Sau hai lần đột quỵ não, một người đàn ông 61 tuổi đến Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Tây Hồ kiểm tra sức khỏe và được phát hiện hẹp động mạch cảnh mức độ nặng cùng nhiều bệnh nền nguy hiểm, đòi hỏi phải theo dõi và điều trị chặt chẽ nhằm phòng ngừa nguy cơ đột quỵ tái phát.

Việc chủ động tầm soát sớm, kể cả khi chưa có triệu chứng, là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ tái phát và bảo vệ sức khỏe não bộ, tim mạch lâu dài.

Bệnh nhân L.V.V. (61 tuổi, Hà Nội) có tiền sử hai lần đột quỵ não. Lần đầu xảy ra vào năm 2023, may mắn không để lại di chứng.

Lần gần nhất cách thời điểm đến MEDLATEC khoảng một tháng, người bệnh xuất hiện triệu chứng chóng mặt, đi khám tại một bệnh viện lớn và được chẩn đoán nhồi máu não đa ổ vùng bán cầu não phải.

Sau quá trình điều trị, tình trạng ổn định hơn, hết chóng mặt, bệnh nhân chủ động đến MEDLATEC Tây Hồ để kiểm tra lại sức khỏe một cách toàn diện.

Ngoài tiền sử đột quỵ, bệnh nhân còn mắc tăng huyết áp và đái tháo đường nhưng không tái khám thường xuyên, chủ yếu dùng thuốc tại nhà theo đơn cũ. Bên cạnh đó, người bệnh có thói quen hút thuốc lá kéo dài, yếu tố nguy cơ quan trọng làm gia tăng các bệnh lý tim mạch và mạch máu não.

Tại MEDLATEC Tây Hồ, qua thăm khám lâm sàng, bác sỹ ghi nhận bệnh nhân có chỉ số BMI 23,05 (thừa cân), đồng thời phát hiện tiếng thổi tại động mạch cảnh bên phải. Để đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe, bệnh nhân được chỉ định thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết.

Kết quả xét nghiệm máu cho thấy đường máu và mỡ máu đều tăng cao. Siêu âm tim phát hiện dày thành tim và giãn nhẹ động mạch chủ lên.

Đáng chú ý, siêu âm động mạch cảnh ghi nhận tình trạng xơ vữa động mạch cảnh hai bên với nhiều vị trí hẹp. Trong đó, động mạch cảnh trong bên phải bị hẹp khoảng 70% do mảng xơ vữa vôi hóa, mức độ hẹp nặng, làm giảm đáng kể lượng máu lên não và tiềm ẩn nguy cơ rất cao gây đột quỵ. Ngoài ra, xoang cảnh phải hẹp khoảng 50%, trong khi bên trái có các vị trí hẹp nhẹ đến trung bình.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính động mạch cảnh tiếp tục khẳng định hình ảnh mảng xơ vữa hỗn hợp tại động mạch cảnh trong bên phải, gây hẹp 68% lòng mạch. Chụp MRI sọ não cho thấy vẫn tồn tại một số ổ nhồi máu não cũ và mới tại vùng thái dương, đỉnh phải.

Từ các kết quả thăm khám và cận lâm sàng, bác sỹ kết luận bệnh nhân bị hẹp nặng động mạch cảnh trong bên phải trên nền nhiều bệnh lý mạn tính, gồm nhồi máu não, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và hội chứng vành mạn. Đây đều là những yếu tố làm gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ tái phát nếu không được kiểm soát tốt.

Người bệnh được kê đơn điều trị nội khoa và được tư vấn về khả năng can thiệp động mạch cảnh. Đồng thời, bác sỹ khuyến cáo bệnh nhân tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và điều chỉnh lối sống, đặc biệt là bỏ thuốc lá, giảm ăn mặn, hạn chế thực phẩm chiên rán, tăng cường rau xanh, vận động phù hợp nhằm giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ trong tương lai.

Động mạch cảnh là các mạch máu lớn nằm hai bên cổ, có nhiệm vụ đưa máu giàu oxy từ tim lên nuôi não. Theo thời gian, mỡ và cholesterol lắng đọng trên thành động mạch, hình thành mảng xơ vữa. Khi các mảng này dày lên, lòng mạch bị hẹp, làm giảm lượng máu lên não.

Nguy hiểm hơn, mảng xơ vữa có thể nứt vỡ, tạo thành cục máu đông hoặc bong ra theo dòng máu, gây tắc mạch não. Quá trình xơ vữa động mạch cảnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn hẹp nhẹ đến trung bình.

Tuy nhiên, khi mức độ hẹp tăng hoặc mảng xơ vữa trở nên không ổn định, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như chóng mặt, đau đầu, nhìn mờ thoáng qua, tê yếu hoặc liệt nửa người, nói khó.

Các yếu tố nguy cơ thường gặp dẫn đến hẹp động mạch cảnh bao gồm tuổi cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, thừa cân béo phì và lối sống ít vận động.

Việc điều trị hẹp động mạch cảnh phụ thuộc vào mức độ hẹp và tình trạng lâm sàng. Với các trường hợp hẹp nhẹ đến trung bình, điều trị nội khoa kết hợp kiểm soát chặt chẽ huyết áp, đường huyết, mỡ máu và thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt. Khi hẹp nặng hoặc nguy cơ đột quỵ cao, người bệnh có thể được cân nhắc các biện pháp can thiệp hoặc phẫu thuật theo chỉ định của bác sỹ chuyên khoa.

Theo bác sỹ Nguyễn Thị Thùy Linh, đối với những người có bệnh nền tim mạch hoặc tiền sử đột quỵ, việc chủ động tầm soát sớm, kể cả khi chưa có triệu chứng, là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ tái phát và bảo vệ sức khỏe não bộ, tim mạch lâu dài.