Cắt Internet thì dùng Starlink

UNODC (Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm) cho biết, bên cạnh việc thay đổi địa điểm hoạt động, các nhóm tội phạm khu vực châu Á đã chứng tỏ khả năng nhanh chóng thích ứng trước biến động.

Sự thích nghi được ghi nhận trên khắp khu vực là chuyển đổi từ kết nối Internet sang Starlink (hệ thống Internet vệ tinh do SpaceX phát triển và vận hành, cung cấp kết nối Internet tốc độ cao đến các khu vực trên toàn cầu, đặc biệt là những nơi hạ tầng mạng truyền thống còn hạn chế) khi tội phạm buộc phải “di cư” đến các địa điểm xa xôi, không có cơ sở hạ tầng Internet.

Việc chuyển sang dùng Starlink còn có lý do là các đường dây Internet xuyên biên giới bị cắt đứt và các cột thu phát sóng bị dỡ bỏ. Trước đây, tại các khu vực của Campuchia và Myanmar giáp với Thái Lan, các hoạt động cờ bạc trực tuyến và lừa đảo qua mạng thường xuyên sử dụng các kết nối xuyên biên giới bất hợp pháp.

Tội phạm có tổ chức rất quan tâm đến các vấn đề toàn cầu. Khi thế giới tiếp tục hướng tới một trật tự đa cực, tạo ra môi trường phân mảnh, phức tạp và thiếu quy chuẩn chung, thì kẻ lừa đảo sẽ được hưởng lợi từ “mảnh đất màu mỡ” này. Chúng cũng là những người tiên phong khai thác những kẽ hở mới trong luật pháp. Những kẻ lừa đảo sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ bằng cách sử dụng các công cụ nằm ngoài các quy định và luật lệ quốc tế, như tài chính phi tập trung.

- GI-TOC (Tổ chức Sáng kiến ​​toàn cầu chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia)

Khi các nước gia tăng áp lực triệt phá hang ổ tội phạm, theo dữ liệu từ Cơ quan đăng ký Internet khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APNIC), lưu lượng truy cập Starlink tại Myanmar gần như bằng “0” vào tháng 2/2025. Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, Starlink bất ngờ trở thành nhà cung cấp Internet lớn nhất tại Myanmar, duy trì vị thế dẫn đầu hằng ngày từ ngày 3/7 - 1/10/2025.

Hình ảnh thiết bị thu Starlink được gắn trên mái nhà của nhiều tòa nhà trong một khu phức hợp được xem là “căn cứ” của tội phạm được phát hiện bằng máy bay không người lái. Tháng 10/2025, chính quyền Myanmar đã tiến hành chiến dịch đột kích quy mô lớn vào một trong những trung tâm lừa đảo qua mạng nổi tiếng nhất tại khu vực biên giới, thu giữ 30 bộ thiết bị thu phát tín hiệu vệ tinh Starlink.

Năm 2025, Starlink cũng từng vô hiệu hóa 2.500 thiết bị mạng của hãng bị các nhóm tội phạm buôn người và tin tặc sử dụng trái phép tại Myanmar.

Tháng 6/2026, các tập đoàn công nghệ hàng đầu gồm Starlink, Meta, Microsoft, Coinbase, cùng cơ quan thực thi pháp luật từ 5 quốc gia (Mỹ, Anh, Australia, Canada, New Zealand) và Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan cũng phối hợp tổ chức một chiến dịch chống gian lận trực tuyến. Trong chiến dịch này, Starlink tiến hành ngắt kết nối hàng ngàn thiết bị định vị và thu phát sóng được các trung tâm lừa đảo vận hành.

“Ve sầu thoát xác”

Theo UNODC, các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia còn cho thấy khả năng thích ứng cực kỳ nhanh chóng trước các thay đổi về mặt pháp lý.

Minh chứng rõ nét nhất chính là làn sóng POGO (kinh doanh sòng bạc trực tuyến do người nước ngoài điều hành) tại Philippines. Hoạt động đánh bài, cá cược trực tuyến xuất hiện tại Philippines từ năm 2016 và tăng trưởng theo cấp số nhân kể từ đó.

Tuy nhiên, các cuộc điều tra sau đó đã phát hiện, nhiều mạng lưới trong POGO là nơi trú ẩn của những nhóm tội phạm xuyên quốc gia tham gia các hoạt động bất hợp pháp, gồm gian lận trên mạng, buôn người, bắt cóc, tống tiền và các nhóm cung cấp dịch vụ tội phạm mạng và rửa tiền chuyên nghiệp.

Dù chiến dịch truy quét của lực lượng chức năng diễn ra rầm rộ với hàng loạt vụ bắt giữ và trục xuất hàng trăm lao động ngoại quốc, giới chức khu vực vẫn không khỏi lo ngại về những “vỏ bọc” mới của loại tội phạm này.

Tháng 11/2024, Philippines thực thi lệnh cấm POGO, hủy giấy phép hàng loạt doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh sòng bạc ở đây và tổ chức hàng loạt cuộc truy quét. Nhiều hoạt động đã bị ngừng lại và hơn 20.000 người lao động trong lĩnh vực POGO đã rời khỏi Philippines.

Tuy nhiên, bất chấp lệnh cấm và những cuộc truy quét, theo Cơ quan quản lý hoạt động giải trí và trò chơi của Philippines (PAGCOR), các công ty POGO trước đây đổi tên thành các công ty gia công quy trình kinh doanh (BPO) hoặc chuyển đến trụ sở của các công ty BPO khác.

Ngành công nghiệp BPO ở Philippines sử dụng hàng ngàn người và nhận hợp đồng từ các công ty toàn cầu để cung cấp các dịch vụ như trung tâm cuộc gọi, hỗ trợ công nghệ thông tin, thiết kế phần mềm và hoạt hình, cùng nhiều dịch vụ khác. Các trung tâm BPO lại thường nằm trong các tòa nhà văn phòng và khu công nghiệp.

Các lợi thế trên được tội phạm lợi dụng dùng chiêu “ve sầu thoát xác” nhằm tạo vỏ bọc hữu ích cho các hoạt động trực tuyến bất hợp pháp.

Ngoài những hoạt động dưới vỏ bọc của các công ty BPO, theo PAOCC, các trung tâm POGO còn dùng chiến thuật “du kích”, tức chia thành các nhóm nhỏ và phân tán ở các khu dân cư, sòng bạc, khu nghỉ dưỡng và các khu kinh tế đặc biệt.

Sau cuộc điều tra của Ủy ban Thượng viện về phụ nữ, trẻ em, quan hệ gia đình và bình đẳng giới, Thượng nghị sĩ Philippines là Risa Hontiveros nhận định: “Các mạng lưới tội phạm này có khả năng thích ứng cao và chúng đã sử dụng các hoạt động ngụy trang mới để tiếp tục các hoạt động bất hợp pháp của mình. POGO có thể đã biến mất trên danh nghĩa, nhưng thiệt hại mà chúng gây ra và khả năng biến đổi thành các loại hình kinh doanh khác vẫn là một mối đe dọa quốc gia”.

“Xương sống” nền kinh tế ngầm cũng thay đổi

Theo UNODC, những năm gần đây, các mạng lưới lừa đảo online tích cực đa dạng hóa các lĩnh vực kinh doanh của mình bằng cách chuyển hướng các hoạt động không được kiểm soát và thường là bất hợp pháp sang nhiều loại hình tài chính, kinh doanh khác, đặc biệt là khai thác những lỗ hổng trong việc quản lý và giám sát tiền điện tử và sàn giao dịch phi tập trung.

UNODC ghi nhận, nhiều nhóm tội phạm lớn nhất trong khu vực đã chuyển hướng sang phát triển cơ sở hạ tầng trọng yếu và thâm nhập các ngành công nghiệp tài chính hợp pháp - đặc biệt là các ngành liên quan đến xử lý thanh toán trực tuyến, công nghệ blockchain và dịch vụ giao dịch và trao đổi tiền điện tử.

Một sự thay đổi quan trọng khác là các “ông trùm” lừa đảo online đã đa dạng hóa nhanh chóng lực lượng “lao động trực tuyến” đa ngôn ngữ bao gồm hàng trăm ngàn nạn nhân bị buôn bán và những cá nhân đồng lõa. Những phát triển này giúp các băng đảng tội phạm châu Á mở rộng phạm vi nạn nhân bị lừa đảo trên toàn cầu, làm trầm trọng thêm những thách thức mà các cơ quan thực thi pháp luật phải đối mặt.               

(Còn tiếp)