Hội thảo Tiêu chuẩn an toàn hệ thống lưu trữ năng lượng, do TÜV Rheinland và Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (TCCL VN) đồng tổ chức, với sự hỗ trợ của Huawei Digital Power, vừa diễn ra tại Hà Nội.

Các ý kiến tại Hội thảo đã chỉ ra rằng, khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo và hướng tới xây dựng hệ thống điện linh hoạt, hiện đại, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (Battery Energy Storage System - BESS) được kỳ vọng sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong hạ tầng năng lượng quốc gia.

Thị trường này được cho là có nhiều cơ hội phát triển trong thời gian tới. Tuy vậy, cùng với tiềm năng phát triển của thị trường là yêu cầu cấp thiết về xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế đánh giá an toàn đồng bộ.

Giai đoạn phát triển mới cho thị trường BESS

Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển 10.000 - 16.300 MW hệ thống lưu trữ năng lượng vào năm 2030, tạo nền tảng để nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo, tăng tính linh hoạt trong vận hành hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Với thời lượng lưu trữ phổ biến từ 2 - 4 giờ, quy mô thị trường tương đương hàng chục GWh, mở ra cơ hội lớn cho lĩnh vực lưu trữ năng lượng trong những năm tới.

“Các dự án điện mặt trời tập trung bắt buộc tích hợp BESS với công suất tối thiểu 10% công suất đặt, đảm bảo tích năng liên tục 2 giờ”, phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Quang Long, Trưởng phòng Kinh tế - Kỹ thuật, Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết.

Cũng theo ông Nguyễn Quang Long, quy định này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc ứng dụng BESS ngay từ giai đoạn đầu phát triển các dự án năng lượng tái tạo, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện và tăng khả năng vận hành ổn định của hệ thống điện quốc gia.

Phiên thảo luận chuyên đề tại Hội thảo Tiêu chuẩn an toàn hệ thống lưu trữ năng lượng

Tuy nhiên, khác với nhiều thiết bị điện truyền thống, BESS là một hệ thống tích hợp gồm cell pin, hệ thống quản lý pin (BMS), bộ chuyển đổi công suất (PCS), hệ thống điều khiển, quản lý nhiệt, phòng cháy chữa cháy và nhiều lớp bảo vệ khác. Mức độ an toàn của toàn bộ hệ thống phụ thuộc vào khả năng phối hợp của tất cả các thành phần, thay vì chỉ chất lượng của một thiết bị riêng lẻ.

Tiêu chuẩn là nền tảng để bảo đảm an toàn và phát triển thị trường

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, các sự cố liên quan đến BESS có thể ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường, kéo theo việc siết chặt các yêu cầu kỹ thuật và quy trình đánh giá an toàn. Điều đó đặt ra yêu cầu phải xây dựng nền tảng tiêu chuẩn và cơ chế chứng nhận ngay từ khi thị trường còn trong giai đoạn hình thành.

Thậm chí, theo các chuyên gia, an toàn của BESS cần được tiếp cận ở cấp độ toàn hệ thống, xuyên suốt từ thiết kế, thử nghiệm, sản xuất, tích hợp, lắp đặt đến vận hành và bảo trì. Trong đó, đảm bảo chất lượng cell pin là một vấn đề quan trọng.

“Cell pin là thành phần cốt lõi của hệ thống BESS. Độ tin cậy, tính an toàn của cell quyết định hiệu suất cũng như mức độ an toàn của toàn hệ thống. Khi mật độ năng lượng và khả năng sạc - xả ngày càng tăng, các yêu cầu về tuổi thọ và an toàn cũng trở nên khắt khe hơn”, ông Yun Xu, Trưởng phòng Mảng Năng lượng mặt trời và Sản phẩm thương mại (P.04), TÜV Rheinland Thâm Quyến nói.

Đồng quan điểm, khi phát biểu tại Hội thảo, các chuyên gia cũng cho rằng, một cell pin chất lượng cao cần đạt khả năng sạc - xả sâu (100% Depth of Discharge - DoD) mà vẫn bảo đảm hiệu suất, tuổi thọ và các yêu cầu an toàn. Đây là chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng đối với các hệ thống BESS quy mô lớn, nơi tần suất sạc - xả diễn ra liên tục trong suốt quá trình vận hành.

Bên cạnh các yêu cầu đối với cell pin, Hội thảo cũng cập nhật các phương pháp đánh giá an toàn ở cấp độ hệ thống, thử nghiệm cháy quy mô lớn (Large-Scale Fire Test) và vai trò của chứng nhận độc lập trong việc xác minh khả năng vận hành an toàn của BESS trước khi đưa vào khai thác thương mại.

Hài hòa tiêu chuẩn để thúc đẩy phát triển bền vững

Song song với việc cập nhật kinh nghiệm quốc tế, tại Hội thảo, các đại biểu cũng trao đổi về định hướng xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế đánh giá sự phù hợp cho BESS tại Việt Nam.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh công nghệ lưu trữ năng lượng phát triển nhanh, việc hài hòa tiêu chuẩn quốc gia với các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ góp phần bảo đảm an toàn mà còn tạo môi trường đầu tư minh bạch, nâng cao chất lượng dự án và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp.

“Đối với BESS, tiêu chuẩn không chỉ là công cụ đánh giá chất lượng sản phẩm mà còn là nền tảng kỹ thuật chung cho toàn bộ chuỗi giá trị, từ cơ quan quản lý, nhà sản xuất, đơn vị thiết kế, chủ đầu tư đến tổ chức chứng nhận”, bà Đoàn Thị Thanh Vân, Trưởng ban Điện và Điện tử, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam chia sẻ.

Theo bà Đoàn Thị Thanh Vân, việc hài hòa tiêu chuẩn quốc gia với thông lệ quốc tế sẽ góp phần nâng cao mức độ an toàn, tạo niềm tin cho thị trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành lưu trữ năng lượng tại Việt Nam.

Chia sẻ tại sự kiện, các chuyên gia cũng cho rằng, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế chứng nhận đồng bộ sẽ là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro kỹ thuật, nâng cao chất lượng dự án và tạo nền tảng để BESS được triển khai rộng rãi trong giai đoạn tới.