Thiếu nhân sự chuyên môn

Tại buổi làm việc, đại diện UBND các phường, xã TP. Hồ Chí Minh và sở, ngành vùng Đông Nam Bộ đã thẳng thắn chia sẻ những thách thức trong tổ chức, quản lý tài chính, kế toán trong triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ông Trần Quân, Giám đốc Kho bạc Nhà nước - Trưởng đoàn công tác của Bộ Tài chính tại buổi làm việc.

Một trong những khó khăn nổi bật là tổ chức bộ máy kế toán. Các phường như Tân Định, Tân Mỹ, Rạch Dừa và Bình Cơ…đều cho biết thiếu nhân sự chuyên môn và hướng dẫn chi tiết, dẫn đến nguy cơ rủi ro trong quản lý tài chính.

Bà Nguyễn Thị Bé Ngoan, Chủ tịch UBND phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh nêu, dù tiếp cận 9 văn bản hướng dẫn, việc tập trung kế toán tại Văn phòng HĐND, UBND với chỉ 2 cán bộ gây áp lực lớn, đặc biệt khi dự toán ngân sách năm 2026 dự kiến lên tới 400 tỷ đồng. Việc này hạn chế tính chủ động của các phòng, ban và tăng nguy cơ sai sót.

Theo đó, các phường đề xuất giao mỗi phòng, ban làm đơn vị dự toán cấp 1, đồng thời tổ chức tập huấn nâng cao năng lực kế toán để đáp ứng yêu cầu mới.

Tương tự, xã Bà Điểm đối mặt với khó khăn riêng trong vai trò chủ đầu tư các công trình đầu tư công, vốn trước đây do cấp trên đảm nhận, dù cán bộ Phòng kinh tế có trình độ kỹ sư xây dựng và được đào tạo quản lý dự án.

Đại diện UBND xã Bà Điểm cho biết đang vướng mắc khi lập, thẩm định thiết kế dự án do quy định không cho phép sử dụng dịch vụ tư vấn. Xã cũng gặp trở ngại trong sửa chữa, nâng cấp tài sản, trang thiết bị phục vụ hoạt động vì thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết theo Nghị quyết 98. Đại diện xã đề nghị Bộ Tài chính sớm ban hành hướng dẫn để tháo gỡ, đảm bảo tiến độ dự án và duy trì hoạt động hiệu quả.

Về phân cấp kinh phí và chế độ chính sách, phường Tân Định nêu khó khăn trong cấp kinh phí cho Đảng ủy và Công an phường. Hiện nay, Đảng ủy phường chưa rõ là đơn vị dự toán hay chỉ nhận kinh phí qua lệnh chi tiền, trong khi Công an phường không có tài khoản dự toán riêng, gây trở ngại trong hỗ trợ nhiệm vụ an ninh trật tự. Phường cũng kiến nghị làm rõ phân cấp quản lý hạ tầng giao thông và chế độ phụ cấp cho cán bộ chuyển từ quận về phường, đảm bảo sự đồng bộ và công bằng.

Phải kiểm soát chặt chẽ để tránh rủi ro, thất thoát

Lắng nghe phản ánh từ các phường, xã, ông Trần Quân, Giám đốc Kho bạc Nhà nước cho biết Bộ Tài chính đã giao Cục Giám sát chế độ kế toán và kiểm toán nghiên cứu tháo gỡ, có thể nới lỏng tiêu chuẩn để kiện toàn đội ngũ, nhưng nhấn mạnh cần tránh rủi ro thất thoát do bố trí cán bộ không đủ năng lực.

Đối với mô hình kế toán, đoàn sẽ báo cáo Bộ Tài chính để ban hành hướng dẫn thống nhất, tránh chồng chéo với các văn bản của Bộ Nội vụ, đồng thời đáp ứng đặc thù từng địa phương như đề xuất của Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai.

Các phường, xã quán triệt nghiêm các văn bản hướng dẫn, chủ động khảo sát và đề xuất mô hình kế toán phù hợp quy mô, đặc thù từng đơn vị. Các địa phương cần tăng cường đào tạo, bổ sung nhân sự kế toán và hoàn thiện báo cáo theo đề cương của đoàn trước ngày 2/8/2025.

Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan để ban hành hướng dẫn chi tiết về chế độ phụ cấp, phân cấp quản lý và tổ chức bộ máy kế toán. Riêng với kiến nghị của xã Bà Điểm, ông Quân cam kết Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Xây dựng để ban hành văn bản hướng dẫn về đầu tư công và quản lý tài sản.

Từ phía địa phương, ông Trần Anh Tú, Phó giám đốc Sở Tài chính Đồng Nai đề xuất, mô hình kế toán thống nhất với UBND phường/xã là đơn vị dự toán cấp 1, các phòng ban là cấp 2, đồng thời bổ sung biên chế hợp đồng theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP và đào tạo nhân sự kế toán.

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Phó giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh đề xuất Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn thống nhất, linh hoạt về kế toán, tiêu chuẩn định mức trụ sở, xe công, và ứng dụng công nghệ thông tin để đảm bảo đồng bộ, hiệu quả.

Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh đã tổng hợp nhiệm vụ quản lý hạ tầng để phân cấp cho phường, xã, đề xuất tăng cường phân cấp, ủy quyền, và sẽ báo cáo dự toán năm 2026 vào ngày 13/8/2025.

Tham dự buổi làm việc, ông Lê Long, Phó cục trưởng Cục Thuế cam kết phối hợp chặt chẽ với các địa phương để tháo gỡ vướng mắc, đẩy mạnh liên thông điện tử và nâng cao hiệu quả phục vụ. Các ý kiến của các phường, xã hôm nay sẽ được ghi nhận và báo cáo Bộ Tài chính để có hướng dẫn cụ thể.