Khoa Cấp cứu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận một trường hợp mắc cúm mùa diễn biến đặc biệt nhanh và nặng. Bệnh nhân là chị T.T.H, 35 tuổi ở Phú Thọ. Chị H. bị suy thận mạn do lupus, đã ghép thận được 13 tháng và phải dùng thuốc chống thải ghép cùng thuốc điều trị lupus hơn 15 năm qua.

Bệnh nhân cúm mùa đang điều trị tại cơ sở y tế.

Khoảng 3 ngày trước nhập viện, chị H. xuất hiện sốt, ho và khó thở tăng dần. Dù đã được phát hiện sớm, điều trị bước đầu tại cơ sở y tế tuyến trước song tình trạng suy hô hấp vẫn tiến triển nhanh.

Khi chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân trong tình trạng thở nhanh 30 lần/phút, co kéo cơ hô hấp nhiều, SpO₂ tụt xuống chỉ còn 85% và cần được hỗ trợ thở máy lưu lượng dòng cao ngay lập tức.

Tuy nhiên, diễn biến cúm xấu lên nhanh đến mức có thời điểm dù cài 100% oxy, SpO₂ vẫn chỉ đạt 80-85%. Hình ảnh phim phổi cho thấy, tổn thương lan tỏa kín hai bên phổi, hình ảnh kính mờ điển hình của cúm tiến triển, nhanh chóng chuyển sang hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) - biến chứng nặng thường gặp ở nhóm bệnh nhân suy giảm miễn dịch.

Bác sỹ Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu cho biết: với những bệnh nhân phải dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài như trường hợp này, cơ thể gần như không còn khả năng tự chống đỡ. Bất kỳ nhiễm trùng hô hấp nào cũng có thể diễn tiến nặng trong thời gian rất ngắn, gây suy hô hấp và ảnh hưởng đa cơ quan.

Trước mức độ tổn thương phổi lan tỏa và suy hô hấp tiến triển nhanh, các bác sĩ nhận định, bệnh nhân H có tiên lượng rất xấu, nguy cơ khó qua khỏi dù đã được điều trị tích cực.

Từ trường hợp này, bác sỹ Bảo nhấn mạnh, cúm mùa hoàn toàn có thể trở thành bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt ở những người có bệnh nền như lupus, người ghép tạng, bệnh phổi mạn, tim mạch, đái tháo đường hoặc bất kỳ tình trạng nào khiến miễn dịch suy giảm.

Diễn tiến nặng có thể xảy ra trong 24 - 72 giờ, việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến người bệnh rơi vào nguy kịch rất nhanh.

Khi xuất hiện sốt cao, ho nhiều, mệt tăng, thở nhanh hoặc khó thở, người bệnh cần được thăm khám ngay tại những cơ sở có chuyên khoa hô hấp và bệnh truyền nhiễm để can thiệp kịp thời.

Đặc biệt, với những người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, người được ghép tạng, cúm mùa không phải là bệnh lý nhẹ. Việc tiêm vắc-xin cúm hàng năm không còn đơn thuần là một khuyến cáo chung mà là biện pháp phòng bệnh cần được ưu tiên hàng đầu, giúp giảm rõ rệt nguy cơ diễn tiến nặng, suy hô hấp và tử vong.

Về cúm mùa, theo Bộ Y tế, cả nước đã ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa. Các chủng virus cúm lưu hành chủ yếu hiện nay gồm cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B, chưa ghi nhận thay đổi về độc lực của virus.

Những năm gần đây, Việt Nam thường xuyên ghi nhận từ 300.000 đến 500.000 ca viêm đường hô hấp cấp mỗi năm. Riêng năm 2025, số ca mắc giảm trong các tháng giữa năm nhưng có xu hướng tăng trở lại trong ba tháng gần đây, với khoảng 8.500 - 11.000 ca mỗi tháng.

Theo các chuyên gia, giai đoạn Đông-Xuân với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển.

Bên cạnh đó, cuối năm là thời điểm gia tăng giao lưu, đi lại, tổ chức hội nghị, tổng kết, đám cưới… khiến nguy cơ lây nhiễm từ nơi công cộng về gia đình tăng cao, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.

Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cũng ghi nhận sự gia tăng cục bộ các ca cúm mùa, RSV và tay chân miệng tại một số địa phương, với nhiều trường hợp phải nhập viện điều trị tại các bệnh viện tuyến cuối, nhất là khu vực miền Bắc như Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Trước diễn biến phức tạp của cúm mùa, CDC Mỹ khuyến cáo tất cả những người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc-xin cúm hằng năm. Vắc-xin cúm năm 2025 được thiết kế để bảo vệ trước H3N2 và hai chủng cúm khác, đồng thời vẫn có hiệu quả nhất định với phân nhóm K dù không được thiết kế đặc hiệu.

Tính đến nay, khoảng 130 triệu liều vắc-xin cúm đã được phân phối tại Mỹ, thấp hơn 13 triệu liều so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ tiêm phòng ở trẻ em đạt 42,3% và ở người lớn là 42,2%, chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với mùa trước.

Tại Việt Nam, chuyên gia tiêm chủng của Safpo/Potec khẳng định tiêm vắc-xin cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, giảm tổn thương phổi và hạn chế tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp. Các chuyên gia khuyến cáo, việc tiêm phòng nên được thực hiện trước mùa cúm từ bốn đến sáu tuần để cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch.

Bên cạnh đó, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) duy trì hệ thống giám sát virus cúm toàn cầu, trong đó có Việt Nam, để dự báo các chủng virus lưu hành theo từng mùa và hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp. Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần.