Ngành sản xuất trong nước thiệt hại đáng kể

Cục Phòng vệ thương mại (Cơ quan điều tra) vừa tổ chức phiên tham vấn công khai vụ việc điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với một số sản phẩm gạch gốm, sứ ốp lát có xuất xứ từ Ấn Độ.

Sau một thời gian nhà chức trách khởi xướng điều tra gạch gốm, sứ ốp lát xuất xứ Ấn Độ, các doanh nghiệp trong nước đề nghị áp dụng biện pháp chống bán phá giá với hàng hóa nhập khẩu.

Việc này là cần thiết để ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ ngành sản xuất chiến lược trong nước, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững ngành sản xuất gạch ốp lát, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, duy trì năng lực sản xuất nội địa và ổn định chuỗi cung ứng gạch ốp lát của Việt Nam.

Hành vi bán phá giá của các doanh nghiệp xuất khẩu gạch gốm, sứ ốp lát của Ấn Độ là rõ ràng và hiện hữu, đang gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước, thể hiện rõ qua sụt giảm về lượng bán, tăng tồn kho, suy giảm lợi nhuận và mất thị phần nghiêm trọng.

Tháng 6/2025, 9 công ty đại diện cho ngành sản xuất đã gửi Hồ sơ tới cơ quan điều tra yêu cầu điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ.

Đến tháng 8/2025, Bộ Công thương ban hành quyết định khởi xướng điều tra.

Theo số liệu mà bên nguyên đơn thu thập, một vài năm trở lại đây, lượng nhập khẩu sản phẩm gạch gốm, sứ ốp lát bị điều tra đã tăng trưởng với tốc độ chưa từng có tiền lệ trong lịch sử ngành.

Về giá trị tuyệt đối, lượng nhập khẩu hàng hóa bị điều tra từ Ấn Độ đã tăng gấp 3,5 lần trong thời kỳ điều tra.

Giá trị nhập khẩu hàng hóa bị điều tra đã tăng từ 22 triệu USD lên mức 62 triệu USD, mức tăng gần 3 lần chỉ trong 4 năm. Đáng chú ý, đà tăng không hề chững lại khi vụ việc điều tra đang được tiến hành.

Cụ thể, Ấn Độ vẫn tiếp tục xuất khẩu ồ ạt vào thị trường Việt Nam gần 11,5 triệu m2 gạch, với giá trị hơn 73 triệu USD, tương đương mức tăng về sản lượng và giá trị so với kỳ trước đó lần lượt là 14% và 18%.

Theo dự báo của Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam, nếu không áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại, giá trị nhập khẩu hàng hóa bị điều tra từ Ấn Độ có thể đạt 100 triệu USD trong tương lai gần, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các doanh nghiệp sản xuất gạch ốp lát trong nước.

Đáng nói, trong tổng lượng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra từ Ấn Độ, hơn 95% là các sản phẩm gạch có kích thước lớn (gạch có kích thước 800x800 mm và gạch có ít nhất một cạnh lớn hơn 1000 mm), là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm gạch gốm ốp lát kích thước lớn của ngành sản xuất trong nước.

Bên cạnh xu hướng gia tăng về lượng thì hàng hóa bị điều tra nhập khẩu từ Ấn Độ cũng thể hiện xu hướng báo động về biến động giá. Đơn giá nhập khẩu đã giảm lũy kế 13% trong thời kỳ điều tra, từ trên mức 180 nghìn/m2 trong giai đoạn 2021 - 2022 xuống chỉ còn 159 nghìn/m2 trong giai đoạn 2024 - 2025.

Phản ánh của doanh nghiệp trong nước cho thấy, do mặt bằng giá nhập khẩu thấp đã tạo áp lực buộc các doanh nghiệp nội địa tăng giá bán rất chậm. Với phân khúc gạch khổ to, tác động ép giá thể hiện rất rõ ở kỳ điều tra khi đơn giá bán trong nước quay đầu giảm mạnh 20% trong khi đơn giá nhập khẩu tăng nhẹ 1%.

Khẩn trương áp dụng biện pháp phòng vệ 

Trước sức ép gay gắt và ngày càng gia tăng của hàng hóa nhập khẩu, ngành sản xuất trong nước buộc phải giảm giá để có thể cạnh tranh và giữ được thị phần.

Cụ thể, các doanh nghiệp trong nước dự kiến hiệu suất có thể tiếp tục giảm khi phải giảm thời gian vận hành một số dây chuyền sản xuất hoặc điều chỉnh quy hoạch sản phẩm, đặc biệt là các dây chuyền sản xuất gạch khổ lớn mới được đầu tư những năm gần đây.  

Trong suốt giai đoạn điều tra, thị phần của các doanh nghiệp trong nước liên tục giảm, từ 86,5% xuống còn 81,4% và tiếp tục giảm về 80,6%. Trong khi đó, thị phần của hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ tăng hơn 300% trong giai đoạn điều tra.

Nói cách khác, khi quy mô thị trường lớn lên, gần như toàn bộ phần tăng trưởng mới đã rơi vào hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ, không phải dành cho ngành sản xuất trong nước.

Ngành sản xuất gạch gốm, sứ ốp lát trong nước, đặc biệt là phân khúc gạch khổ lớn, đang phải chịu tình trạng thiệt hại nặng nề.

Ấn Độ hiện có công suất sản xuất vượt 2,9 tỷ m²/năm, trong khi tổng lượng xuất khẩu từ Ấn Độ vào Việt Nam trong thời kỳ điều tra chỉ khoảng 10 triệu m², tức chưa tới 0,4% công suất. Do đó, chỉ một phần nhỏ lượng công suất dư thừa của họ có thể "nhấn chìm" toàn bộ ngành sản xuất trong nước nếu các doanh nghiệp nước này có ý định chuyển hướng sang thị trường Việt Nam.

Để bảo vệ ngành sản xuất nội địa, EU đã áp thuế chống bán phá giá (CBPG) 6,7% - 8,7% với gạch Ấn Độ từ 2023. - Đài Loan áp thuế CBPG lên đến 20,7% từ năm 2021.

Các nước vùng vịnh - GCC điều tra và áp dụng biện pháp CBPG với gạch men Ấn Độ từ năm 2020 với mức thuế rất cao từ 17,6% - 106%. Hiện vụ việc đang trong giai đoạn rà soát cuối kỳ.

Mỹ đang áp thuế đối ứng 25% với các sản phẩm nhập khẩu của Ấn Độ, trong đó có gạch men, cũng làm giảm đáng kể khả năng xuất khẩu của các doanh nghiệp Ấn Độ sang thị trường này.

Đại diện nhà sản xuất trong nước cho rằng, với năng lực dư thừa lớn tại Ẩn Độ, tiền lệ bán phá giá tại nhiều thị trường quốc tế và xu hướng chuyển dịch hoạt động xuất khẩu sang thị trường Việt Nam, nếu không áp dụng biện pháp kịp thời, ngành sản xuất Việt Nam sẽ tiếp tục chịu tổn thất nghiêm trọng, đe dọa việc làm, thu ngân sách và an ninh nguyên liệu quốc gia.