Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) phát biểu tại tổ. Ảnh: Duy Linh.

Nếu doanh nghiệp nhà nước thuê người nước ngoài làm giám đốc thì không nên buộc những người đó kê khai tài sản.

Quan điểm trên được đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) nêu khi thảo luận tại tổ về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, sáng 5/11.

Dự thảo Luật sửa đổi đã mở rộng phạm vi đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập trong các doanh nghiệp nhà nước theo Luật Phòng, chống tham nhũng từ “doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ” thành doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết”.

Một số ý kiến tại cơ quan thẩm tra (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp) đề nghị cân nhắc việc mở rộng phạm vi đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập tại các doanh nghiệp nhà nước vì hiện nay, Đảng và Nhà nước xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; đồng thời khuyến khích mạnh mẽ việc thu hút vốn tư nhân, vốn đầu tư nước ngoài, thuê, sử dụng chuyên gia nước ngoài trong doanh nghiệp, nhất là trong những lĩnh vực then chốt về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Việc mở rộng phạm vi đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập như dự thảo Luật có thể dẫn đến những quan ngại đối với nhà đầu tư, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh cũng như khó bảo đảm tính khả thi trong việc kiểm soát kê khai tài sản, thu nhập của người nước ngoài, đặc biệt là tài sản thuộc quyền sở hữu của họ ở nước ngoài (đây cũng là những vấn đề nhạy cảm liên quan tới quyền riêng tư, bí mật cá nhân của họ).

Theo đại biểu Nghĩa, sắp tới có thể tuyển dụng, bổ nhiệm những người không phải đảng viên vào bộ máy nhà nước. Nếu là cán bộ, công chức, viên chức thì họ phải chịu sự kiểm tra kê khai tài sản.

Nhưng, ông Nghĩa nhấn mạnh, kê khai tài sản không phải là biện pháp duy nhất để phòng, chống tham nhũng. Ví dụ như doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thuê một người nước ngoài làm giám đốc thì chúng ta không nên buộc những người đó đi kê khai tài sản.

Vị đại biểu TP.HCM phân thích thêm, người này vẫn phải chấp nhận các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng, ví dụ như chống tiêu cực, hối lộ, thu nhập vẫn phải kê khai thuế. “Tất cả thu nhập biến động của họ trong quá trình làm việc thì chúng ta có quyền kiểm tra, giám sát thông qua nhiều biện pháp. Nhưng buộc người ta kê khai toàn bộ tài sản của họ, kể cả tài sản ở nước ngoài hay của vợ con như công chức, viên chức, tôi nghĩ rất bất lợi và người ta sẽ không đồng ý. Đó là quyền riêng tư, quyền cá nhân, và đặc biệt đối với công dân nhiều quốc gia, quyền riêng tư của họ bất khả xâm phạm”, ông Nghĩa nói.

Vị đại biểu TP.HCM phân tích, mặc dù Hiến pháp Việt Nam và Bộ luật Dân sự Việt Nam bảo vệ quyền riêng tư, nhưng vì là công chức, viên chức thì phải chấp nhận kê khai tài sản.

Nhưng những người khác không kê khai cũng không ảnh hưởng gì đến chuyện giám sát họ có tham nhũng không.

Luật Doanh nghiệp đã thiết kế một số cơ chế để loại trừ vấn đề tiêu cực. Ví dụ, Tổng giám đốc ký một hợp đồng với công ty mà người đó có cổ phần hoặc vợ con, họ hàng của ông làm thì trong Luật Doanh nghiệp hiện nay đã có thiết kế cơ chế để kiểm soát điều đó rồi. “Cho nên, chúng ta không e ngại gì những người không phải cán bộ, công chức, viên chức mà không kê khai tài sản thì không thể chống tham nhũng. Với công nghệ hiện nay có rất nhiều biện pháp để kiểm soát khác nhau”, ông Nghĩa nêu quan điểm.

Cũng bàn luận về mở rộng đối tượng kê khai tài sản đối với doanh nghiệp nhà nước, đại biểu Trần Công Phàn (TP.HCM) cho biết ông tán thành mở rộng kê khai tài sản với doanh nghiệp nhà nước nói chung, vì hiện nay các doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước rất ít.

Tuy nhiên, đồng tình với đại biểu Nghĩa, ông Phàn cho rằng cần xem lại những người nước ngoài làm giám đốc ở những doanh nghiệp ấy có phải kê khai tài sản không, hay là loại trừ việc kê khai với họ. Chỗ này cần phải cân nhắc kỹ và có thể giao Chính phủ tính toán đối với người nước ngoài làm việc cho doanh nghiệp nhà nước mà có trên 50% vốn, ông Phàn góp ý.