Bệnh lý hô hấp gia tăng đáng ngại

Ghi nhận tại các cơ sở y tế cho thấy, số ca mắc các bệnh hô hấp, trong đó nổi bật có cúm mùa… đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ nhỏ bởi đây là những nhóm đối tượng có sức đề kháng yếu.

Bệnh nhân mắc cúm điều trị tại cơ sở y tế.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất thường, người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe, tăng cường dinh dưỡng và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.

Theo ghi nhận tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, những ngày qua, trung bình mỗi ngày, Bệnh viện tiếp nhận từ 7-10 trường hợp trẻ mắc cúm A nhập viện điều trị. Phần lớn bệnh nhi nhập viện trong tình trạng ho, sổ mũi; nhiều trường hợp diễn biến nặng, xuất hiện biến chứng như viêm phổi, sốt cao, co giật.

Thạc sỹ, bác sỹ Đặng Quang Nhật, Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết, với chẩn đoán cúm A, yếu tố dịch tễ đóng vai trò quan trọng. Trẻ có tiền sử tiếp xúc với người mắc cúm A thường xuất hiện các biểu hiện lâm sàng như sốt cao liên tục, viêm đường hô hấp trên, ho, hắt hơi, thậm chí suy hô hấp.

Ghi nhận thực tế tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy, hiện nay trẻ em đang mắc các bệnh như cúm, sởi, thủy đậu, cùng một số bệnh lây truyền qua đường hô hấp khác, ví dụ như ho gà, mặc dù bệnh này ít gặp ở trẻ lớn. Đối với dịch cúm A, các triệu chứng năm nay vẫn là sốt, ho, đau họng, chảy mũi, và khi thăm khám có thể thấy họng đỏ.

Tuy nhiên, theo bác sỹ Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, điểm nổi bật so với các năm trước là tỷ lệ trẻ có triệu chứng co giật khá cao, chiếm khoảng 1/3 đến 1/2 số trường hợp nhập viện. Các biến chứng khác như viêm phế quản, viêm phổi hoặc rối loạn tiêu hóa vẫn tương tự như những năm trước.

Trong khi đó, TS.Đào Hữu Thân, Trưởng khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, nhận định cúm A có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, song phổ biến và dễ mắc nhất vẫn là nhóm trẻ dưới 5 tuổi và người cao tuổi.

Theo các bác sỹ, cúm mùa là bệnh truyền nhiễm có khả năng gây biến chứng nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Virus cúm lây truyền trực tiếp từ người bệnh sang người lành qua các giọt bắn khi nói chuyện, ho, hắt hơi, đặc biệt dễ lây lan trong không gian kín và nơi tập trung đông người như gia đình, lớp học.

Chủ động phòng bệnh từ sớm

Tại Việt Nam, mặc dù mùa cúm chưa đạt đỉnh, các chuyên gia y tế cảnh báo nguy cơ tăng cao trong những tháng mùa lạnh và dịp Tết Nguyên đán.

Trước đó, theo thông tin từ Bộ Y tế cho biết, cả nước ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 3 trường hợp tử vong. Các chủng virus cúm lưu hành chủ yếu tại Việt Nam hiện nay là cúm A(H1N1), A/H3N2 và cúm B, chưa ghi nhận thay đổi về độc lực của virus.

Đặc biệt, trong những năm gần đây luôn ghi nhận khoảng 300.000 đến 500.000 trường hợp mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp mỗi năm. Riêng năm 2025, số mắc giảm ở những tháng giữa năm và có xu hướng tăng trở lại trong 3 tháng gần đây với khoảng 8.500 - 11.000 trường hợp/tháng.

Theo các chuyên gia y tế, hiện nay, ở nước ta thời tiết đang trong giai đoạn chuyển mùa Thu - Đông, sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển và lây lan, đặc biệt là bệnh cúm mùa, bệnh do virus RSV.

Đồng thời giai đoạn cuối năm có sự gia tăng giao lưu, đi lại và tổ chức nhiều sự kiện đông người như hội nghị, tổng kết, đám cưới... cũng làm tăng nguy cơ lây lan từ các khu vực công cộng, tập trung đông người về các hộ gia đình và tăng khả năng mắc bệnh ở trẻ em, người già - những đối tượng có nguy cơ cao.

Báo cáo của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm đã ghi nhận sự gia tăng cục bộ các trường hợp mắc cúm mùa, bệnh do virus RSV, bệnh tay chân miệng tại một số địa phương, trong đó có nhiều ca nhập viện điều trị tại các bệnh viện tuyến cuối, nhất là khu vực miền Bắc (Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương…).

Nói về các biện pháp hạn chế ca mắc, diễn biến nặng cũng như tử vong do cúm mùa, theo bác sỹ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiêm vắc-xin phòng cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, giảm mức độ tổn thương phổi và hạn chế khả năng tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp.

Đối với người mắc bệnh tự miễn hoặc người ghép thận đang sử dụng thuốc chống thải ghép, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp bảo vệ cần thiết, an toàn và không ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Việc tiêm trước mùa cúm khoảng bốn đến sáu tuần giúp cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch, từ đó hạn chế tối đa các trường hợp diễn biến nặng.

Bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo Potec cho biết, dù cúm mùa thường diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí dẫn đến tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng khác nhau, trong đó có cúm A H1N1, cúm A H3N2 và hai chủng cúm B, với khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục qua từng năm.

Các chủng cúm B cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Do đó, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm hằng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Theo chuyên gia, Tổ chức Y tế thế giới duy trì hệ thống giám sát virus cúm trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm theo dõi và xác định các chủng virus lưu hành theo từng khu vực.

Từ dữ liệu này, tổ chức dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông và Xuân của Bắc bán cầu và mùa tương ứng tại Nam bán cầu, đồng thời hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp với từng mùa.

Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, trước khi mùa cúm bắt đầu, để được bảo vệ trong suốt mùa Đông và Xuân.

Cũng theo chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vắc-xin cúm được khuyến cáo cho tất cả mọi người từ sáu tháng tuổi trở lên, đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ dịch bệnh luôn tiềm ẩn, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh đơn giản, chủ động và hiệu quả nhất. Bảo vệ sức khỏe bản thân cũng chính là góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Để chủ động phòng, chống dịch bệnh cúm, ngoài vắc-xin, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thường xuyên rửa tay, che miệng khi ho, hắt hơi; không đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa sạch; đeo khẩu trang khi đến nơi tập trung đông người, trên các phương tiện giao thông công cộng hoặc khi có các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh để bảo vệ bản thân và người xung quanh.

Đồng thời, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh khi không cần thiết. Vệ sinh môi trường sống, thường xuyên vệ sinh, lau chùi các bề mặt hay tiếp xúc (như tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại…).

Thường xuyên thực hiện các biện pháp làm thông thoáng và đón ánh sáng tự nhiên vào phòng học, phòng làm việc, nhất là sau giờ học, sau giờ làm việc, sau các buổi tổ chức sự kiện để tiêu diệt mầm bệnh, giảm nguy cơ lây bệnh.

Bên cạnh đó, nâng cao thể trạng, thực hiện lối sống lành mạnh; có chế độ ăn uống cân bằng, đủ chất dinh dưỡng; tăng cường vận động thể lực để nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Khi có các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, người dân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời. Không tự ý mua thuốc, đặc biệt là thuốc kháng virus để điều trị tại nhà nếu không có chỉ định của cán bộ y tế.