Với 482/484 phiếu thuận (2 phiếu không biểu quyết), Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030 đã chính thức được các đại biểu Quốc hội thông qua. Như vậy, một nguồn lực lên tới 8,22 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương là 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương là 4,42 triệu tỷ đồng, sẽ được dành cho các chương trình, dự án đầu tư công trong giai đoạn 2026-2030.

Nguồn lực này sẽ được phân bổ cho các chương trình, dự án dựa trên nguyên tắc ưu tiên phân bổ cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia, dự án chuyển tiếp “đã chín, đã rõ”, đã đủ thủ tục đầu tư.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030 (Ảnh: Đức Thanh)

Trong Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030, Chính phủ xác định đầu tư có trọng tâm trọng điểm, bám sát các nhiệm vụ, chương trình hành động được nêu tại Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng và Đại hội Đảng các cấp.

Các dự án kết cấu hạ tầng then chốt chiến lược sẽ được ưu tiên, mở rộng không gian phát triển của vùng, địa phương và quốc gia, đảm bảo phát triển hài hòa giữa các vùng miền.

Đồng thời, thực hiện rà soát, tính toán hiệu quả kinh tế - xã hội các chương trình, dự án đề xuất bố trí vốn, phấn đấu giảm ICOR, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa đầu tư công và đầu tư xã hội. Trong Kế hoạch, Chính phủ cũng đặt mục tiêu đưa hệ số sử dụng vốn (ICOR) đạt mức 4,5-4,8%, thấp hơn mức 6,5% của giai đoạn 2021-2025.

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, trước khi các đại biểu bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn một lần nữa nhấn mạnh các mục tiêu này, đồng thời cho biết Chính phủ đã đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030.

Một trong số đó, Chính phủ đã đề ra nguyên tắc bố trí vốn tập trung, trọng điểm, giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025, cả dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương và ngân sách địa phương (đối với ngân sách trung ương dự kiến dưới 3.000 dự án so với 4.652 dự án giai đoạn 2021-2025).

Cùng với đó, định kỳ hàng quý sẽ đánh giá, cập nhật tiến độ giải ngân, tình trạng chuẩn bị dự án, vướng mắc phát sinh; dự án chậm tiến độ mà không có lý do khách quan sẽ bị cắt giảm, điều chuyển vốn…

Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030 đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của các đại biểu Quốc hội (Ảnh: Đức Thanh)

Khi Dự thảo Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026-2030 được trình ra Quốc hội, cơ quan thẩm tra mặc dù cơ bản thống nhất về quan điểm, mục tiêu, định hướng xây dựng Kế hoạch Đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 như báo cáo của Chính phủ, nhưng cũng đã đề nghị Chính phủ cần đánh giá toàn diện, kỹ lưỡng bối cảnh và những tác động của tình hình thế giới hiện nay đến Kế hoạch để có phương án, kịch bản ứng phó phù hợp, hiệu quả.

Ủy ban Tài chính và Ngân sách của Quốc hội cũng nhấn mạnh nguyên tắc phải đầu tư tập trung, không dàn trải, ưu tiên các công trình chuyển tiếp, dở dang do thiếu vốn, các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư…

Thảo luận về Dự thảo Kế hoạch, các đại biểu Quốc hội cũng đề cập câu chuyện khi quy mô vốn tăng lên, thách thức không chỉ nằm ở phân bổ hay giải ngân, mà nằm ở khả năng hấp thụ của nền kinh tế, hiệu quả sử dụng vốn và yêu cầu phải thay đổi cách thức huy động nguồn lực theo hướng bền vững hơn.

Phân tích cụ thể hơn, đại biểu Nguyễn Duy Minh (Đà Nẵng) đã nhấn mạnh rằng, vấn đề cốt lõi không nằm ở thiếu vốn mà ở cơ chế vận hành và tổ chức thực hiện. Do đó, cần ưu tiên sửa đổi các luật liên quan theo hướng thống nhất, liên thông quy trình, giảm thủ tục trung gian và cho phép triển khai song song các bước phù hợp; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, phân loại dự án theo quy mô, mức độ rủi ro để đơn giản hóa quy trình đối với dự án nhỏ, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đồng thời, rà soát, kiên quyết đưa ra khỏi danh mục các dự án “giữ chỗ”, kéo dài nhiều năm nhưng chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng đến đời sống người dân…

Trong khi đó, để giảm hệ số ICOR xuống mức 4,5 - 4,8, đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) cho rằng, phải khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, tiến độ chậm; cần kiên quyết loại bỏ các dự án chưa thực sự cần thiết hoặc chưa đủ điều kiện, tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm…