về gói tín dụng ưu đãi cho HTX theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.