Tại Diễn đàn Phát triển kinh tế số: Cơ hội và thách thức trong kỷ nguyên mới do Báo Kinh tế & Đô thị tổ chức ngày 21/11/2025, các chuyên gia đồng thuận rằng, thể chế tài chính số phải là “điều kiện đủ” nếu TP. Hà Nội muốn kinh tế số trở thành trụ cột tăng trưởng.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh mô hình tăng trưởng mới dựa trên dữ liệu và công nghệ đang mở ra cơ hội bứt phá, nhưng cũng đặt nền kinh tế trước những yêu cầu hoàn toàn mới về thể chế, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Phú Tiến, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, kinh tế số Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, cao gấp ba lần GDP và là một trong những nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.

Theo ông Tiến, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã chuyển từ vai trò hỗ trợ sang động lực then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo đó, Việt Nam hiện sở hữu hạ tầng số phát triển nhanh, với tốc độ Internet di động nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới, mạng 5G mở rộng tới 90% dân số và 45 trung tâm dữ liệu đang vận hành. Đặc biệt, lực lượng nhân lực số trên 80.000 người tốt nghiệp mỗi năm cũng là nguồn lực quan trọng để mở rộng không gian kinh tế số.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đưa kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030, ông Tiến nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, trong đó trọng tâm là chính sách cho sandbox công nghệ, thị trường dữ liệu, quản trị dữ liệu quốc gia, an toàn an ninh mạng và hệ thống khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như AI, blockchain, điện toán đám mây. Nghị quyết 57-NQ/TW được coi là 'kim chỉ nam' để tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ lõi. 

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số - Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương khẳng định: "Thương mại điện tử là lĩnh vực tiên phong, là động lực và là trụ cột quan trọng thúc đẩy kinh tế số".

Theo ông Tuấn, quy mô thị trường năm 2024 đạt 25 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng 25% và dự kiến chiếm tới 70% tổng GMV của kinh tế số Việt Nam vào 2025. Những con số này cho thấy thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, với sự bùng nổ của AI tạo sinh, video commerce, social commerce và thanh toán số xuyên biên giới. Tuy vậy, thị trường vẫn đối mặt nhiều thách thức: logistics chưa đồng đều, hàng giả hàng nhái, chi tiêu người dùng còn thấp và cạnh tranh gay gắt giữa các nền tảng trong nước và quốc tế.

Đưa ra giải pháp thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, ông Tuấn đề cập đến Quyết định 1568/QĐ-BCT năm 2025 phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 đã đưa ra những định hướng rõ ràng. Cụ thể những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng và hoàn thiện thể chế; hoàn thiện hạ tầng số và hệ sinh thái hỗ trợ; phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học công nghệ; phát triển thị trường và liên kết vùng; hướng đến thương mại điện tử xanh và phát triển bền vững; tuyên truyền, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ở góc độ doanh nghiệp vừa và nhỏ, TS. Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) đề nghị Hà Nội cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch số, dữ liệu số và tài sản số đồng thời có cơ chế hỗ trợ vốn với doanh nghiệp chuyển đổi số.

Theo ông Mạc Quốc Anh, hiện nay, nhiều DNNVV vướng khó khăn vì thiếu cơ chế định danh điện tử thống nhất, thiếu quy định về lưu trữ - chia sẻ dữ liệu, cũng như việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm số.

 “Thành phố cần ban hành cơ chế cho phép doanh nghiệp sử dụng dữ liệu công (open data) trong lĩnh vực quy hoạch, giao thông, y tế, giáo dục… để phát triển sản phẩm số, giống mô hình dữ liệu mở của Seoul và London. Song song, cần phát triển các tiêu chuẩn bắt buộc về an ninh mạng, an toàn dữ liệu để tạo niềm tin cho khách hàng khi giao dịch trong môi trường số. Đồng thời, thiết lập môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các lĩnh vực mới như AI, Fintech, Blockchain, IoT, y tế số, giáo dục số”, ông Mạc Quốc Anh đề nghị.

Ngoài ra, đại diện HANOISME cũng đề nghị Hà Nội tăng cường hỗ trợ tài chính cho DN trong chuyển đổi số thông qua xây dựng Quỹ Hỗ trợ chuyển đổi số, cho doanh nghiệp vay ưu đãi lãi suất 0 - 3%/năm đối với các dự án ERP, CRM, dữ liệu lớn, an ninh mạng…