Tuy nhiên, việc sử dụng loại thuốc này sai cách, đặc biệt trong cấp cứu đột quỵ, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, đe dọa tính mạng người bệnh.

Bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Theo Ths.Vũ Văn Đại, khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, An cung ngưu hoàng hoàn bao gồm các thành phần chính như ngưu hoàng, chu sa, xạ hương, hoàng liên, hoàng cầm và trân châu.

Theo y học cổ truyền, thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, khai khiếu và trấn kinh, phù hợp với các trường hợp thể “nội nhiệt thịnh” biểu hiện qua sốt cao, mê sảng và co giật. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp đột quỵ đều thích hợp dùng thuốc này.

Hơn 80% các trường hợp đột quỵ tại Việt Nam là nhồi máu não, đòi hỏi can thiệp y tế cấp cứu nhanh chóng trong "giờ vàng" đầu tiên, khoảng 6 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Việc sử dụng An cung ngưu hoàng hoàn trong những trường hợp này có thể làm hạ nhiệt cơ thể và giảm tưới máu não, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.

Đặc biệt, với bệnh nhân xuất huyết não, thuốc còn có nguy cơ làm tăng chảy máu do chứa thành phần có tính chống đông nhẹ, khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn.

Bên cạnh đó, An cung ngưu hoàng hoàn chứa các dược liệu độc hại như chu sa (chứa thủy ngân) và hùng hoàng (chứa arsenic).

Việc dùng không đúng chỉ định có thể gây tổn hại gan, thận và hệ thần kinh, đồng thời gây ra các tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, dị ứng, rối loạn nhịp tim và co giật.

Một số sản phẩm không rõ nguồn gốc còn bị phát hiện chứa kim loại nặng vượt ngưỡng an toàn, làm tăng nguy cơ ngộ độc. Tại khoa Cấp cứu Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, không ít bệnh nhân đột quỵ được đưa đến sau khi đã tự ý sử dụng An cung ngưu hoàng hoàn tại nhà.

Đáng tiếc, phần lớn trong số họ đã bỏ lỡ “giờ vàng” điều trị hiệu quả, đặc biệt với các trường hợp xuất huyết não, khi việc dùng thuốc không chỉ vô ích mà còn có thể làm bệnh tình trở nên xấu đi nhanh chóng.

Một ví dụ điển hình là trường hợp của bà Đ.T.H (69 tuổi, huyện Thanh Ba, Phú Thọ), từng bị đột quỵ 2 lần và được gia đình cho uống An cung ngưu hoàng hoàn thường xuyên với mong muốn phòng ngừa tái phát.

Khi bà nhập viện trong tình trạng đau bụng, chướng bụng, bí tiểu, ý thức lơ mơ, suy hô hấp, huyết áp tụt và xuất huyết tiêu hóa, các xét nghiệm cho thấy bà bị thiếu máu nặng và rối loạn đông máu nghiêm trọng.

MRI sọ não phát hiện nhiều ổ nhồi máu mới ở hai bán cầu não. Bệnh nhân phải trải qua quá trình hồi sức tích cực với đặt ống nội khí quản, thở máy và truyền máu, đồng thời được dùng vitamin K1 liều cao để kiểm soát chảy máu.

Các bác sỹ đánh giá tình trạng nghiêm trọng này liên quan mật thiết đến việc lạm dụng An cung ngưu hoàng hoàn không đúng chỉ định.

Theo Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế, An cung ngưu hoàng hoàn hiện có nhiều nguồn gốc từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Triều Tiên được nhập khẩu về Việt Nam và được quy định là thuốc phải dùng theo đơn, đúng chỉ định và dưới sự giám sát của bác sỹ chuyên khoa y học cổ truyền hoặc thầy thuốc Đông y.

Thuốc được chống chỉ định trong các trường hợp đột quỵ nhồi máu diện rộng hoặc xuất huyết não vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, khiến bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Vấn đề là người dân không có chuyên môn không thể tự phân biệt thể bệnh đột quỵ, nên việc tự ý mua và dùng An cung ngưu hoàng hoàn để dự phòng hay chữa trị đột quỵ là rất nguy hiểm.

Khi có dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, việc cần làm ngay là đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tránh trì hoãn điều trị gây nguy hại.

Ths.Vũ Văn Đại nhấn mạnh, không có viên thuốc thần kỳ nào thay thế được sự cấp cứu kịp thời trong điều trị đột quỵ. Việc sử dụng thuốc cổ truyền như An cung ngưu hoàng hoàn cần tuân thủ y lý, y chứng và y đức, dựa trên chỉ định rõ ràng của bác sỹ chuyên môn, tránh biến một bài thuốc quý thành niềm tin mù quáng gây tổn hại sức khỏe và tính mạng người bệnh.