Bệnh nhân nam, 25 tuổi, có cân nặng hơn 134 kg, với chỉ số BMI 45,3 - tương đương béo phì bệnh lý. Cách vào viện khoảng một tuần, anh bắt đầu có các triệu chứng như sốt, ho và mệt mỏi, tự điều trị tại nhà nhưng không thuyên giảm.

Sau khoảng 5 ngày, bệnh tiến triển nặng hơn với khát nước liên tục và mệt mỏi tăng, buộc gia đình đưa anh đến bệnh viện địa phương. Tại đây, xét nghiệm phát hiện đường huyết của bệnh nhân gần 28 mmol/l và sau đó anh được chuyển tuyến trên để điều trị chuyên sâu.

Theo các chuyên gia, giai đoạn Đông-Xuân với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển.

Khi tiếp nhận bệnh nhân, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân trong tình trạng biến chứng nghiêm trọng. Chuỗi rối loạn chuyển hóa do béo phì kết hợp với yếu tố nhiễm cúm đã dẫn đến nhiễm toan ceton, biến chứng nặng của đái tháo đường với các chỉ số pH máu và bicarbonate bất thường kèm theo hình ảnh viêm tụy cấp. Đây là tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến suy đa cơ quan nếu không được điều trị kịp thời.

Đội ngũ y bác sỹ đã tiến hành hồi sức tích cực ngay lập tức. Phác đồ điều trị bao gồm bù dịch và cân bằng điện giải để cải thiện tình trạng mất nước và toan hóa, đồng thời kiểm soát đường huyết bằng insulin đường tĩnh mạch nhằm ức chế tạo ceton.

Do tổn thương tụy và rối loạn chức năng tiêu hóa, bệnh nhân được nhịn ăn tạm thời và hỗ trợ dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch. Sau vài ngày điều trị theo phác đồ, tình trạng nhiễm toan hóa chuyển biến tích cực, đường huyết ổn định và men tụy hạ dần. Bệnh nhân dần phục hồi và được ăn uống trở lại trước khi xuất viện trong tình trạng sức khỏe đã ổn định.

Sau khi ra viện, người bệnh tiếp tục được tư vấn điều trị đái tháo đường bằng insulin và tham gia chương trình kiểm soát cân nặng toàn diện để giảm nguy cơ tái diễn biến chứng. Đây là bước quan trọng giúp bệnh nhân kiểm soát các yếu tố nguy cơ mạn tính liên quan đến béo phì và rối loạn chuyển hóa.

Trường hợp này không chỉ phản ánh tính chất nghiêm trọng của bệnh béo phì mà còn nhấn mạnh vai trò của việc kiểm soát cân nặng và theo dõi định kỳ các yếu tố nguy cơ sức khỏe.

Béo phì là một bệnh lý phức tạp, ảnh hưởng sâu đến chuyển hóa toàn thân, làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường, rối loạn huyết áp, bệnh tim mạch và suy giảm miễn dịch. Khi gặp các bệnh nhiễm trùng như cúm, người béo phì dễ có diễn tiến nặng hơn, kéo dài thời gian điều trị và phải đối mặt với nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người có cân nặng vượt mức bình thường nên chủ động kiểm soát cân nặng, duy trì lối sống lành mạnh và tiêm phòng cúm theo khuyến cáo để giảm nguy cơ biến chứng nặng khi nhiễm bệnh. Đồng thời, khi xuất hiện các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp kéo dài như sốt, ho, khó thở và mệt mỏi bất thường, cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Theo các chuyên gia, giai đoạn Đông-Xuân với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển.

Bên cạnh đó, cuối năm là thời điểm gia tăng giao lưu, đi lại, tổ chức hội nghị, tổng kết, đám cưới… khiến nguy cơ lây nhiễm từ nơi công cộng về gia đình tăng cao, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.

Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cũng ghi nhận sự gia tăng cục bộ các ca cúm mùa, RSV và tay chân miệng tại một số địa phương, với nhiều trường hợp phải nhập viện điều trị tại các bệnh viện tuyến cuối, nhất là khu vực miền Bắc như Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Trước diễn biến phức tạp của cúm mùa, CDC Mỹ khuyến cáo tất cả những người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc-xin cúm hằng năm. Vắc-xin cúm năm 2025 được thiết kế để bảo vệ trước H3N2 và hai chủng cúm khác, đồng thời vẫn có hiệu quả nhất định với phân nhóm K dù không được thiết kế đặc hiệu.

Tính đến nay, khoảng 130 triệu liều vắc-xin cúm đã được phân phối tại Mỹ, thấp hơn 13 triệu liều so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ tiêm phòng ở trẻ em đạt 42,3% và ở người lớn là 42,2%, chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với mùa trước.

Tại Việt Nam, thời gian qua các cơ sở y tế liên tục ghi nhận các ca bệnh biến chứng nặng do cúm mùa. Theo Ths.Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cúm không chỉ gây tổn thương phổi do virus mà còn làm suy yếu hàng rào bảo vệ đường hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm xâm nhập.

Nhiễm nấm Aspergillus xâm lấn là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất ở bệnh nhân cúm nặng, có thể làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện sớm.

Các bác sỹ cảnh báo cúm mùa hoàn toàn không phải bệnh nhẹ, đặc biệt với người có bệnh nền như lupus, người ghép tạng, bệnh phổi mạn tính, tim mạch, đái tháo đường hoặc bất kỳ tình trạng nào gây suy giảm miễn dịch. Diễn tiến nặng có thể xảy ra chỉ trong 24-72 giờ. Việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến người bệnh rơi vào nguy kịch.

Ở góc độ dự phòng, theo bác sỹ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiêm vắc-xin cúm và vắc-xin phế cầu đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa các bệnh lý hô hấp dễ biến chứng. Tiêm phòng giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, hạn chế tổn thương phổi và giảm khả năng tiến triển sang ARDS.

Đối với người mắc bệnh tự miễn hoặc người ghép thận đang dùng thuốc chống thải ghép, tiêm vắc-xin cúm hằng năm gần như là biện pháp bảo vệ bắt buộc, an toàn và không ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Việc tiêm phòng trước mùa cúm từ 4-6 tuần giúp cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch, giảm thiểu nguy cơ diễn biến nặng.

Nói thêm về vắc-xin phòng cúm mùa, bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec nhấn mạnh, mặc dù cúm mùa thường lành tính, nhưng cũng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí có thể tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và hai chủng nhóm B có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục. Do đó, mỗi năm chủng virus lưu hành có thể thay đổi, vì vậy việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm mùa hàng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Giải thích thêm về việc phải tiêm vắc-xin cúm hàng năm, chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, WHO duy trì các trạm quan trắc virus cúm trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm phân lập và xác định chủng virus lưu hành tại từng khu vực địa lý.

Dựa trên các dữ liệu này, WHO dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) và mùa Đông - Xuân ở Nam bán cầu (từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm).

Từ đó, WHO hướng dẫn các nhà sản xuất vắc-xin chuẩn bị các chủng phù hợp và cung cấp ra thị trường vào thời điểm thích hợp là tháng 8 và tháng 9 cho Bắc bán cầu, và tháng 4 đến tháng 5 cho Nam bán cầu.

Vì Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa thuộc Bắc bán cầu, người dân nên tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, vào thời điểm trước khi mùa cúm bắt đầu, nhằm được bảo vệ suốt mùa Đông và Xuân.