Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam thời gian qua đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Sự xuất hiện của một số doanh nghiệp đạt quy mô “kỳ lân”, cùng với dòng vốn đầu tư mạo hiểm tăng trưởng nhanh, cho thấy sức hấp dẫn của thị trường. Các cấu phần của hệ sinh thái như quỹ đầu tư, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp cũng ngày càng đa dạng và lan tỏa từ trung ương đến địa phương.

Theo các bảng xếp hạng quốc tế năm 2025, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đứng thứ 55 toàn cầu. Trong đó, TP. HCM lần đầu lọt top 5 Đông Nam Á; còn Hà Nội và Đà Nẵng đều cải thiện đáng kể thứ hạng. Những con số này phản ánh nền tảng tích cực, nhưng đồng thời cũng cho thấy khoảng cách không nhỏ so với các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.

Việc Chính phủ lần đầu ban hành chiến lược quốc gia riêng về khởi nghiệp sáng tạo không chỉ mang ý nghĩa định hướng, mà còn thể hiện rõ quyết tâm chuyển dịch mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, dòng vốn và công nghệ liên tục dịch chuyển, một chiến lược tổng thể, đủ mạnh là điều kiện cần để Việt Nam tận dụng cơ hội và bứt phá.

Điểm đáng chú ý của Chiến lược là cách tiếp cận toàn diện, đặt khởi nghiệp sáng tạo trong mối liên kết chặt chẽ với chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức. Chiến lược đặt ra các mục tiêu khá tham vọng: đến năm 2030, Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo, hình thành hàng vạn doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh quốc tế. Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới top 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, một loạt giải pháp mang tính “mở đường” được đề ra, trong đó nổi bật là việc hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc thù của đổi mới sáng tạo. Các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), mô hình doanh nghiệp một người, hay quy trình phá sản rút gọn nhằm tạo điều kiện cho tái khởi nghiệp được xem là những bước đi cần thiết để khuyến khích tinh thần dám thử nghiệm, chấp nhận rủi ro.

Song song với đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là trụ cột lâu dài. Giáo dục đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sẽ được tích hợp sâu hơn vào hệ thống giáo dục, từ phổ thông đến đại học, nhằm hình thành tư duy sáng tạo từ sớm. Đây là hướng đi đã được nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Singapore triển khai hiệu quả trong nhiều năm qua.

Một điểm nhấn khác là việc khơi thông dòng vốn cho khởi nghiệp sáng tạo. Thị trường đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam dù phát triển nhanh, nhưng vẫn còn hạn chế về quy mô và tính đa dạng. Chiến lược đặt mục tiêu hình thành hệ thống quỹ đầu tư từ cấp quốc gia đến địa phương, đồng thời thúc đẩy các cơ chế tài chính mới như bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ. Đây được xem là giải pháp quan trọng để giải quyết “nút thắt” vốn – một trong những rào cản lớn nhất đối với startup.

Không chỉ dừng ở thị trường nội địa, Chiến lược nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hội nhập quốc tế, thu hút chuyên gia, công nghệ và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đây là cơ hội để startup Việt tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu...