Trách nhiệm cao

Đến thời điểm này, Bộ Tài chính là cơ quan đầu tiên gửi ý kiến góp ý đối với Tờ trình số 85/TTr-BXD về Kế hoạch triển khai Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Trước đó, ngày 3/8/2026, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đã giao 8 bộ, ngành, cơ quan trung ương và UBND các tỉnh, thành phố Khánh Hòa, Hải Phòng, TP.HCM nghiên cứu, có ý kiến bằng văn bản với Tờ trình số 85/TTr-BXD và các nội dung liên quan.

Trong Công văn số 11694/BTC-KTN gửi Bộ Xây dựng cuối tuần trước, Bộ Tài chính đã góp ý khá toàn diện đối với việc triển khai chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia, trong đó có công nghiệp đóng tàu. Đây là nhiệm vụ chiến lược trong tổng thể xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, nhằm xây dựng năng lực quốc gia trên biển, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng - an ninh, tự chủ vận tải, logistics và an ninh chuỗi cung ứng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Bích Ngọc, Chương trình số 34-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Chương trình hành động của Bộ Chính trị thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã quy định các nhiệm vụ về phát triển đội tàu vận tải biển hiện đại và dịch vụ logistics biển... Do đó, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng rà soát Kế hoạch triển khai Thông báo số 125-TB/VPTW để tránh trùng lặp.

Được biết, tại Dự thảo Kế hoạch gửi kèm Tờ trình số 85/TTr-BXD, Bộ Xây dựng đề xuất giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính nhằm phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển quốc gia.

Trong đó, Bộ Tài chính được đề xuất nghiên cứu cơ chế tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm phù hợp với đặc thù của ngành đối với các dự án đầu tư, đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện và sản xuất các sản phẩm công nghiệp hàng hải, cơ khí biển có quy mô lớn, chu kỳ đầu tư dài, nhu cầu vốn lớn; đồng thời nghiên cứu các cơ chế về thuế, phí, lệ phí và chính sách tài chính khác để khuyến khích phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển.

Toàn cảnh Nhà máy Đóng tàu Hạ Long thuộc SBIC

Góp ý nội dung này, Bộ Tài chính đề nghị làm rõ nội hàm của “cơ chế, chính sách tài chính”, tránh quy định chung chung, gây khó khăn trong triển khai thực hiện.

Đối với các chính sách ưu đãi về đất đai thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát theo quy định.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng, với vai trò là cơ quan quản lý ngành, chủ trì rà soát, đánh giá việc thực hiện các cơ chế, chính sách hiện hành đối với ngành công nghiệp hàng hải; qua đó xác định rõ những khó khăn, vướng mắc, đồng thời đánh giá sự cần thiết, căn cứ và tác động của việc sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí, tín dụng, bảo lãnh và các chính sách tài chính khác.

“Trên cơ sở kết quả rà soát và các kiến nghị cụ thể của Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, xây dựng hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung các chính sách thuộc phạm vi quản lý theo quy định của pháp luật và phù hợp với chủ trương, định hướng điều hành của Chính phủ”, Thứ trưởng Nguyễn Bích Ngọc cho biết.

Xây dựng cơ chế tài chính phù hợp

Một điểm nhấn rất đáng chú ý trong Dự thảo Kế hoạch là việc Bộ Tài chính được giao chủ trì nghiên cứu, đề xuất các cơ chế về thuế, phí, lệ phí và các chính sách tài chính khác theo quy định của pháp luật để khuyến khích phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển.

Ông Bùi Thiên Thu, nguyên Phó cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho rằng, công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu và cơ khí biển có đặc thù vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi phải nhập khẩu không ít máy móc, thiết bị, vật tư và công nghệ. Nếu có chính sách thuế, phí phù hợp, thì có thể góp phần cải thiện hiệu quả tài chính của dự án và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, chính sách ưu đãi thuế hiện hành đã được quy định cụ thể tại các luật thuế để áp dụng thống nhất, bình đẳng giữa các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam; bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, không tạo ra sự phân biệt đối xử, đồng thời phù hợp với chủ trương, định hướng của Nhà nước về khuyến khích, phát triển các ngành nghề, lĩnh vực, khu vực cần ưu tiên như địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; khu kinh tế; khu công nghệ cao; lĩnh vực công nghệ cao, khoa học và công nghệ, nông nghiệp...

Theo đó, trường hợp tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực hàng hải, cơ khí biển, thì được hưởng ưu đãi thuế theo tiêu chí về địa bàn hoặc lĩnh vực ưu đãi trên cơ sở đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Bộ Tài chính cho biết, Nghị quyết số 07-NQ/TW ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại ngân sách nhà nước, quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững đã đặt ra yêu cầu mở rộng cơ sở thuế, hạn chế tối đa việc lồng ghép chính sách xã hội trong các sắc thuế và chính sách miễn, giảm, giãn thuế, bảo đảm tính trung lập của thuế.

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030 và Phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025 trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng cũng đặt ra phương hướng sửa đổi, bổ sung các luật về thuế, phí theo nguyên tắc thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế, gắn với cơ cấu lại nguồn thu và mở rộng cơ sở thuế.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề nghị không đưa các nội dung kiến nghị, giải pháp và giao nhiệm vụ liên quan đến thuế, phí, lệ phí nêu trên vào Dự thảo Kế hoạch.

Bộ Tài chính đồng thời lưu ý, bên cạnh các giải pháp về ưu đãi đầu tư, pháp luật về đầu tư đã quy định nhiều giải pháp hỗ trợ đầu tư như hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; hỗ trợ tín dụng; hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ phát triển thị trường, cung cấp thông tin; hỗ trợ nghiên cứu và phát triển...

Vì vậy, Bộ Tài chính đề nghị nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ đầu tư này thay cho việc bổ sung chính sách ưu đãi về thuế, qua đó tạo điều kiện hỗ trợ phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển, bảo đảm phù hợp với chủ trương, định hướng chung về chính sách thuế.

Liên quan đến đề xuất giao Bộ Tài chính “chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý các vấn đề tài chính trong quá trình xử lý Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy - SBIC theo hướng phục hồi và phát triển; không để thất thoát tài sản nhà nước; bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp, chủ nợ, người lao động và các bên có liên quan”, Bộ Tài chính cho biết, phương án xử lý SBIC, bao gồm các vấn đề về xử lý tài chính, đang được triển khai theo Thông báo số 23-TB/TW ngày 28/12/2022 của Ban Chấp hành Trung ương và Kế hoạch tổ chức thực hiện theo Nghị quyết số 220/NQ-CP ngày 22/12/2023 của Chính phủ.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đang chủ trì, chỉ đạo SBIC tập trung, khẩn trương đẩy nhanh tiến độ thực hiện phá sản đối với Công ty mẹ - SBIC và 7 công ty con; thu hồi phần vốn của Công ty mẹ - SBIC tại Công ty cổ phần Đóng tàu Sông Cấm... Việc xử lý SBIC đang được thực hiện theo quy định của pháp luật về phục hồi và phá sản.

“Trường hợp xử lý theo hướng phục hồi và phát triển cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về phục hồi và phá sản; đến nay chưa phát sinh khó khăn, vướng mắc cụ thể cần xem xét điều chỉnh về cơ chế hoặc bổ sung nhiệm vụ”, lãnh đạo Bộ Tài chính nhấn mạnh.