Hoàn thiện cơ chế đặc thù để giải quyết các điểm nghẽn phát triển

Chiều 2/6, tại Kỳ họp chuyên đề (Kỳ họp thứ Ba), HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua nhiều nghị quyết quan trọng trên các lĩnh vực đô thị, khoa học công nghệ, pháp chế, an sinh xã hội, đất đai, văn hóa và cải cách hành chính.

Trong lĩnh vực đô thị, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Nghị quyết quy định trường hợp, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện dự án đầu tư khẩn cấp, lệnh xây dựng công trình khẩn cấp trên địa bàn Thành phố.

Nghị quyết xác định 5 nhóm trường hợp được áp dụng cơ chế đầu tư khẩn cấp nhằm xử lý các điểm nghẽn đang đặt ra đối với quá trình phát triển của Hà Nội.

Các đại biểu nhấn nút thông qua nghị quyết tại kỳ họp.

Đó là các dự án xử lý úng ngập liên quan đến sông, hồ, kênh, mương, trạm bơm tiêu, hệ thống thoát nước; các dự án cải tạo, chỉnh trang hè phố, lòng đường, phát triển giao thông công cộng và ứng dụng công nghệ thông minh để xử lý các vấn đề về trật tự đô thị.

Nghị quyết cũng cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với các dự án giải quyết ùn tắc giao thông như mở rộng hệ thống giao thông công cộng, đầu tư hạ tầng giao thông, hệ thống camera giám sát, đèn tín hiệu giao thông, các điểm đen tai nạn và mua sắm thiết bị phục vụ bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

Cùng với đó là các dự án xử lý ô nhiễm môi trường như nhà máy xử lý nước thải, phục hồi sông hồ ô nhiễm, quản lý chất thải rắn, lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường, kiểm soát bụi; các dự án phục vụ bảo đảm an toàn thực phẩm thông qua nâng cấp hệ thống kiểm nghiệm, giám sát, cảnh báo nguy cơ và truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số.

HĐND TP. Hà Nội cũng thông qua Nghị quyết quy định về nội dung, thành phần hồ sơ, định mức chi phí, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng cầu Ngọc Hồi và đường dẫn hai đầu cầu. Trong đó, Dự án thành phần 1.3 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa bàn Hà Nội và Hưng Yên có sơ bộ tổng mức đầu tư 249 tỷ đồng từ ngân sách TP. Hà Nội hỗ trợ tỉnh Hưng Yên. Sơ bộ tổng mức đầu tư toàn dự án là 11.918 tỷ đồng.

Cũng tại kỳ họp, HĐND TP. Hà Nội đã cho ý kiến về tác động của Dự án đầu tư xây dựng hoàn chỉnh cao tốc CT.07 đoạn Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Tuyến cao tốc có tổng chiều dài khoảng 99,3 km, trong đó đoạn Hà Nội - Thái Nguyên dài khoảng 59,93 km và đoạn Thái Nguyên - Chợ Mới dài khoảng 39,37 km. Đoạn đi qua địa phận Hà Nội dài khoảng 17 km, qua các xã Thư Lâm, Đa Phúc, Sóc Sơn và Trung Giã.

Theo phương án đầu tư, đoạn Hà Nội - Thái Nguyên sẽ được mở rộng lên 6 làn xe cao tốc, vận tốc thiết kế 100 km/giờ, góp phần nâng cao năng lực khai thác tuyến và tăng cường kết nối giữa Hà Nội với các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.

Trong bối cảnh Hà Nội và Bắc Ninh đang triển khai tuyến kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô cùng tuyến Vành đai 3 phía Bắc, việc hoàn chỉnh tuyến CT.07 được kỳ vọng sẽ tạo nên mạng lưới giao thông liên hoàn, phát huy hiệu quả đầu tư các công trình giao thông chiến lược trong khu vực.

Tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng đời sống người dân

Trong nhóm nghị quyết lĩnh vực khoa học công nghệ, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định về thử nghiệm có kiểm soát tại TP. Hà Nội.

Trình bày báo cáo thẩm tra tại kỳ họp, bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Trưởng ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND TP. Hà Nội, cho biết nghị quyết được xây dựng nhằm tạo môi trường thử nghiệm cho các sản phẩm, công nghệ, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới, đồng thời kiểm soát rủi ro trước khi đưa vào thực tiễn.

Theo nghị quyết, các công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới được xem xét thử nghiệm khi có tính đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng của Thành phố; pháp luật hiện hành chưa quy định hoặc chưa phù hợp với đặc điểm mới của sản phẩm thử nghiệm.

Các tổ chức, doanh nghiệp tham gia thử nghiệm phải bảo đảm điều kiện kỹ thuật, công nghệ, nhân lực và xây dựng phương án quản lý rủi ro rõ ràng.

Đáng chú ý, Hà Nội khuyến khích triển khai thử nghiệm trong các khu công nghệ cao, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, trung tâm đổi mới sáng tạo của Thành phố và các trung tâm công nghiệp văn hóa.

Thời gian thử nghiệm do UBND TP. Hà Nội quyết định nhưng tối đa không quá 3 năm và được gia hạn một lần, tối đa 3 năm.

Cùng với đó, HĐND TP. Hà Nội thông qua các nghị quyết về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao công nghệ; quy định một số nội dung và định mức chi quản lý hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.

Theo nghị quyết mới, Thành phố có thể đặt hàng doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm của Thủ đô theo hình thức tuyển chọn hoặc giao trực tiếp. Đặc biệt, những nhiệm vụ do doanh nghiệp đề xuất có vốn đối ứng tối thiểu 50%, hoặc giải quyết các bài toán lớn của Thành phố bằng công nghệ do doanh nghiệp làm chủ sẽ được xem xét giao trực tiếp.

Ở lĩnh vực an sinh xã hội, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô.

Nghị quyết mở rộng nhiều chính sách mới trong chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội. Nổi bật là việc hỗ trợ chi phí điều trị tật khúc xạ đối với người từ 18 đến 35 tuổi có mức cận thị từ 3 đi-ốp trở lên khi điều trị tại các cơ sở y tế công lập thuộc Thành phố quản lý.

Đặc biệt, người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên trên địa bàn Hà Nội sẽ được hỗ trợ kinh phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần bằng nguồn ngân sách Thành phố.

Đối với người từ 18 tuổi trở lên, chương trình khám sẽ bao gồm các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết cùng nhiều chương trình sàng lọc nhằm phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, các bệnh ung thư phổ biến, rối loạn lo âu, trầm cảm và các rối loạn tâm thần liên quan đến rượu.

Nghị quyết cũng tạo cơ sở pháp lý để người dân tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa, hội chẩn trực tuyến, đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh từ xa cũng như các dịch vụ y tế lưu động tại cộng đồng.

Đối với dịch vụ cấp cứu ngoại viện, trẻ em dưới 6 tuổi và các trường hợp gặp thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A được hỗ trợ 100% chi phí. Các trường hợp còn lại được ngân sách hỗ trợ 80%, người bệnh đồng chi trả 20%.

Một chính sách giàu ý nghĩa xã hội khác được HĐND TP. Hà Nội thông qua là Nghị quyết quy định chính sách về đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn Hà Nội.

Nghị quyết dành nhiều cơ chế hỗ trợ cho đồng bào dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo như giao đất ở và miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở và được miễn tiền sử dụng đất; cho thuê đất phi nông nghiệp để sản xuất, kinh doanh với mức giảm 50% tiền thuê đất.

Đáng chú ý, các khu dân cư, thôn, xóm vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ được quy hoạch quỹ đất sinh hoạt cộng đồng phù hợp với phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của từng vùng, với diện tích tối thiểu từ 300 m² trở lên.

Cũng trong phiên họp, HĐND TP. Hà Nội thông qua Nghị quyết điều chỉnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp.

Theo đó, nhiều thành phần hồ sơ được cắt giảm, trong đó có điều lệ công ty, biên bản họp về thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc thay đổi vốn điều lệ ở một số trường hợp.

Đặc biệt, thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp được rút xuống còn 2 ngày làm việc đối với doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và công ty hợp danh. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Thủ đô.

Ở lĩnh vực pháp chế, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định việc áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước trên địa bàn TP. Hà Nội.

Trình bày báo cáo thẩm tra, ông Duy Hoàng Dương, Trưởng Ban Pháp chế HĐND TP. Hà Nội, cho biết nghị quyết quy định 8 trường hợp có thể bị áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước nhằm bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Các trường hợp này bao gồm công trình xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép, xây dựng trên đất lấn chiếm, vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy, cơ sở karaoke, vũ trường không bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy, vi phạm môi trường hoặc không chấp hành quyết định di dời khẩn cấp.

Phát biểu tại kỳ họp, bà Phạm Thị Thanh Mai, Phó Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội, tham gia điều hành, thảo luận các nội dung thuộc chương trình kỳ họp.

HĐND TP. Hà Nội cũng thông qua nghị quyết về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; quy định điều kiện, thủ tục tặng và thu hồi danh hiệu “Công dân danh dự Thủ đô”, “Công dân Thủ đô ưu tú”; nghị quyết công bố các nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai Luật Thủ đô tiếp tục có hiệu lực; nghị quyết ưu đãi, hỗ trợ đối với các cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân và doanh nghiệp sử dụng lao động là người sau cai nghiện.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là Nghị quyết quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, quảng cáo trên địa bàn Hà Nội.

Theo nghị quyết, Thành phố áp dụng mức phạt bằng 2 lần mức phạt quy định tại Nghị định số 87/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Trong đó, hành vi quảng cáo gây ảnh hưởng xấu đến sự tôn nghiêm của Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Đảng kỳ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, lãnh tụ và lãnh đạo Đảng, Nhà nước có thể bị xử phạt từ 160 đến 200 triệu đồng, mức cao nhất được quy định trong nghị quyết.

Việc HĐND TP. Hà Nội đồng loạt thông qua nhiều nghị quyết quan trọng tại kỳ họp chuyên đề lần này cho thấy quyết tâm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, đồng thời mở rộng không gian phát triển cho Hà Nội trên các lĩnh vực từ quản trị đô thị, khoa học công nghệ, giao thông, văn hóa đến an sinh xã hội và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng quan trọng để Thủ đô tiếp tục nâng cao chất lượng sống của người dân và khẳng định vai trò đầu tàu phát triển của cả nước.