Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Văn bản hợp nhất Nghị định 90/VBHN-BNNMT quy định chi tiết thi hành một số điều của luật Đất đai, bao gồm quy định rõ chức năng nhiệm vụ của Văn phòng đăng ký đất đai, chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại các tỉnh, thành phố.

Mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh vẫn sẽ không thay đổi.

Theo nghị định này, hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh (đặt tại địa bàn phường, xã) sẽ tiếp tục là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh (Sở Nông nghiệp và Môi trường). Toàn bộ mạng lưới này do Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý (tức vẫn duy trì theo mô hình hoạt động hiện hành).

Văn phòng đăng ký đất đai sẽ đảm nhiệm vai trò là đầu mối thực hiện các thủ tục liên quan đến nhà, đất như đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận, đo đạc và cập nhật bản đồ địa chính. Đồng thời, đơn vị này quản lý và vận hành hệ thống thông tin đất đai, cung cấp các dịch vụ công phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Ngoài việc giải quyết thủ tục hành chính, các đơn vị này còn thực hiện các công việc kỹ thuật như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính, đính chính hoặc thu hồi giấy chứng nhận và đăng ký các biện pháp bảo đảm theo quy định.

Về tài chính, Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh được bảo đảm nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước, cùng với các khoản thu từ phí, lệ phí và dịch vụ công. Quy định mới phân định rõ các nguồn thu nhằm tăng tính minh bạch trong quản lý tài chính.

Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh được trao đầy đủ tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, hoạt động theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập và thực hiện hạch toán theo quyết định của UBND cấp tỉnh. Trường hợp đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, các chi nhánh được phép thành lập các phòng chuyên môn trực thuộc để phục vụ yêu cầu nhiệm vụ.

Trước đó, trong tờ trình gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Quản lý đất đai kiến nghị chỉ giữ lại Văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời đề xuất đưa hơn 700 chi nhánh Văn phòng về UBND cấp xã quản lý, nhằm thực hiện nguyên tắc “một cấp, một đầu mối” trong xử lý thủ tục đất đai.

Tuy vậy, phương án trên đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Theo Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai Mai Văn Phấn, hiện nay trên 80% chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai đang tự bảo đảm chi thường xuyên. Nếu toàn bộ các đơn vị này được chuyển về UBND cấp xã, ngân sách nhà nước sẽ phải gánh thêm chi phí hoạt động, tiền lương và các khoản phụ cấp, từ đó gây áp lực đáng kể cho nguồn lực tài chính.

Do đó, việc chuyển giao thẩm quyền cần được tính toán thận trọng, dựa trên nguyên tắc không làm đứt gãy hoạt động hiện hữu, không tạo chồng chéo mới, phù hợp lộ trình sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập theo yêu cầu của Trung ương và Chính phủ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.