Ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR)

Ngành đường sắt đang nổ lực nâng cao hiệu quả hoạt động, trong đó thu hút đầu tư tư nhân là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Thưa ông, đâu là những ưu tiên trong thu hút đầu tư tư nhân?

Ngành đường sắt đang tiến hành đổi mới toàn diện với nhiều nhiệm vụ trọng tâm, như nâng cấp hệ thống đường sắt hiện nay nhằm tối đa hóa nguồn lực hiện có, chuẩn bị nguồn lực sẵn sàng cho dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam dự kiến sẽ được Bộ Giao thông Vận tải trình Quốc Hội thông qua vào năm 2018. 

Chúng tôi mong muốn nhận được sự hợp tác của các doanh nghiệp nước ngoài trong việc tư vấn, trao đổi kinh nghiệm xây dựng, cung cấp phụ kiện, tài chính… để triển khai thực hiện.

Chúng tôi cũng đang kêu gọi đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài vào hạ tầng đường sắt cũng như phương tiện bốc dỡ hàng hóa và thiết bị. Đây là lĩnh vực mà chúng tôi vẫn còn yếu.

Gần đây, Tổng công ty (TCT) đã ký hợp tác với TCT Tân cảng Sài gòn nhằm phát triển hạ tầng và dịch vụ logistics đường sắt nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả cho nền kinh tế. Trước mắt, hai bên sẽ xây hai cảng cạn (ICD) tại Sóng Thần tỉnh Bình Dương và Đông Anh, Hà Nôi.

Chúng tôi hy vọng sẽ tiếp tục hợp tác với nhiều doanh nghiệp có tiềm lực nhằm phát triển thêm nhiều ICD dọc tuyến đường sắt Bắc-Nam trong thời gian tới.

Trong nhiều năm qua, đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực đường sắt vẫn còn khiêm tốn. Xu hướng đầu tư nước ngoài gần đây có sự thay đổi gì không, thưa ông? Hiện nay đâu là những dự án hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài?

Thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực đường sắt là một thách thức không chỉ với Việt Nam mà còn với nhiều nước trên thế giới.

Trước đây, ngành đường sắt chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Vốn đầu tư  phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt vẫn còn khiêm tốn, trong giai 2001-2010 là 4.800 tỉ đồng, chỉ chiếm 3,4% tổng vốn đầu tư chung của toàn ngành giao thông vận tải. Tỉ lệ này ở mức 2,3% trong giai đoạn 2011-2015.

Tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa mấy mặn mà với đường sắt do thiếu chính sách ưu đãi đặc thù và cơ chế chia sẽ rủi ro giữa nhà đầu tư và nhà nước.

Ngành đường sắt hiện vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với sự quan tâm đúng mức của các cấp, tôi hy vọng rằng tình hình sẽ thay đổi trong thời gian tới.

Gần đây, rất nhiều doanh nghiệp đường sắt nước ngoài như tập đoàn EVRAZ của Nga, Trung Tâm Xuất Khẩu Nga (REC) và Công ty Đầu máy Tư Dương Trung Xa - Trung Quốc , đã bày tỏ mong muốn muốn hợp tác với TCT.

Hiện nay có một số tuyến đường sắt đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư nước ngoài như tuyến Hà Nội-Vinh, Vinh-Nha Trang và Nha Trang-Hồ Chí Minh. Ngoài ra còn có dự án nâng cấp tuyến Yên Viên - Lào Cai, tuyến Hồ Chi Minh - Cần Thơ, Biên Hòa -Vũng Tàu, các dự án tại ga Hà Nội, ga Giáp Bát, và tuyến đường sắt kết nối với Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng.

Đặt biệt, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam đang thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà đầu tư Mỹ, Nhật.

Dự án Luật Đường sắt sửa đổi dự kiến sẽ được Quốc Hội thông qua vào tháng 6 này. Thưa ông, đâu là những chính sách ưu đãi đáng chú ý nhất trong dự án Luật này nhằm khuyến khích đầu tư tư nhân vào lĩnh vực đường sắt?

Theo dự án Luật, kinh doanh đường sắt, công nghiệp đường sắt là ngành, nghề ưu đãi đầu tư.

Tổ chức, cá nhân hoạt động đường sắt được hưởng ưu đãi, hỗ trợ như miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường sắt chuyên dùng có nối ray với đường sắt quốc gia, công trình công nghiệp đường sắt;

Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị; đầu tư mua sắm phương tiện giao thông đường sắt, máy móc, thiết bị phục vụ duy tu bảo dưỡng đường sắt; phát triển công nghiệp đường sắt được vay với lãi suất vay tín dụng đầu tư ưu đãi nhất từ nguồn tín dụng đầu tư của Nhà nước, được cấp bảo lãnh Chính phủ về vốn vay theo quy định của pháp luật về quản lý nợ công;

Doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt, kinh doanh đường sắt đô thị, công nghiệp đường sắt được hưởng mức ưu đãi về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp;

Tổ chức, cá nhân khi đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị được Nhà nước đảm bảo toàn bộ kinh phí giải phóng mặt bằng đối với đất dành cho đường sắt để xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt.

Với tiềm năng và sự quan tâm ngày càng lớn của các nhà đầu tư, VNR có kế hoạch tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài không, thưa ông?

Chúng tôi đang xây dựng tiêu chí tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài cho công ty đầu máy xe lửa Gia Lâm và Dĩ An nhằm đầu tư, xây dựng hai nhà máy này thành những nhà máy tầm cỡ khu vực.

Chúng tôi hiện nay đang nắm 77.37% cổ phần trong Gia Lâm và khoảng 86.85% trong Dĩ An. Nếu tìm được đối tác phù hợp, chúng tôi sẽ chỉ giữ lại 36%. 

Chúng tôi cũng đang tìm kiếm đối tác cung cấp đầu máy và toa xe nhằm nâng cao công suất hoạt động trong thời gian tới.